حافظ اسرار الهی کس نمی داند خموش ......... از که می پرسی که دور روزگاران را چه شد ؟

سوخت روی چرم

هنر سوخت روی چرم یعنی کاربرد رنگهای تیره از چرم بر روی بوم مورد نظر و نصب و چسباندن آنها در کنار همدیگر . درحال حاضر ازاستادان پیش کسوت در این هنر چند تن باقی مانده اند. دراین نوع هنر، گاهی از همه تزئینات رایج روی چرم نیز استفاده می شود
هنر سوخت از زمان صفویه درایران وجودداشته است .درآن دوران این هنر روی جلد قرآن وکتابهای نفیس خطی کار می شد. درفاصله انقراض سلسله صفویه تادوره قاجاریه این هنربه بوته فراموشی سپرده شد .
وجه تسمیه هنر سوخت را به دو دلیل دانسته اند اول کاربرد رنگهای سوخته یعنی رنگهای غیر شفاف و پخته در هنر سوخت چرم بر خلاف هنر مینیاتور و نقاشی ایرانی ،این امر از مبانی و اصول اصلی هنر سوخت چرم است.
دوم به دلیل ایجاد نقوش برجسته بر روی قطعات چرم تیماج که به دو روش ضربی و یا توسط ابزار های گداخته می باشد. ار آنجا که معمولا کتب ، واجد نسخه های متعددی هستند،مگر در موارد استثنائی امکان جلد سازی به شیوه سوخت چرم با ابزار های گداخته وهمچنین خلق آثار پرکار روی آن معمول نبوده و به همین علت جلد سازان بیشتر با تهیه مهرهای فلزی نقش بر جسته مختلف جلد هارا به روش ضربی آماده می کردند .
هنر سوخت احتیاج به تسلط و مهارت در چندین رشته متفاوت دارد از جمله صحافی و کاغذ سازی ،چرم سازی، رنگرزی ،طلاکوبی ،خطاطی ،تذهیب ،تشعیرو مینیاتورکه تسلط به هر یک از آنها نیازمند تجارب متفاوت و گوناگون است. یک تابلوسوخت مجموعه هنرهای اصیل ایرانی به همراه ترکیبی ازچندصنعت میباشد وعبارت است ازبرش چرم نازک پوست گوسفند وبه کاربردن آن برای پیاده کردن نقوش وتصاویروطراحی ختائی درحواشی صوروسپس طلا پوش کردن وصحافی وتشعیر وتذهیب آن، به نحوی که یک تابلوی مینیاتوربوسیله الصاق قطعات چرم های بریده شده شکل می گیرد ودرچهارطرف آن اشعاری باهمان چرم ها البته به رنگ سیاه وسفیدکه به شکل حروف درآمده ،سطر بندی شده وبا هم پیوند می خورد.
کیفیت یک اثر سوخت به کاربرد مواد اصیل و طبیعی در رنگها ،استفاده از طلای خالص وپرورده شده ونیز استفاده از چرمهای مرغوب ودرست دباغی شده در آن می باشد.همچنین زیبائی واصالت طرح مورد استفاده نکته حائز اهمیت دیگری در این زمینه می باشد.

tourism.isfahancht.ir

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 9:9 توسط ذکریا آقاپور |

شیشه گری فوتی

هنر شیشه گری کاری نیست که بتوان در زمان طولانی آن را انجام داد ، یا مدتی آن را رها کرد، در فرصتی دیگر ادامه داد. بلکه باید در همان هنگام که خمیر شیشه از کوره خارج می شود، آن را شکل داد تا سرد و سخت نشود . کار ساخت یک ظرف شیشه ای به تجربه فراونی نیاز دارد تا تولید کننده مراحل ساخت آن را چنان که لازم است دنبال کند. در یک کارگاه شیشه گری افراد زیادی استاد کار را یاری می کنند تا از نخستین گویی که از کوره ذوب برداشته شده ، ظرفی ساخته شود و در گرمخانه قرار گیرد. برای ساخت یک ظرف حداقل 20 مرحله پشت سر گذاشته می شود تا آن ظرف آماده شود . از انواع متداول روشهای ساخت شیشه به سه روش فوتی، فوتی قالبی و پرسی اشاره می شود .
روش فوتی ( دمیدن آزاد): برداشت ماده مذاب از کوره به وسیله بوری یا میله دم که قبلا گرم شده ، ثابت کردن ماده مذاب روی نوک میله، مرمری کردن یا ورز دادن و چرخاندن آن روی میز کار و گرد کردن آن، دوباره گرم کردن خمیر شیشه روی سر میله دم، دمیدن در میله و ایجاد حباب کوچک در وسط خمیر سر میله، سرد کردن خمیر تا جایی که سرخی خود را از دست دهد، برداشت مجدد خمیر از کوره و ثابت کردن آن روی میله دم، قاشقی کردن خمیر سر میله یا یکنواخت کردن. کارهایی است که باید انجام شود تا استاد کار ساخت شیشه را آغاز نماید. از این مرحله به بعد، استاد کار میله ی دم را گرفته، به چرخش در می آورد تا شکل اولیه ظرف را بسازد. سپس آن را به دست قالبی ساز می دهد تا شیاری را در محل اتصال شیشه و میله فلزی واگیره ایجاد کند. پس از آن واگیره گیر، میله ی واگیره را به ته ظرف می چسباند و استاد کار میله دم را از محل شیار ظرف جدا می کند. در بین مراحل هر زمان لازم باشد، خمیر را گرم می کند. بعد از این مرحله، کار شکل دادن و ساخت و پرداخت دهانه و گلوی ظرف شروع می شود. در مرحله بعد دسته و تزئینات را روی آن قرار می دهد. در پایان ظرف را با میله واگیره به پشت بر می دهد تا به گرمخانه ببرد.
اشیای ساخته شده شیشه ای اگر در مجاورت هوای عادی قرار گیرد، پس از لحظه ای که سطح شیشه آن سرد شده و درون آن هنوز گرم است، می شکند. بنا براین باید به تدریج و در مدتی طولانی خنک شود.برای خنک شدن تدریجی اشیای ساخته شده از شیشه در کارگاه گرمخانه ای با 450تا 550 درجه سانتیگراد حرارت ،وجود دارد که این اشیا را درون آن قرار داده، سپس کوره را خاموش می کنند تا اشیا همزمان با سرد شدن هوای داخل کوره خنک شوند، معمولا بین 24 تا 48 ساعت طول می کشد تا کوره به درجه حرارت هوای عادی برسد.

کتاب صنایع دستی ایران/ فنی و حرفه ای/ محمد تقی آشوری

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 9:7 توسط ذکریا آقاپور |

خاتم کاری

خاتم سازی یکی از هنرهای برتر اصفهان می باشد. به طور دقیق مبتکر و ابداع کننده این هنر مشخص نیست،آثار قدیمی به جا مانده همچون در کاخها و رحل های قرآن، نشان دهنده قدمت این هنر در شهر اصفهان به ویژه در عهد صفویه است.
مواد مورد استفاده در خاتم سازی عبارتند از:چوب های گوناگون مانند چوب فوفل،‌ آبنوس،‌ نارنج و عناب، استخوانهای مختلف مانند استخوان شتر، گاو، اسب و همچنین عاج، صدف و مفتول ها ی مسی و برنجی و در برخی موارد طلا و نقره. استفاده از طلا و نقره در خاتم سازی اختصاص به هنرمندان اصفهانی دارد.

شرح کار:

خاتم سازان این مواد را به صورت منشورهایی در ابعاد 1 تا 2 میلیمتر و طول 30 سانتیمتر رنگ آمیزی کرده و به صورت مثلث های کوچک بر روی سطوح اشیاء چوبی توسط سریشم کنار هم می چسبانند، و به وسیله نخ محکم می کنند. این مرحله به " پره" معروف است. پس از چند ساعت نخها را باز میکنند و بعد از سوهان کاری اضلاع، مجددا چهار پره را در کنار هم می چسبانند که حاصل " توگلو" خوانده می شود. سپس توسط سیم مفتولی گردی که به آن" شمسه"می گویند در اطراف هر ضلع به وسیله سریشم می چسبانند که طرح ستاره ای شکلی به وجود می آید. این مرحله " گل پیچی" نامیده می شود. تکرار این مراحل تا تکمیل طرح مورد نیازادامه پیدا می کنند. در نهایت طرح آماده شده زیر فشار قرار گرفته و لایه های نازک چوب به آن چسبانده می شود. از ابتدا تا به انتهای کار بیش از 400 مرحله کاری وجود دارد.درابتدا، هنرمندان برای این هنر از چیدمان مثلثهای بزرگ در کنار هم استفاده می کردند، اما به تدریج ذوق و سلیقه هنرمندان و ظرافت کار آنها سبب شد که طرحهای زیباتری را با استفاده ازمثلثهای کوچک ارائه دهند ابزار و وسایل هنر خاتم سازی عبارتند از: ابزار عمومی شامل چکش - اره- دریل و مته و...ابزاراصلی و مخصوص شامل انواع اره‌ها- سوهان - انواع رنده - پرس - تیره‌دار یا خط‌کش قفل - مقار- انواع تنگ ها- چسب‌های مخصوص و....
برای محافظت از خاتم بایستی آن را به دور از هرگونه رطوبت، حرارت، و نور مستقیم خورشید
نگهداری کرد، و نیز جهت تمیز کردن آن نباید از پارچه مرطوب یا جلاسنج استفاده کرد.

/tourism.isfahancht.ir

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 9:6 توسط ذکریا آقاپور |

منبت روی چوب

كلمه ی منبت به معنی كنده كاری است و عمدتاً این عمل روی چوب انجام می شود و منبت كار كسی است كه روی چوب عمل كنده كاری را انجام می دهد. این فن ، سابقه ای بسیار طولانی دارد؛ تا حدی كه آغاز تاریخ منبت را می توان به زمانی نسبت داد كه انسان برای اولین بار با ابزارهای تیز و برّنده آشنا و چوب را تراش داده است.
چوب عمده ترین ماده ی اولیه برای منبت است. چوبهایی که بافت فشرده ای دارند مانند گردو، عناب ، فوفل، آبنوس، شمشاد و راش برای منبت کاری مناسب است. انتخاب چوب به مورد مصرف اشیا بستگی دارد . برای مثال چوب گلابی بافت ملایمی دارد و بیشتر برای کارهای ظریف استفاده می شود.

روش تولید منبت:

پس از آماده کردن چوب مورد نظر، مراحل زیر اجرا می شود:
انتخاب و آماده نمودن طرح و قطعه چوب مناسب برای منبت کاری
انتقال طرح روی چوب : که از طریق چسباندن طرح روی چوب ، طراحی مستقیم ، کپی کردن طرح، گره کردن طرح روی چوب مورد نظر انجام می گیرد.
دور بری: برای شکل گیری نقش مثبت ، ابتدا دور بری و سپس زمینه ی اطراف نقوش را کنده کاری می کنند. به این ترتیب که با استفاده از انواع مغار، ضمن هدایت آن روی خطوط طرح و وارد نمودن ضربه های چکش بر حسب ضرورت بریدگی با عمق لازم، شیار ایجاد می کنند.
کنده کاری : با استفاده از مغار تخت ، ابتدا چوب اضافی کناره ها ی زمینه کار و در نهایت چوب اضافی بخشهای میانی زمینه را بر می دارند.
ساخت و ساز و روسازی: پس از تراشیدن زمینه ی کار، با مغار مناسب ، ساخت و ساز را شروع می کنند . به این ترتیب که با محدب یا مقعر کردن، پرداز زدن و به طور کلی شکل دادن به طرحها و نقشها، ساخت و ساز نقشهای برجسته را انجام می دهند.

کتاب درسی آشنایی با صنایع دستی ایران/ فنی و حرفه ای / محمد تقی آشوری

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 9:5 توسط ذکریا آقاپور |

هنر خوشنويسي

سابقه نگارش در ايران به هزاره‌ي چهارم پيش از ميلاد مسيح مي‌رسد كه اين خط نخستين بار در نزد ايلاميان اختراع شد و در بردارنده ي نشانه‌هايي براي بيان گفتار بود. اين شيوه‌ي نگارش جاي خود را به خطي داد كه به خط ايلامي نوين شهرت يافت. در روزگار هخامنشيان، منشيان ايلامي دربار داريوش، خطي براي امپراتوري بزرگ پارس ابداع نمودند كه هم اكنون به خط ميخي پارسي باستان شهرت دارد و در كنار دو خط ميخي ايلامي و بابلي، سنگ نبشته‌هاي سه زبانه ي دوران هخامنشي را تشكيل مي‌دهند. خط ميخي از چپ به راست نوشته مي‌شد و داراي 36 نشانه ي نوشتاري بود پس از دوران هخامنشي، در روزگار اشكانيان، خط پهلوي بر گرفته از خط آرامي جايگزين خط ميخي گرديد. اين خط را پهلوي اشكاني مي‌خوانند كه در دوران ساسانيان نيز هم چنان رواج داشت و سپس جاي خود را به خط پهلوي ساساني داد . در دوران ساساني براي نگارش كتاب مقدس اوستا، خط اوستايي اختراع گرديد و براي آواها وصداها نشانه‌اي مخصوص به خود يافت . خط مانوي نيز از ديگر خط‌‌هاي اين دوره به شمار مي‌رود.
با پيدايش اسلام و پايان دوره‌ي ساسانيان خط كوفي جايگزين خط پهلوي شد. اين خط كه از خط سرياني گرفته شده بود، بدون نقطه و اعراب بود و به سال 69 هجري بر آن اعراب نهادند. نگارش قرآن كريم به اين خط بود. در سده‌ي دوم و سوم هجري قرآن‌ها به خط مكي ، كوفي ، بصري، تجاويد، راصف، اصفهاني، پيرآموز و مصنوع نوشته مي‌شدند و تا پايان سده‌ي سوم هجري، خط كوفي راه پيشرفت و تكامل را مي‌پيمود تا اين كه ابن مقله ابوعلي محمد (318-272 هجري) خط نسخ را در سال 310 هجري وضع نمود و جايگزين خط كوفي ساخت. در مورد خط كوفي بايد افزود كه خط مشترك و رايج زبان تاري و پارسي بود و نزديك به چهار سده در ايران و عراق رواج داشت . در طول اين مدت به وسيله‌ي هنرمندان پركار ايراني رو به تكامل رفت. از جمله خطوطي كه قرآن را بدان نوشته‌اند، خط پيرآموز بوده است كه واضعان آن ايراني بوده‌اند و در اصل هم از يك خط ايراني گرفته شده بود. اين خط را به طور حتم ايرانيان از خطوط هفتگانه‌ي خود استخراج كرده بودند كه شباهتي به خط كوفي و مكي داشت و خط اصفهاني نيز شيوه‌ي ديگر از خط پيرآموز بوده است كه چون اصفهان در آغاز استيلاي تازيان در ايران مركزيت داشته به نام خط اصفهاني ناميده و خوانده شده است.
باستان شناسان و پژوهش گران تاريخ خط در ايران، اصول خط (پس از اسلام) را شش گونه دانسته‌اند كه همگي از خط نسخ گرفته شده است و از اين رو خط نسخ، مادر خطوط خاور زمين لقب گرفته است. خط‌هاي اصلي شامل شش گونه خط به نام‌هاي محقق ، ريحان، ثلث، نسخ، تعليق و رقاع است و اين گونه در نظم بيان گرديده است:

انواع خطوط اگر كه خواهي اي يار
ثلث است و رقاع و نسخ و تعلق و غبار
ريحان و محقق است و توفيق و دگر
خطي است مسلسل چون سر زلف نگار

خط نسخ مورد بحث، نسخ ابتدايي بود و بعدها تكامل يافت و گفته‌اند كه با خط تعليق نزديكي مشهود دارد. خط نسخ به نسخ قديم و جديد تقسيم مي‌گردد و همان‌گونه كه گفته شد ابن مقله آن را از خط ثلث استخراج كرد. آن چه مسلم است اين مرد سياست‌مدار و هنرور شيرازي پيشرو جنبش خوش‌نويسي و رواج دهنده‌ي يكي از مهم ترين جلوه‌هاي هنري ايراني است. نخستين چيزي كه ابن مقله نوشته است قرآني است به خط نسخ كه سر سوره‌هاي آن را با خط‌هاي محقق و ريحاني نگاشته است. پس از ابن‌مقله پارسي و برادرش ابوعبدالله كه دستيارش بود استاداني ديگر نيزظهور كردند ولي به شهرت و اهميت او نرسيدند. فرزندان و فرزند زادگان و شاگردان آنان هم چنان در مدت يك سده به گسترش خط ادامه دادند تا نوبت به ابوالحسن علاءالدين علي بن هلال معروف به ابن بواب رسيد. او كسي است كه به آب زر نوشتن سر و صورتي داد و به تزيين و تذهيب خط پرداخت و خط رقاع را چنان آراست كه گويي از نو پديد‌ آمد و خط ريحان را به لطافت تمام آورد.
پس از ابن بواب و پيروان وي نوبت به ياقوت رسيد كه دگرگوني تازه‌اي را در خط و خوش‌نويسي ايجاد كرد. ياقوت شش گونه خط (نسخ، ريحان، رقاع،توفيق، ثلث و محقق) را از ميان گونه‌هاي بسيار كه برخي از آن‌ها نزديك به هم ديده مي‌شدند، برگزيد و در تذهيب و تلطيف بيشتر و زيبايي آن ها همت گماشت و در ترويج آن‌ها كوشش هاي بسيار بنمود. شاعري در وصف خط ياقوت نابغه‌ي كم‌نظير هنر ايراني در سده‌ي هفتم چنين سروده است:

بنازم شيوه‌ي تردستيت را
كه خط بر چشمه‌ي كوثر نوشتي
كسي ننوشت بالاتر ز ياقوت
تو از ياقوت بالاتر نوشتي

سده‌ي هشتم و نهم هجري از بهترين دوره هاي پيشرفت هنر خوش‌نويسي شمرده مي‌شود و اين هنردر تمام محافل و مجالس مورد توجه بوده است. شاهان و بزرگان جلايري و مظفري و تيموري به آن توجه ويژه‌اي داشتند و از توجه و علاقه‌مندي آنان بدين هنر همين بس كه حتي برخي خود از خوش‌نويسان ارزنده بودند و آثارشان دليل بارزي بر اين مدعا و مقام هنر و كمال ايشان است و ايشان عبارتند از:
سلطان ابراهيم ميرزاي تيموري ، بايسنقر ميرزاي تيموري، شاهرخ تيموري، سلطان يعقوب آق قويونلو، بهرام ميزرا و ابراهيم ميرزا. از ميانه‌هاي سده هشتم به خطوط شش گانه‌ي پيشين، سه خط تعليق، نستعليق و شكسته‌ي نستعليق افزوده گشت كه از نوآوري‌هاي خالص ايراني بود و پس از آن در ساير كشورهاي اسلامي چون عثماني ، هندوستان و مصر رايج گشت ولي هرگز و هيچ گاه به پايه‌ي ايرانيان و مايه‌ي هنرمندان اين سامان نرسيدند. خط تعليق از دو خط توقيع و رقاع تشكيل و بيشتر كتاب‌ها در سده‌ي هفتم به آن خط نوشته مي‌شد. نستعليق نخست خط نسخ تعليق خوانده شد و به تدريج نسخ تعليق به صورت مخفف نستعليق گفته شد زيرا اين خط از تركيب دو خط نسخ و تعليق پيدا شده بود. وضع خط نستعليق را در زمان اميرتيمور گوركاني به خواجه ميرعلي تبريزي نسبت داده‌اند و گويند پسرش خواجه ميرعبدالله آن را كامل نمود.
دوره‌ي صفويه نيز از درخشان‌ترين دوره‌هاي گسترش و تكامل خطوط گوناگون ايراني به ويژه ثلث، نسخ و نستعليق بوده است. ملاميرعلي هروي ( در گذشته به سال 951 هجري) سرآمد استادان خط نستعليق بود و شاگردان بزرگي را نيز پرورش داد و پس از او نوبت به ميرعماد، خوش نويس معاصر شاه عباس بزرگ رسيد كه در اين تراز به عالي‌ترين مدارج هنر خوش‌نويسي نايل گرديد و تغييراتي كه به دست او در اين خط صورت گرفت تا به امروز پيروي مي‌شود. آخرين خط هنرمندانه‌اي كه در زبان پارسي پا به عرصه‌ي وجود نهاد، خط شكسته نستعليق بود كه در نوشتن فرمان‌ها و پيام‌ها به كار مي‌رفت و به تدريج روند صعوي خود را مي‌پيمود و استاد بزرگ آن مرتضي قلي خان شاملو‌(درگذشت 1105 هجري) بود. و در نهايت عبدالمجيد درويش آن را به كمال رساند.
خط سياق از نمونه‌هاي ديگر هنر خوش‌نويسي نزد ايرانيان است كه پيدايش آن در سده‌ي هشتم هجري است و در دوره‌ي صفويه، افشاريه ، زنديه و قاجاريه نيز رايج بود و تا پنجاه سال پيش عموم مردم باسواد از آن آگاهي داشتند.
دوره‌ي صفويه به استادان بزرگ خط و هنر خوش‌نويس، شاگردان و پيروان آن مفتخر بود و استادان بنام هنر خوش‌نويسي چون ميرعماد ، عليرضا عباسي، باقر بنا و محمدرضا امامي و ... پيشرفت و ترقي اين هنر را به فراسوي مرزهاي امپراتوري و به كشورهاي عثماني و هندوستان رساندند. ليكن با فروپاشي اين دودمان، در اثر بروز آشوب‌ها و فتنه‌ها روزگار فترت هنر و افول آن پيش آمد و تا دوران قاجاريه ادامه يافت تا اين كه در سده‌ي سيزدهم هجري بار ديگر به هنر خوش‌نويسي به ويژه خط نستعليق توجه شد و به مرور زمان رونق يافت. از نيمه‌ي دوم سده‌ي سيزدهم تا دهه‌ي نخست سده‌ي چهاردهم هجري كه نزديك هفتاد سال مي‌شود، دوره‌ي تجديد حيات خط نستعليق به شمار مي‌رود. يادگارهاي تاريخي اصفهان، چون مسجد جامع عتيق، مسجد جامع عباسي، مسجد شيخ لطف الله و... تماشاگهي از اين هنر به شمار مي‌روند كه در آن‌ها مي‌توان گردآوري از هنر خوشنويسي دوران را به تماشا نشست.

منبع: اصفهان اين همه هست اين همه نيست، منصور قاسمي- انتشارات نقش خورشيد، 1385،چاپ اول،صص 115 تا 118

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 9:4 توسط ذکریا آقاپور |

هنر كاشي‌كاري

كاشي از ديدگاه مواد اوليه و شيوه‌ي ساخت با سفال خويشاوند است منسوب به شهر كاشان است و كهن‌ترين نمونه‌ي آن، آجر لعاب دار مربوط به زيگورات چغازنبيل در دوره‌ي ايلام ميانه(1250 پيش از ميلاد) مي باشد كه در دشت شوش باستان قرار دارد. در پايان سده‌ي ششم پيش از ميلاد، در كاخ آپاداناي داريوش در شوش، آجرهاي لعاب‌دار بي همتايي در تزيينات كاخ به كار برده شدند كه سربازان گارد جاويدان و ساير نقوش رايج در دربار هخامنشي را در كمال ظرافت و زيبايي نشان مي‌دادند . اين صنعت در دوره‌ي اشكانيان رو به افول نهاد و گاه آجر لعاب‌دار در درپوش تابوت‌ها به كار رفت. در دوره ي ساسانيان، كاشي معرق از نوع مرغوب آن رواج پيدا كرد و در بناهاي اين دوره، به ويژه در كاخ بيشاپور و كاخ تيسفون، به كار برده شد.نقش هاي اين كاشي ها عبارت از زنان چنگ زن، بافنده و دارنده‌ي گل و مردان سالخورده است كه با قطعه‌هاي كوچك كاشي به رنگ‌هاي نارنجي، قهوه‌اي، زرد ، قرمز، گلي و آبي ، يشمي، شيري و خاكستري صورت گرفته و نشان دهنده‌ي كار دقيق و تنوع رنگ هاي رايج در دوره‌ي ساسانيان است.
كاشي در تزيينات سده‌هاي نخستين دوران اسلامي تاريخ ايران جاي خود را به هنر گچ بري داد و براي نخستين بار در معماري دوره‌ي سلجوقيان رايج گرديد، آن هم با رنگ فيروزه اي. در مدتي افزون بر يك سده در قلمروي سلجوقي كارآيي كاشي‌كاري گسترش يافت و در ابتدا جهت آراستن قسمت‌هاي فوقاني مناره ها و برجسته نمودن جملات مقدس مذهبي و آسان نمودن بازخواني آن‌ها به كار مي‌رفت. منار‌هاي سين، ساربان و مسجد علي در اصفهان، از نمونه‌هاي عالي اين هنر در دوران سلجوقي به شمار مي‌روند. كاشي كاري كامل، به معناي پوشانيدن تمام سطح بنا با قطعات كوچك كاشي به رنگ‌هاي مختلف ناگهان به وجود نيامد، آن گونه كه از هنگام كاربري قطعات فيروزه‌اي كاشي در بناهاي دور‌ه‌ي سلجوقي تا تكميل كاشي‌كاري 200 سال به درازا كشيد. اين هنر از سده‌ي هفتم هجري به آستانه‌ي تكامل خود رسيده و در آرامگاه اولجايتو (گنبد سلطانيه) هم در سطوح دروني و هم در سطوح بروني و سر در خانقاه شيخ عبدالصمد نطنز به كار رفته است. به مرور زمان كه كاشي جاي خود را در تزيينات بناها باز مي‌كرد، فن كاشي‌كاري و كاشي‌سازي نيز پيشرفت نمود و طرح‌هاي هندسي با تزيينات گل و بوته آميخته شد، كم كم رنگ‌هاي شفاف نيز به كار برده شد. از قرار معلوم مركز كاشي‌سازي و كاشي‌كاري، اصفهان، كاشان، يزد و كرمان بوده است. به چهاررنگي كه در گنبد سلطانيه به كار رفته، رنگ پنجم يعني سبز و رنگ ششم يعني قهوه‌اي، در نيمه ي سده ي هفتم هجري در اصفهان افزوده شد و رنگ هفتم ، يعني زرد طلايي در پايان سده ي هفتم در كرمان ديده مي‌شود. مسجد هفت شويه، امام زاده جعفر، مدرسه و بقعه‌ي بابا قاسم، مدرسه مظفري مسجد جامع در اصفهان و آرامگاه شيخ عبدالصمد در نطنز از نمونه هاي تكامل هنر كاشي‌كاري در اين دوران (سده‌ي هفتم و هشتم ) به شمار مي‌روند.
مايه گرفتن از دو رنگ آبي روشن و سير نه تنها در سده‌ي هشتم هجري بلكه در تمام دوره‌ي تيموريان و دهه‌هاي نخستين دوره‌ي صفويه رواج فراواني داشت. در اين جا بايد اشار‌ه‌اي نيز به كاشي چليپايي شكل و ستاره اي كه فراوان در كاشان ساخته مي‌شده است، داشت. اين كاشي‌ها در كنار هم نصب مي‌شده‌اند و مجموعه‌هاي خويشاوندي صورت مي‌گرفته با نقوش گل و بوته، اسليمي‌ها (در مساجد و آرامگاه‌ها)، پرندگان و حيوانات گوناگون چون اردك، در دوران صفويه به تدريج كاشي‌كاري به عنوان تنها عنصر تزييني جهت فضاهاي دروني و بروني بناها به كار گرفته شد و گنبد، ايوان‌ها، شبستان‌ها وديوارهاي جانبي و محراب‌ها با كاشي آراسته گشتند و در اين زمان افزون بر رنگ‌هاي رايج در دوران پيشين، رنگ قهوه‌اي نيز وارد كاشي‌كاري شد و كاربرد رنگ زرد نيز در رنگ‌ها بيشتر گرديد. كاشي‌كاري اين دوره، تا زمان پادشاهي شاه عباس نخست، از نوع كاشي معرق بود. به اين شكل كه ابتدا طرح نهايي را بر روي كاغذ پياده نموده، سپس آن را بر روي كاشي چسبانده ، آن گاه بر اساس نوع طرح تقسيم‌بندي نموده، قطعات برش خورده را مطابق طرح نخستين در كنار يكديگر چيده و از پشت با گچ به يكديگر متصل مي‌نمودند و بدين ترتيب تركيب نهايي طرح شكل مي‌گرفته است و مي‌گيرد . در زمان پادشاهي شاه عباس بزرگ با اراده‌ي اين پادشاه به ساخت بزرگ‌ترين مسجد عهد صفوي، يعني مسجد جامع عباسي و شتاب و علاقه‌ي شاه در پايان دادن ساخت و تزيين آن، هنرمندان را بر آن داشت تا به ساخت كاشي هفت رنگ اقدام نمايند. بر روي كاشي هفت رنگ، بدون محدوديت، همه‌ي رنگ‌ها به طور هم زمان بر كاشي نقش مي‌بندد.اين كاشي به دليل گسترده تر بودن سطح آن مي‌توانست بر سرعت توليد و نصب بيافزايد كه با اندازه‌ي معمول آن (22×22 سانتي‌متر) در سطوح مسطح قابل استفاده بود. ليكن در سطوح منحني كماكان از كاشي معرق استفاده مي شد و مي‌شود. در دوران قاجار رنگ‌هايي چون قرمز، صورتي و زرد تيره بر رنگ‌هاي پيشين افزوده شدند و هنر كاشي‌كاري نيز دچار افول در نوع و كيفيت كاشي‌سازي و كاشي‌كاري مي‌گرديد. هنرمندان نيز صلاح را در آن ديدند تا كارهاي تزييني ساده تر و آسان تر گردد و چنين شد كه رفته رفته طرح‌هاي هندسي ، كه از پايان دوره‌ي صفويه آغاز گشته بودند، در كاشي كاري‌ها بيشتر خودنمايي كردند و در ضمن كاشي كاري، جملات و واژه‌هاي مذهبي نيز به خط بنايي كه به طرح‌هاي هندسي نزديك است، نمايان شدند.

منبع: اصفهان اين همه هست اين همه نيست، منصور قاسمي- انتشارات نقش خورشيد، 1385،چاپ اول،صص 121 تا 124

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 9:2 توسط ذکریا آقاپور |

هنر فرش

هنگامي كه ذوق و پسند استادانه ي رنگ و طرح كه هنرمندان مختلف درگير در هنر كتاب سازي به كمال رسانده بودند،در قلمرو هنرهاي كاربردي نظير نساجي وقالي بافي عرضه شد،نتيجه شگفت انگيز بود. اگرچه قالي بافي در ايران ريشه اي قديمي دارد،اين صفويان بودند كه آن را از سطح يك صناعت روستايي به فعاليتي در سطح كشور ارتقا دادند و به صورت بخشي مهم از اقتصاد كشور درآوردند. نخستين كارگاه قالي بافي احتمالاً در زمان سلطنت شاه عباس كبير (1629 – 1588 / 1038- 996) در اصفهان ساخته شد.
منشأ صنعت فرش ايران آن گونه كه امروزه مي شناسيم،قالي هاي عشايري است كه به دست زنان و كودكان قبايل نيمه چادرنشين و با استفاده از پشم گله هاي خودشان و رنگ هاي طبيعي بافته مي شد. قالي هاي عشايري معمولاً به رنگ هاي روشن و شاد و داراي طرح هاي نو و نسبتاً ساده بودند. اين قالي ها با طرح هاي منحصر به فرد،غالباً در اندازه هاي نامنظم و داراي ويژگي تغييرات رنگ در پشم بودند (و هستند) كه به علت استفاده از مقادير مختلف رنگ به وجود مي آيد.
شاه طهماسب علاقه ي وافري به صنعت فرش داشت و آن را به مقام يك هنر ارتقا داد. همه مي دانند كه او دستور بافتن فرش هاي ممتازي را دارد و آنها را به مساجد سليمانيه در استانبول هديه كرد و گفته شده كه خودش طرح هايي براي فرش كشيده است؛در واقع اين مسأله با توجه به آموزش هاي هنري او در جواني تعجب آور نيست.
ا.آپم پوپ به همگوني نزديك ميان هنرمند و طراح قالي در عصر صفويه اشاره دارد و در اين رابطه نام سه تن از برجسته ترين افراد را ذكر كرده است: بهزاد (متوفي در حدود 6- 1535 / 942)،سلطان محمد (متوفي در حدود 1543 / 50- 949) و سيد علي.
بخشي از شهرت مستمر فرش ايراني به واسطه ي كيفيت برتر آن و بخشي به واسطه ي كمال آن در رنگ و طرح است. رنگ ها بيشتر آبي (لاجوردي و نيلي)،قرمز (لاكي و حنايي) و زرد هستند؛قهوه اي و سبز كمتر مورد استفاده قرار مي گيرند.
كلك فرش از پشم است و براي تار و پود فرش هم از پشم و هم از پنبه استفاده مي شود.در ظريف ترين فرش هاي عتيقه،كلك از ابريشم است كه گاه رشته اي از طلا يا نقره هم در ميان آن بافته شده است و گهگاه تار و پود نيز از ابريشم است.طرح ها بيشتر گلدار يا هندسي هستند،اگرچه اشكال انسان و حيوان نيز در بعضي فرش ها يافت مي شود،خصوصاً در نوعي كه به نام (فرش نقش شكارگاه) شناخته شده است. ترنج بزرگي در وسط بسياري از طرحها يافت مي شود و همه ي قالي هاي ايراني حاشيه دارند كه مي- تواند از تعدادي نوارهاي موازي تشكيل شده باشد؛اشكال به كار رفته در اين نوارها اغلب برگ و شكوفه است كه در بسياري موارد شكلي قراردادي و هندسي دارد. فرش هاي ايراني در اروپا خواستار فراوان داشت و وجود آنها در خانه ي شهرنشينان ثروتمند قرن هفدهم/يازدهم در نقاشي هاي روبنس،ون دايك،بروگل و ديگران با امانت ثبت شده است.
از آنجا كه فرش بر خلاف كارهاي فلزي يا سفالي،به واسطه ي ماهيتش زوال پذير است،موزه هاي دنيا هيچ نمونه اي از فرش هاي ايراني متعلق به قبل از قرن شانزدهم / دهم را ندارند. از قديمي ترين نمونه هاي باقيمانده،فرش معروف اردبيل است كه يكي از بزرگترين گنجينه هاي موزه ي ويكتوريا و آلبرت در لندن است و به سال 6- 1535 / 942 يعني دوازده سال پس از به سلطنت رسيدن شاه طهماسب تعلق دارد و فرش نقش شكارگاه ميلان كه حتي از آن هم قديم تر است و به سال 3- 1522 / 929 يعني سال هاي آخر سلطنت پدر طهماسب،اسماعيل اول،تعلق دارد.
فرش اردبيل كه امروزه در موزه ي ويكتوريا و آلبرت در لندن جاي دارد يك طاقه از يك جفت فرش است كه به سفارش شاه طهماسب و براي هديه به مقبره ي اجدادش در اردبيل،در كاشان بافته شده است. هر وجهي از وجوه فرش اردبيل شاهكاري از هنر قالي بافي است.اين فرش از آن دسته فرش هاي سنتي است كه ترنجي در وسط دارند و در ترنج
سه رشته طرح دنبال هم و سه گونه ي متفاوت حركت و رنگ با قوام و تناسب كامل بافته شده اند. در وسط فرش حوض سبز كوچكي قرار دارد كه با گل احاطه شده و روي آن شكوفه هاي نيلوفر شناورند. نقوش متقارن اسليمي به شكل لچكي هاي بزرگ،اين نگاره ي مركزي را توسعه داده و به چيزي كه در واقع حاشيه ي لچك ترنج است،بدل مي كنند و آن را به صر ترنج هاي خارجي پيوند مي دهند. در همان فضا و با حركتي در جهت مخالف،نوارهاي ابري شكل تجريد يافته قرار دارند كه با همان ترتيب و با طول همان محور بافته شده اند. رنگ اين نوارهاي ابري كه آبي و سفيد روشن تر مي باشد،به قدري به رنگ زمينه نزديك است كه وضوحشان از نقوش اسليمي بسيار كمتر است و با تناسب كامل جاي خود را در حاشيه ي مركز پر مي كنند.
نقش سوم مشتمل است بر شاخه ي پيچك و شكوفه هاي كوچك. نماي طرح فرانسوي تمجيد و ستايش است. زمينه به رنگ لاجوردي براق پرمايه اي است كه تموج آن درخشش فريبنده اي برروي كل طرح مي افكند. تعدادي شاخه پيچك كه هر كدام مسير خويش را دنبال مي كند،به دفعات يكديگر را قطع مي كنند و داخل هم مي شوند. به واسطه ي پيچيدگي و وابستگي متقابل شبكه ي شاخه ها به نظر مي آيد كه شكوفه ها با گشاده دستي به اطراف پراكنده شده و همه جا را پر كرده- اند؛اما در واقع تعداد شكوفه ها به نحو حيات آوري محدود است و وابستگي مكان آنها به ترتيب منطقي شاخه ها از هر گونه بي نظمي جلوگيري مي كند. (1)
فرش معروف ميلان كه آن نيز شهرت متشابهي دارد نمونه ي باشكوهي است كه از دسته ي بزرگ ديگري از فرش هاي ايراني يمني فرش نقش شكارگاه. نسبتِ (2) استاد بافنده ي آن،غياث الدين جامي نشان مي دهد كه وي از جام در خراسان آمده است. از آن جا كه تقريباً هيچيك از كيفيت هاي خراساني در فرش وجود ندارند،ا.آپم پوپ به درستي حدس مي زند كه غياث الدين و يا پدرش (احتمالاً جزو هنرمندان برجسته اي بودند كه درابتداي قرن شانزدهم / دهم خراسان را ترك كردند تا از فرصت هاي جديد و هيجان انگيزي سود برند كه به تازگي با آغاز رسانس صفوي در دربار شاه اسماعيل [در تبريز] فراهم شده بود) (3).
(اين فرش احساس عظمت و زيبايي را در بيننده القا مي كند) (4) ترنج وسط فرش سرخ رنگ است و با رنگهاي تو در توي غنچه و
گل و برگ نيلوفر و ابرهاي آبي كمرنگ به سبك چيني،پوشيده شده است. 0زمين ميدان اصلي شكارگاه به رنگ آبي لاجوردي تند و درخشان است) و پوشيده از طرحه هاي فوق العاده خوش رنگ و گل مي باشد.در مقابل اين زمينه ي رنگارنگ،(شكارچيان سوار بر اسبان سرخ يا سپيد،شتابان به اطراف مي تازند و سخت سرگرم از پاي درآوردن شكار بزرگي هستند. در همين حال بيشتر حيوانات بومي شمال ايران كه بسيار زنده و طبيعي تصوير شده اند و تعداد و تنوع آنها در هيچ فرش ديگري نظير ندارد،در كشاكش مبارزه و فرار به اين سوي و آن سوي مي گريزند) (5) تعداد رنگ هاي گوناگون مورد استفاده در فرش ميلان كه تقريباً بيست رنگ است،بيشتر از آن است كه در هر قالي شرقي قديمي ديگر استفاده شده است. (6)
همان گونه كه درقبل اشاره شد،اين شاه عباس اول بود كه با تأسيس كارگاه هاي قالي بافي در اصفهان،كاشان و ديگر نقاط،قالي بافي را به سطح صنعت ملي ارتقا داد. قالي هاي بافته شده از ابريشم و طلا در كاشان بافته مي شد و در اصفهان نه تنها فرشهاي گرانبهاي سفارشي شاه بلكه فرشهاي سفارشي اشخاص ديگر نيز به دست استادان بافنده ي كارگاه هاي سلطنتي بافته مي شد.
بسياري از اين فرش ها براي صدور بافته مي شد و خوشبختانه جزييات دقيق يكي از اين سفارش هاي صادراتي در دست است كه از سوي پادشاه لهستان سيگيسموند سوم (واسا) * (1632 – 1578 / 995 الي 2- 1041) سفارش داده شده است. سلطنت او تقريباً به طور كامل مقارن با سلطنت شاه عباس اول بوده است. سيگسموند در 1601 / 10- 1009 (ناظر خرج مورد اعتماد خود در دربار را به نام سفر موراتوويچ ** كه بازرگاني ارمني بود،با دستور سفارش چندين عدد قالي و نظارت شخصي بر بافت آنها،از ورشو به ايران فرستاد. خانواده ي ارمني موراتوويچ از دو نسل قبل تابعيت لهستاني كسب كرده بودند تا بتوانند چنين معاملاتي را انجام دهند.(7) ).
موراتوويچ به كاشان رفت و قالي ها را سفارش داد و به حضور شاه عباس اول بار يافت و به شاه توضيح داد كه سفير نيست و تنها (مردي تجارت پيشه) است.متعاقب آن در 1642 / 2- 1051 پادشاه سيگسموند هنگام ازدواج دخترش با امير ناحيه ي پالاتين در راين،برخي از اين فرش هاي ايراني را به عنوان جهيزيه به وي داد. شايد تغييراتي كه بافندگان ايراني به ميل خود در نشان سلطنتي لهستان،كه پادشاه سيگسموند ميل داشت در داخل طرح بافته شود،وارد كرده بودند،به مذاق او خوش نيامد:
تاج بالاي كتيبه در نشان سلطنتي با ريزه كاريهايي كه در غرب ناشناخته است تزيين شده،آن چنان كه برگ ها و غنچه هاي روي حلقه ي دور آن ما را به ياد كشتي هاي شرقي مي اندازد. سر عقاب در نشان به جاي اين كه به سمت چپ باشد به سمت راست است،پرهاي بال و دمش به جاي اين كه سفيد يك دست باشد با سياه و زرد آميخته شده است،پاهايش به جاي قرمز،آبي است و در عين حال نشانه ي خوشه ي گندم خاندان واسا به صورت گل آبي رنگي كه شبيه زنبقي قراردادي است،درآمده است. (8)

پي نوشت ها:

1. Arthur Upham Pope (ed). A Survey of Persian Art , 6 vols. (Oxford 1938-58: repr. 1964-8) , vol.IV , p.1647.
2. بخشي از نام يك مسلمان كه نشان دهنده ي زادگاه وي مي باشد.
3. Pope , Survey , vol. VI , p.2296.
4. lbid.
5. Pope , Survey , vol. VI , p.2297.
يادداشت 1 در اين صفحه فهرست كاملي از حيوانات،پرندگان و ماهياني كه در فرش ميلان شناسايي شده ارايه مي دهد.
6. Pope , Survey , vol. VI , p.2298.
7. Pope , Survey , vol. VI , p.2433.
8. Pope , Survey , vol. VI , pp.2434-5.
* Vassa : نام خاندان سلطنتي لهستان.
** Sefer Muratowicz

منبع:ايران عصر صفوي،راجر سيوري،ترجمه كامبيز عزيزي،نشر مركز،چاپ شانزدهم،1386،صص 132 تا 136

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:59 توسط ذکریا آقاپور |

مقرنس کاری

مقرنس کاری . [ م ُ ق َ ن َ ] (حامص مرکب ) ایجاد گچ بریهای برجسته و آویخته بر سقف خانه . آسمانه ٔ خانه را با گچ بریهائی زینت دادن. و بیشتر با "کردن" صرف شود.
مقرنس . [ م ُ ق َ ن َ ] بنایی که طاق و اطراف آن پایه پایه و دارای اضلاع است و آن را به فارسی آهوپای گویند. (گنجینه ٔ گنجوی ). عمارتی که آن را به صورت قُرناس ساخته باشند و قُرناس بینی کوه و مراد از مقرنس عمارت بلند و بنای عالی . (غیاث ) (آنندراج ) ۞ . بنای بلند مدور و ایوان آراسته و مزین شده با صورتها و نقوش که بر آن با نردبان پایه وراه زینه روند. و قسمی از زینت که در اطاقها و در ایوانها به شکلهای گوناگون با گچ ، گچ بری کنند. (ناظم الاطباء). گچ بریهای برجسته بر آستانه ٔ خانه آویخته چون پای آهو.... (یادداشت به خط مرحوم دهخدا) :
زمین گردد از نعل اسبان مقرنس
هوا گردد از گرد میدان مغبر.
اعراب باديه‏نشين كه در قرن هفتم ميلادى، پس از تسخير سرزمينهاى ايران، بين‏النهرين، سوريه، مصر، آفريقاى شمالى و اسپانيا، امپراطورى پهناور اسلامى را به وجود آوردند در كار معمارى سبك مشخصى نداشتند. هنر آنها صرفا جنبه تزيينى داشت، و اثرى از واقعيت و طبيعت در آن ديده نمى‏شد. چون اسلام ساختن صورت جانداران را منع كرده بود، طراحان مسلمان به ايجاد نقشهايى پرداختند كه عنصر اصلى آنها خطوط هندسى بود. ديرى نگذشت كه در هر سرزمينى معماران و بنايان را بكار گماشتند، و سبكهاى معمارى محلى ـ از قبيل ايرانى، شامى، بيزانسى، و قبطى ـ را اساس شيوه‏هايى قرار دادند كه حاصل آنها شاهكارهايى چون مسجدهاى بزرگ جهان اسلام گرديد. در معمارى اسلامى، استخوان‏بندى بنا مهمترين قسمت و تزيين و پرداخت رويه‏هاى بناگيراترين عنصر آن است، و همين عنصر است كه به جلوه‏هاى گوناگون معمارى اسلامى در نقاط مختلف جهان وحدت مى‏بخشد. بناهاى مهمى كه در قرن هفتم ميلادى ساخته شد عبارتند از مسجد عمروعاص در قاهره، مسجد قيروان در تونس، و قبةالصخره در اورشليم. پوشاندن رويه‏هاى بنا با گچبريهاى وسيع و كاشيهاى رنگارنگ در قرن هشتم ميلادى (اواخر قرن اول ه.ق. ـ اواخر قرن دوم ه.ق) در سراسر جهان اسلام معمول شد. (مسجد اموى دمشق متعلق به اين قرن است) . ساختمان بزرگترين مسجد جهان، يعنى مسجد قرطبه در اسپانيا، در آغاز كار امويان اندلس در سنوات آخر عمر عبدالرحمان (فت 172 ه.ق) آغاز شد، و به تدريج حدود آن وسعت يافت و بر ساختمانهاى آن افزوده شد. در عهد خلفاى فاطمى كار معمارى در مصر رونق گرفت، و در قرن پنجم ه.ق گنبدسازى به سبك ايرانى در آنجا معمول شد. همراه با ساختمان مساجد، هنرهاى تزيينى، خاصه كاشى‏سازى و مقرنس كارى پيشرفت مى‏كرد. در هنرهاى اسلامى جنبه‏هاى تزيينى محور اصلى به شمار مى‏رود ومقرنس كارى نيز يكى ديگر از مشخصات آنست
آشکارترین نمونهٔ معماری عهد سلجوقی مسجد جامع اصفهان است که شاید بتوان آنرا از جمله بناهای جامع و مهم ایران عهد سلجوقی دانست و مجموعه ای است از عناصر و موضوع های گوناگون معماری و تزئینی ، محراب گچبری و گنبد مقرنس کاری شده آن از شاهکارهای زمان وزارت خواجه نظام الملک می باشد . سقف ایوانهای این مسجد مقرنس های بی مانندی را به نمایش می گذارد .
از دیگر آثار با ارزش که همگی با تزئین های مقرنس پوشش داده شده ، می توان مسجد جامع اردستان ، مسجد جامع گلپایگان ، مسجد جامع زواره و مسجد حیدریه قزوین را که به سبک گنبد نظام الملکی آرایش شده اند نام برد

/tourism.isfahancht.ir

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:56 توسط ذکریا آقاپور |

رنگررزی سنتی

طبیعت پیرامون ما با رنگهای فراوان ، اغواگر انسان بوده تا به شیوه های به دست آوردن رنگ فکر کند و مواد گوناگون را به کار گیرد تا بتواند احساس خود را با انواع رنگها بیان کندهرچه بر دانش او در این زمینه افزوده شد تنوع د ررنگها نیز بیشتر شد.
نمونه های متعدد از آثار به جای مانده از انسان در مناطق مختلف جهان در دوران پیش از تاریخ چگونگی به کار گیری رنگ را نشان میدهد. آثار مربوط به دوران غار نشینی از نقاشیهای روی دیوار غارهها ( نظیر آنچه در غار آلتامیرا در شمال اسپانیا و غار لاسکو در فرانسه کشف شده است) و صخره ها ( نظیر آنچه در همیان جنوبیب در لرستان کشف شده است ) تا رنگهایی که برای تزیین بر بدن میمالیدند و رنگهایی که بر سفال زده شد نمونه هایی متعدد از کاربرد رنگ است.... در ایران قبل از اسلام زنگرزی سنتهای بسیار داشته و رنگززان از احترام خاصی برخوردار بوده اند . ویل دورانت اشاره دارد که نقوش دیواری شوش سربازانی را نشان میدهد که لباسهایی چند رنگ به تن دارند . به نظر می رسد که این نقوش نوعی چاپ یا قالب باشد . کلافهای نخ و کاسه های کوچک خاص رنگرزی در حجاریهای تخت جمششد نیز نمونه هایی از توسعه هنر رنگرزی درایران قدیم است. از آنجا که انواع دستبافتها در ایران رواح داشته و پارچه بافی و قالی بافی طی دوران تاریخی گسترش یافته تنوع در رنگرزی نیز به تبع آن وجود داشته است. کشف فرش پازیریک که رنگهای سرخ تیره، سبز، آبی؛ زرد کمرنگ و نارنجی در آن به کار رفته مربوط به دوره هخامنشی است. نشان از آشنایی ایرانیان با رنگرزی الیاف در آن دوران دارد.... با گسترش هنر قالیبافی در نقاط مختلف ایران ، هنر رنگرزی نیز توسعه یافت و گیاهان زایدی در رنگرزی مورد استفاده قرار گرفت که امروزه نمونه های منحصر به فرد آنها را میتوان در قالیهای نفیس دوران اسلامی در موزه های داخل و خارج از کشور ملاحظه نمود. رنگهای طبیعی تا حدود سال 1100 ه. ق که رنگهای آنیلینی کم کم بکار گرفته شد؛ در سراسر جهان به کار میرفت. رنگهای آنیلینی در اواخر زمامداری ناصرالدین شاه قاجار وارد ایران شد و نتیجه زیان بخش آن بسیار زود آشکار گردید. این گونه رنگهای شیمیایی بی دوام است و با شستشو از بین می رود. پس از مدتی با بدست آوردن رنگهای شیمیایی با دوامتر معروف به رنگ کرومی ( رنگهایی هستند که در برابر نور و شستشو با مواد قلیایی ثبات دارند) استفاده از رنگهای آنیلینی بسیار محدود شد. اما عیب رنگهای کرومی نیز ثبات بیش از حد و مسایل بهداشتی آن است. رنگهای طبیعی با گذشت زمان و در نتیجه تاثیر نور یا شستشو ؛ خامی خود را از دست می دهد و مایه ای نرم ، مخملی و زیباتر به خود می گیرد و این نکته ای است که در رنگهای شیمیایی کرومی دیده نمی شود
امروزه رنگهای طبیعی در صنعت اهمیت خود را از دست داده اند و فقط در هنرهای سنتی و صنایع دستی از این رنگها استفاده می شود. با استفاده از مواد رنگی سنتی و طبیعی از قبیل پوست گردو ، روناس ، پوست انار، اسپرک،سماق و برگ مو و ….و با موادی ارزان رنگهای ثابت ترکیبی را به وجود می اورند که صدها سال از گزند نور، هوا و عوامل طبیعی مصون مانده و هرچه عمر و میزان فرسایش آثار بیشتر می شود بر درخشش و جلای آن افزوده میگردد.

مراحل اساسی رنگرزی سنتی:

به طور کلی رنگرزی از دو مرحله تشکیل می شود:
1- دندانه دادن
2- رنگرزی
دندانه دادن به مجموعه عملیاتی می گویند که بر روی انواع الیاف انجام می شود تا قدرت رنگ پذیری آنها را افزایش داده رنگ حاصل شده را ثابت و بادوام سازد. موادی را که به این منظور به کار می رود دندانه می نامند . دندانه در روی سطح الیاف؛ خلل و فرج یا خراشی به وجود می آورد که باعث نفوذ بیشتر رنگ به داخل الیاف می شود.

موادی که عالباً برای دندانه به کار می رود بر دو نوع است:

1- مواد نباتی
2- مواد معدنی
دندانه های نباتی: مواد مازوج داری است که در طبیعت فراوان است .ازجمله این مواد : سماق ، پوست پسته، هلیله، بلوط و مازوج را میتوان نام برد.
دندانه های معدنی: از املاح فلزات هستند . مهمترین و معمول ترین آنها زاج سفید است که سولفات مضاعف پتاسیم و آلومینیوم و به شکل بلورهای شفاف می باشد. برخی از دندانه ها بی رنگ و برخی ازآنها دارای رنگ است . باید توجه داشت که دندانه های رنگین بر روی رنگهای به دست امده اثر می گذارد.

رنگرزی:

تثبیت یک ماده رنگ دار بر روی سطح اتکای مورد نظر را رنگرزی می گویند. ماده رنگی ممکن است به سطح جسم چسبیده و ثابت شود یا آن که در داخ الیاف نفوذ کند. برای اماده نمودن الیاف ؛ ابتدا آنها را در حمام آب گرم 30 تا 40درجه سانتیگراد برای مدت دو ساعت خیش کرده ،سپس دراب نیم گرم شستشو می دهند تا مواد اضافی و چربی آن گرفته شود .چنانچه کلافها خشک شود برای رنگرزی ، مجدداً انها را نم دار می کنند و داخل آب گرم حدود 70 درجه سانتی گراد می ریزند. حرارت می دهند و دندانه را به آن اضافه می کنند، سپس الیاف دندانه شده را داخل حمام رنگ می ریزند و دمای حمام را به تدریج به نقطه جوش می رسانند. در طول مدت جوش هر چند دقیقه یک بار الیاف را به هم زده ؛ زیر و رو م کنند تا به طور یکنواخت رنگ بگیرد.پس از مدت لازم حرارت را قطع می کنند و الیاف را در حمام رنگ به حال خود می گذارند تا سرد شود، سپس آنها را از حمام رنگ خارج کرده ، دوباره می شویند و کاملاً خشک می کنند. چنانچه الیاف پشم و ابریشم ؛ قبل از کلاف شدن رنگرزی نشده باشند آنها را به صورت کلاف رنگ می کنند. معمولاً نخ ابریشمی و پشمی به صورت کلاف رنگرزی میشود و طریقه رنگرزی آن نیز مانند رنگرزی الیاف است؛ با این تفاوت که د رحمام رنگ کار به هم زدن و زیر و رو کردن نخها را با دقت بیشتری انجام می دهند. باید توجه داشت که مقدار رنگ و دندانه به اندازه کافی باشد به طوری که الیاف یا کلافها در حمام رنگ به خوبی شناور شود و رنگ به صورت یکنواخت درآنها نفوذ کند. همچنین مدت زمان رنگرزی از عوامل مهم رنگرزی به شمار می آید و رنگ اولیه که در ظاهر جذب الیاف شده قابل اطمینان نیست.

منبع:
آشنایی با صنایع دستی ایران (1). محمد تقی آشوری .تهران.شرکت نشر کتابهای درسی ایران.1384.

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:52 توسط ذکریا آقاپور |

پارچه قلمكار

سابقه‌ي توليد پارچه قلمكار به زمان هاي دور برمي گردد، هر چند كه نقطه ي آغازين اين هنر هم چنان ناشناخته است. ليكن اين هنر در شهر اصفهان از روزگار صفويه رواج داشته و هم اكنون بارزترين نقطه‌ي توليد اين صنعت (دستي) در جهان به شمار مي رود. اين هنر امروزه تفاوت هايي را با گذشته پيدا كرده است كه اين تفاوت ها در شيوه ي توليد آن مي باشد. در گذشته نقش ها با قلم نقاشي بر روي پارچه‌هاي كتاني نقش مي‌بسته، در حالي كه به دليل وقت گيري بيش از اندازه هنرمندان قالب‌هاي چوبي را كه از چوب درخت گلابي ساخته مي‌شوند و طرح هايي را چون اسليمي ، ختايي، نقش هاي هندسي، نقش‌هاي شكارگاهي، بازي چوگان، نقش‌هاي تخت جمشيد و ... همراه دارند به كار مي‌گيرند.
پس از گزينش پارچه، نخست پارچه را در اندازه‌هاي گوناگون ( روميزي ، روتختي، روبالشي، پرده ، دستمال سفره و ...) برش داده ، آنها را به خانه‌ها مي‌فرستند تا توسط زنان ريشه تابي شود. سپس آنها را مي شويند تا آب برود و كوچك شود، آن گاه به كارگاه مي‌برند و كار هنري بر روي پارچه از اين مرحله آغاز مي‌گردد. رنگ نخستين مشكي است كه از پوست گردو و كتيرا ساخته مي- شود و رنگ زمينه را شامل مي شود. رنگ دوم قرمز مي‌باشد كه از زاج سفيد (نوعي سنگ) و روناس ( نوعي گياه) است و آن را با كتيرا مي جوشانند تا رنگ قرمز به دست‌ آيد. بدين ترتيب رنگ سوم آبي كه از لاجورد و شيره‌ي انگور و كتيرا، رنگ چهارم زرد از پوست انارشيرين و كتيرا ، رنگ سبز از پوست انار شيرين، لاجورد ، شيره‌ي انگور و كتيرا تهيه مي‌گردد.
پس از رنگ مشكي كه شامل طرح مي‌شود شروع به ساخت رنگ‌هاي ديگر از قبيل قرمز، آبي، سبز و زرد تيره مي‌كنند و رنگ‌ها با قالب‌هاي مورد نظر، ويژه‌ي آن رنگ ، بر روي پارچه نقش مي‌بندند. پس از پايان رنگ‌آميزي آن ها را به رود فرستاده تا مرحله‌ي صحراكاري انجام شود. در مرحله‌ي صحراكاري، نخست پارچه را در رود مي‌شويند تا رنگ‌هاي اضافي از روي پارچه رفته و تميز شود، سپس چون رنگ قرمز ابتدا صورتي مي‌باشد پارچه‌ها را داخل پاتيل‌هاي بزرگي كه درون آن پوست انار و روناس مي‌باشد، مي‌جوشانند تا رنگ صورتي تبديل به قرمز شود. سپس پارچه‌ها را از درون پاتيل نخست به درون پاتيل دوم كه مخلوط آب سرد و پوست انار مي‌باشد مي‌ريزند تا زمينه‌ي كار كرم شود و زمينه شفاف شود آن گاه پارچه‌ها را در رود مي‌شويند تا رنگ‌هاي اضافي پاك گردد و هيچ گونه ماده‌‌ي اضافي روي پارچه باقي نماند. سپس روي ماسه هاي كنار رود پهن مي‌‌كنند تا بخشكند و آماده‌ي مصرف مي شوند . برخي از نقش‌هاي مهم و قديمي پارچه قلمكار عبارتند از: بُته جقه ، بُته ترمه، دالبر، درهم ريزه، بند اسليم ، حاشيه پهلوي، گلدان ، سراميكي ، حلقه‌اي ، سلطنتي، چهار بُته اميري ، سروي و برخي نقوش حيواني مانند طاووس ، شير و پرنده .

منبع: اصفهان اين همه هست اين همه نيست، منصور قاسمي- انتشارات نقش خورشيد، 1385،چاپ اول،ص 128

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:51 توسط ذکریا آقاپور |

ملیله سازی

ساختن ظرف یا شیی با رشته های نازک فلز به « ملیله سازی» معروف است. « نقره » فلزی است که عمدتاً برای ساخت ملیله استفاده می شود.
ملیله سازی از جمله ظریف ترین رشته های فلزکاری و یکی از برجسته ترین صنایع فلزی ایران است. قدیمی ترین ملیله ایران به روایت اکثر محققان مربوط به سالهای 550 تا 330 ق.م. (دوره هخامنشی) است. متأسفانه به دلیل آن که اکثر اشیاء ملیله به منظور استفاده مجدد ذوب شده اند, نمونه های زیادی در دسترس نیست و تنها از دوره قاجاریه مقداری سرقلیان, گیره استکان و سینی در اندازه های مختلف باقی مانده است.
از اواخر دوره فتحعلی شاه قاجار شخصی به نام حاج اسداله طرح برگ فرنگ را در ملیله ابداع و سبک خاصی را شروع کرد.
روش کار چنین است که ابتدا مفتول فلزی را از وسیله ای به نام حدیده عبور می دهند تا به رشته های نازک ( به ضخامت حدود 1 تا 2 میلی متر ) تبدیل شود . وقتی رشته ها آماده شد ، بعضی از آنها را به صورت دو تا سه تایی به هم می بافند تا به صورت زنجیر در آید، یا از درون غلتکهایی عبور می دهند تا حالت زیگزاکی پیدا کند . سپس یک رشته ی ضخیم را به دور یک قالب از جنس چدن یا فلز به شکل شی مورد نظر قرار می دهند تا محیط آن ساخته شود، آن گاه صفحه ای آهنی را گرم کرده ، مقداری موم به ضخامت یک میلی متر روی آن می مالند تا رشته ها را کنار یکدیگر نگه دارد، پس از آن محیط کار را که قبلا آماده شده ، روی موم گذاشته ، سپس با فشار درون موم قرار می دهند و قطعه های کوچکی را به شکل های گونا گون آماده کرده اند ، مطابق نقشهایی زیبا داخل محیط قرار می دهند. مهمترین نکته ای که در هنگام چیدن قطعه ها باید در نظر گرفت، تماس آنها با یکدیگر است تا بعد از لحیم کاری با یکدیگر اتصال پیدا کنند. در غیر این صورت از هم جدا خواهند شد.
پس از این که قطعه ها کاملا در کنار یکدیگر چیده شد، صفحه آهنی را دوباره گرم می کنند تا موم آن آب شده، کار آز آهن جدا شود . آن گاه شی را خیس کرده ، مقداری پودر براکس یا پودر نقره مخلوط نموده ، روی کار می ریزند و آن قدر آن را حرارت می دهند تا پودر نقره ذوب شود و قطعه ها به یکدیگر بچسبد .
در اثر حرارت دادن ، رنگ نقره کدر می شود و برق خود را از دست می دهد، بنا براین آن را در محلول اسید استیک ( جوهر گوگرد) 10 درصد شستشو داده ، پرداخت و براق می کنند .
امروزه در زنجان ، تبریز، اصفهان و شیراز زیور آلات ، ظرفها و اشیای زیبایی از ملیله ساخته می شود
نقوش رایج در ملیله کاری عبارتند از: دندانه, تابیده, جقه, یا بته ترمه, ریزه جقه, برگ فرنگ, برگ, غنچه, پیچ, پیچک, سه چشمه و یک چشم ملیله. تولیدات ملیله زنگان شامل گیره شربت خوری, گلاب پاش, قاب عکس, جاسیگاری, بشقاب, شکلات خوری, شیرینی خوری, زنجیر (که به آن کلافه ای می گویند) گل سینه, گوشواره و قاب عکس است.

/tourism.isfahancht.ir

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:50 توسط ذکریا آقاپور |

هنر سفال سازي

كوزه گري ايران تأثير شديدي بر كوزه گري هم در شرق و هم در غرب نهاده است و به طور كلي در تاريخ سفالگري،كوزه گري ايران در مرتبه ي دوم و تنها بعد از كوزه گري چين قرار دارد. در حالي كه كوزه گري ايران در عصر سلجوقيان و مغول (قرون دوازدهم يا چهاردهم / ششم تا هفتم) به اوج خود رسيد،كارهاي كوزه گران صفوي از معيار بالايي برخوردار بود و خشت هاي سفالين آنها بي نظير بود. واژه ي فارسي براي خشت لعابدار كاشي است و از نام شهر كاشان اقتباس شده كه از اوايل دوران اسلامي به عنوان مركز صنعت سفال سازي مشهور بود.
در زمان صفويه اصفهان و مشهد نيز به صورت مراكز عمده ي اين صنعت درآمده بودند و رسانسي در هنر سفال سازي در راه بود. كوزه گران صفوي به تقليد كوركورانه از الگو ها و سبك هاي دوران قبل نپرداختند بلكه انواع جديدي از محصولات سفالين را تكامل دادند و قوه ي تخيل و ابتكار خود را به كار انداختند. (شايد ممتازترين انواع سفالينه هاي جديد) عبارت بودند از:
دسته اي از ظروف كه به ويژه رنگ زيبايي دارند و طرح هاي بسيار ظريف و ساده ي آنها داخل زمينه اي به رنگ سفيد شيري قرار دارد. اصيل ترين نقوش تزييني اسليمي از نوع ترنج هاي ستاره مانند،با دقت و ظرافتي قابل توجه كشيده شده اند. ملايمت رنگ مايه- ها سادگي رنگ و طرح،و لعاب ساده ي اين دست ظروف شكوه فراواني به آنها مي دهد. (1)
(سير تكامل جالبي نيز در جهت توليد ظروف سبز رنگ لعابدار،عمدتاً به شكل بطري و تنگ،با نقوش برجسته پيكرهايي غالباً در لباس اروپايي) وجود داشت. (دسته ي بزرگ ديگري از ظروف كه تنها چند نمونه ي سالم از آنها باقي مانده،با شاخ و برگ فراوان به رنگ آبي روشن و صورتي و داخل زمينه ي سفيد تزيين شده اند. از اين سبك در تزيين انواع گوناگوني از ظروف،بشقاب،كاسه،تنگ و مشربه استفاده مي شد.) (2)
كوزه گران صفوي با بكارگيري رنگ هاي ملايم و سايه هاي كم رنگ نتايجي حيرت انگيز به دست آوردند: خاكستري روشن؛سبزهايي كه با طي درجات رنگي بسيار به زردي مي گراييدند،يا زمردي سيري كه رفته رفته به سبز كمرنگ مايل به سفيد مي رسيد؛رنگ هاي آبي،به علاوه ي مايه هاي سنتي سيرتر لاجوردي،كهربايي و فيروزه اي؛طيف كاملي از مايه ها ملايمي نظير آبي كم رنگ،آبي آسماني،آبي روشن مايل به خاكستري و ارغواني كم رنگ.كوزه گران اصفهان به رنگ زرد علاقه ي خاصي داشتند و رنگ كوزه ها و تنگ هاي توليدي شان از زعفراني تند تا زرد ليمويي روشن در تغيير بود. (3)
مهمترين واقعيت در تاريخ سفال سازي در دوران صفويه مبادله ي وسيع فنون و طرح ها بود كه در آن دوره ميان ايران و چين صورت گرفت. دست كم از قبل قرن پانزدهم/نهم (ظاهراً كوزه گران ايراني از وارد ساختن رنگ هاي آبي و سفيد در كوزه گري توسط چينيان تأثير نپذيرفتند). (4)
شاه عباس اول كه در مورد صنعت سفال سازي،نظير هر چيز ديگري كه بر آن دست مي نهاد،روش عمل گرايانه اي در پيش گرفته
بود،دليلي نمي ديد كه اروپاييان تمام چيني خود را از چين بخرند ر حالي كه با كمي تلاش مي شد آنها را از ايران تهيه كرد و هزاران كيلومتر در راه و وقت صرفه جويي كرد.او براي كمك به ايجاد سبكي در سفال سازي كه بتواند از مقبوليت سفال هاي چيني در اروپا سود ببرد،سيصد كوزه گر چيني را همراه خانواده شان به ايران آورد و در ايران سكني داد.به نظر مي آيد كه آنان به طور عمده در اصفهان سكني گزيدند.بعضي روش هاي خاص چينيان براي مدت درازي هم چنان محفوظ ماند،اما طبق معمول ايرانيان به زودي به افزودن ايده هاي تزييني خود پرداختند و كم كم اين چيني ها بيش از پيش خصلت ايراني به خود گرفت. (5)
ثمره ي اين هم كاري ايراني- چيني سفالي بود سفيد رنگ كه قبل از لعاب دادن رنگ آبي خورده بود،كيفيتي شبيه چيني داشت و تقليدي بود از چيني آبي و سفيد چين در دوره ي مينگ.(6)
براي قرن ها در ايران چيني هاي اصل چين مورد توجه بسيار بود و فرمانروايان آسياي مركزي و غربي در گردآوري آن سعي وافر داشتند. مجموعه ي معروفي كه شاه عباس در 1611 / 20- 1019 به مقبره ي صفويه در اردبيل اهدا كرد مشتمل بر بيش از 100 پارچه بود كه احتمالاً طي مدت دو قرن و نيم به ايران رسيده بود. (7)
ساخت چيني چين در خود ايران تا اوايل قرن شانزدهم/دهم به خوبي جا افتاده بود. اولياريوس نقل مي كند كه در آن دوره اردبيل دو بازگان چيني مغازه ي فروش چيني داشتند و بسياري از كوزه گران ايراني در تقليد از كارهاي آنان مي كوشيدند،اما چندان موفقيتي به دست نياوردند تا اين كه عباس اول استادان چيني ياد شده را به ايران آورد.
تحت سرپرستي آنان ظروف آبي سفيد ايران كه بسيار شبيه اصل بودند،در رقابت با ظروف اصل ساخت ين،به مقبوليت تقريباً مشابهي دست يافتند. (رنگ آبي در چيني آبي و سفيد ايران اغلب داراي كيفيتي عالي است و حتي در نمونه هاي معمولي به هيچ وجه پايين تر از مشابه چيني نيست. اين رنگ تا حدي تگ رنگ ارغواني دارد كه اين كيفيت آن شبيه رنگ آبي اسلامي * دوره ي مينگ است. (8) گاه سبك هاي ايراني و چيني در ظروف آبي و سفيد ايراني به هم آميخت؛پوپ از بشقابي در موزه ي ويكتوريا و آلبرت ياد مي كند كه روي آن (منظره اي خاص چين،به طريقه ي ايراني با پلنگ هايي كه در كشيدن آنها مبالغه به كار رفته،تزيين شده است.)
اين ظروف در بسياري از قسمت هاي كشور ساخته مي شد: شيراز،مشهد،يزد،كرمان و زرند و قديمي ترين نمونه ي كه پوپ ثت كرده متعلق به سال 1616 / 1025 است.(9) در 1682 / 1093 كمپاني هند شرقي انگليس،مشهد و كرمان را دو شهري به شمار مي آورد كه در آنجا بدل هاي واقعاً ممتازي از چيني هاي چين توليد مي شود. (10)
اگرچه ظروف آبي و سفيد ايران مشهورترين نوع سفال هاي صفويه است،انواع بسيار ديگري هم هستند كه كيفيتي به همان اندازه عالي دارند. در اواخر قرن نوزدهم / سيزدهم- چهاردهم روس ها نمونه هايي از انواع مختلف سفال را در دهكده ي دورافتاده و كوهستاني كوباچي درداغستان يافتند.ازآنجا كه افراد قبايل داغستان،هم چون بسياري ديگر از كوه نشينان،با حمله با كاروانها روزگار مي گذارندند و هرگز سفال ساز نبوده اند،دانشمندان مدت ها در اين فكر بودند كه چگونه چنان مجموعه ي بزرگي از سفالهاي ممتاز
به آنجا رسيده است.
به نظر مي رسد جواب اين باشد كه صفويان اين سال ها را با چاقو و دشنه هاي مرغوبي كه در كوباچي ساخته مي شد مبادله مي- كردند. انواع عمده ي سفالهايي كه در كوباچي يافت شده به وسيله ي پوپ به تفصيل شرح داده شده است و عبارتند از يك ظرف سياه رنگ با لعاب فيروزه اي يا سبز و يك ظرف رنگارنگ كه قبل از لعاب دادن رنگ خورده است. منشأ نوع اول معلوم نيست زيرا هيچ چيزي شبيه آن در ايران مركزي يافت نشده است. معهذا طرح هاي آن بي شك صفوي است؛پوپ تبريز را به عنوان يكي از منشأهاي ممكن نام مي برد.
نوع دوم ممكن است در ساوه ساخته شده باشد زيرا ظروفي كه در آنجا كشف شده گرچه از كيفيت پايين تري برخوردارند،بسيار شبيه آن هستند. (11) البته طي دوره ي صفويه ظروف با رنگ پيش از لعاب مانند ظروف مينايي در بسياري نقاط ايران ساخته مي- شد؛در زمان صفويه هم چنين تجديد حياتي در توليد ظروف معروف سبز پريده رنگ به وجود آمد كه باز در اصل تقليدي از ظروف ساخت چين بود كه از قرن نهم / سوم در غرب شناخته شده بود.
ظروف تك رنگ به رنگ هايي نظير سبز چمني،ارغواني كم رنگ و آبي كم رنگ كه در ايران و زير نظر استادان چيني كه شاه عباس اول آورده بود تهيه مي شدند؛بدل چيني سفيد رنگ موسوم به (ظروف گمبرون) كه احتمالاً در نايين تهيه مي شد؛و انواع گوناگوني ازظروف محلي نظير ظروف فيروزه اي و لاجوردي رنگ و رامين در قرن شانزدهم / دهم،همه شان سهمي در ايجاد گونه هاي تقريباً نامحدود سفال هاي عهد صفوي داشتند. (12)
اگر ظروف سفالگران صفويه به رغم تنوع و زيبايي فراوان خود به پاي زيباترين توليدات دوران سلجوقيان و مغولان نمي- رسيد،سفالگران صفويه در رشته ي عمده ي ديگري از هنر سفالگري يعني كاشي سازي بر همه پيشي جستند. اين كاشي ها به طور عمده دو نوع بودند: كاشي هاي كامل و رنگارنگ (هفت رنگ) كه براي پوشش ديوارهاي مساجد،مدارس و ساير بناها به كار مي- رفت؛و كاشي هاي موزاييك (معرق) كه در آن،طرح با زحمت بسيار و از كنار هم نهادن تكه هاي مجزايي درست مي شد كه از كاشي هاي كامل با رنگ مورد لزوم و به شكل مورد نظر بريده شده بود؛كاشي هاي معرق به ويژه در تزيين خوشنويسي ها،داخل گنبدها و غيره به كار مي رفت.
مساحت كاشي هاي هفت رنگ تقريباً 51 / 16 سانتي متر مربع بود و از خاك رس خالص به علاوه ي كمي شن درست مي- شد.كاشي ها با مخلوطي ساييده شده از سنگ سفيد و كربنات سديم لعاب داده مي شد،پخته مي شد و لبه هاي آن صاف مي شدتا هنگام كاشي كاري لبه ي كاشي ها كاملاً در كنار هم قرار گيرند. سپس طرح روي كاشي پياده مي شد و استاد كاشي ساز رنگ ها را مي زد. بنابر يك رسم،هفت رنگ كاشي هفت رنگ عبارت بودن از سياه،قهوه اي،قرمز،زرد،سفيد،آبي تيره و فيروزه اي؛بنا بر رسم ديگري اين هفت رنگ عبارت بودند از زرد،آبي،نارنجي،قرمز،بنفش،سبز و لاجوردي. اين كه رنگ هاي كاشي هاي ايراني پس از قرن ها تابش آفتاب تند ايران،هنوز محو نشده است تا حدي به دليل مهارت به كار رفته در جريان لعاب دادن و پخت مي باشد و تا حدي نيز به دليل استفاده ي صرف از رنگ هاي معدني.رنگ هاي مختلف آبي از اكسيد كبالت،سياه از منگنز و قهوه اي از منگنز مخلوط با اكسيد سرب به دست مي آمد؛فيروزه اي و سبز از اكسيد مس و زرد از اكسيد سرب به دست مي آمد. كارهاي موزاييك در قالب هايي به اشكال مورد نظر (مسطح،محدب،مقعر) درست مي شد و سطح لعاب داده شده ي كار در زير قرار مي گرفت؛پس از تكميل موزاييك،روي سطح پشتي كاشي دوغاب گچ ريخته مي شد تا همه ي تكه هاي مجزا را به هم بچسبانيد. (13)

پي نوشت ها:

1. Pope , Introduction , pp.93-4.
2. Ibid.
3. Pope , Survey , vol.VI , p.1647.
4. Margaret Medley , "Islam , Chinese Porcelain and Ardabil" , in Iran , Xlll (1975) , p.36.
5. Pope , Introduction , p.95.
6. J.A. Pope , Chinese Porcelains from the Ardabil Shrine (Washington , D.C. , 1956).
7. Pope , Survey , vol.TV , p.1649.
8. Pope , Survey , vol. TV , p.1650.
9. Pope , Survey , vol. TV , pp.1650-1.
10. Arthur Lane , Later Islamic Pottery , 2 nd edn (London 1971) , pp.97-8.
11. Pope , Survey , vol. TV , pp.1651-5.
12. Pope , Survey , vol. TV , pp.1659-63.
13. Farajollah Bazl , in Pope , Survey , vol. TV , pp.1705-6.

* Mohammedan blue : لاجوردي تيره اي كه به بفش مي زند.

منبع: ايران عصر صفوي،راجر سيوري،ترجمه كامبيز عزيزي،نشر مركز،چاپ شانزدهم،1386،صص 139 تا 145

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:49 توسط ذکریا آقاپور |

مينا كاري

مينا كاري

هنر ميناكاري را مي‌توان از زيباترين صنايع دستي و اصيل شهر اصفهان به شمار آورد كه خوشبختانه گسترش چشم گيري در شهر اصفهان يافته است. اين هنر را مي‌توان تركيبي موزون از هنر فلز كاري و نگاره‌گري دانست . پيدايش اين هنر و دوره ي آن چنان روشن نيست ، ليكن نمونه‌هايي از اين هنر در دوره‌ي سلجوقيان به دست آمده است و شكوفايي اين هنر در دوره‌ي صفويه شكل مي‌گيرد. نخست شيي مورد نظر ( بشقاب، گلدان،... ) را بر قطعه‌اي مسين حالت مي‌دهند. شيي مورد نظر را در كوره پوشش از جنس لعاب مي‌دهند و هنرمند اجراي نگاره ها را بر شييِ لعاب خورده آغاز مي‌كند به زودي رنگ‌هاي دلخواه هم چون فيروزه‌اي، لاجوردي و سبز شيي را مي‌آرايند. هنرمند شيي آماده را به كوره مي فرستد تا در دماي 800 درجه سانتيگراد رنگ ‌ها بر روي فلز تثبيت گردد.در هنر ميناكاري ، لعاب و رنگ‌ها از مواد معدني گرفته مي‌شود. اكسيد فلزها رنگ‌هاي دلخواه هنرمند را به نحو بسيار مطلوبي فراهم مي‌كنند : اكسيد كروم رنگ زرد را ، اكسيد قلع رنگ سفيد را، اكسيد كبالت رنگ آبي، اكسيد منگنز رنگ بنفش را و ديگر رنگ ها به اين ترتيب از اكسيد فلزهاي مورد نظري فراهم مي‌گردد. در بيشتر اشياي ميناكاري شده، رنگ قالب ، همان رنگ آبي است كه به نقوش گل و بوته ، گل و مرغ و امروزه گاه يادگارهاي تاريخي مشهور كشور آراسته مي‌گردد. هنرمندان هر روز تلاش مي‌كنند تا نوآوري هايي را در اين هنر بيافرينند. از اين رو شاهد هستيم كه برجسته كاري نيز به هنر ميناكاري افزوده شده و بر زيبايي اين هنر دوچندان افزوده مي‌شود.

منبع: اصفهان اين همه هست اين همه نيست، منصور قاسمي- انتشارات نقش خورشيد، 1385،چاپ اول،ص 126

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:48 توسط ذکریا آقاپور |

نگارگری

نگارگری ( مینیاتور)

مینیاتور کلمه ای فرانسوی است. گروهی از صاحب نظران ترکیب واژه مینی mini را به معنی (کوچک و خرد) و ناتوررا بر گرفته از nature به معنی طبیعت می دانند. در فرهنگ عمید آمده است: مینیاتور نقاشی همراه با ریزه کاری و استفاده از لاجورد، طلا وآبرنگ است که بیشتر در مشرق زمین معمول است. معادل فارسی این کلمه را ( نگارگری ) گویند.
نگارگری در ايران از سابقه ای طولانی برخوردار است. در زمان شاه عباس دوم که اصفهان پايتخت و مرکز هنر ايران شد، نگارگری هم در اين شهر تکامل يافت بطور کلی می توان گفت: مینیاتور تصویرعالم خیال است به معنی فلسفی آن و رنگهای غیر واقعی،یعنی غیراز آنچه در عالم جسمانی محسوس است و احتراز از نشان دادن درونماهای سه بعدی، همان اشاره به تصویر عالمی غیر از عالم سه بعدی مادی.
تاريخچه نگارگري در ايران رامي توان در هزاره هاي پيش از ميلاد و در آثار به جاي مانده از سكونت انسان در غارها و برروي سفالينه هاي منقوش پيش از تاريخ مشاهده كرد.
نمونه آثار نقاشي از دوره اشكاني و ساساني و نمونه هاي مناسبي از طرح وشكل و رنگ در نگار گري است. هنر كتابت در دوره ساسانيان به تكامل رسيده و آرايش كتاب يكي از فعاليتهاي مهم هنرمندان در نگارگري پس از اسلام است. از اين دوره به بعد شاهد آثار غني و زيبائي از هنر نگارگري هستيم كه مذمون آنها ملهم از آيات وحي و احاديث و روايات قرآني است.
از حدود ابتداي قرن حاضر ( حکومت پهلوی اول) شاخه اي از نگارگري مورد توجه محققان و هنر شناسان شرق و غرب قرار گرفت كه با نام " مينياتور " معرفي شده است. در مينياتورهاي ايراني منظره ها اغلب خيالي است.
هنر نگارگري در گذر زمان و به تبع نيازهاي اجتماعي و تاثير هاي فرهنگي محيط، ويژگي هاي خاصي كسب كرده است كه خود باعث پديد آمدن مكتبهاي مختلف هنر نگارگري است. مانند
مكتب اصفهان
مكتب سلجوقي
مكتب مغول
مكتب هرات
مكتب تبريز
مكتب بغداد( عباسي)

ابزار ومواد اوليه :

قلم مو : قلم موهای مورد استفاده در نگارگري انواع مختلف دارند ازجمله نگارگران ايراني براي قلم گيري و صورت سازي از قلم مويي كه از موي گربه ساخته شده، استفاده مي كنند
بوم: به هر چيزي كه نقش، بر روي آن صورت گيرد " بوم " يا "كار " گويند. بوم مي تواند از جنس فيبرسفيد، چوب، كاغذ، مقوا، صدف و عاج باشد كه هر يك از اين مواد شرايط خاص خود را دارد و قبل از استفاده براي زمينه كار آن را آماده مي كنند.

رنگها:رنگهاي مورد استفاده در نگارگري به سه گروه تقسيم مي شود
1-رنگهاي گياهي

پوست گردو، چاي و ...... كه بيشتر براي رنگ كردن بوم و كاغذ به كار مي رود.

2-رنگهاي معدني

طلا، نقره، لاجورد، سرنج و برخي ديگر از اكسيدهاي فلزي

3-رنگهاي شيميايي

رنگهاي روغني ، گواش، آب رنگ

رنگ گذاري:

در نگارگري با دو گونه رنگ گذاري سرو كار داريم كه با استفاده از رنگهاي جسمي و رنگهاي روحي انجام مي شود.
رنگهاي جسمي:رنگهايي هستند با رنگ دانه هاي درشت و قدرت پوشانندگي زياد مثل گواش و رنگهاي پودري و انواع اكسيدها كه براي زير رنگ به كار مي روند.
رنگهاي روحي :رنگهايي هستند با رنگ دانه هاي ريز و شفاف مثل آبرنگ كه براي قلمگيري و صورت سازي به كار مي روند.
رنگهاي روغني بيشتر در دوره قاجاريه مورد استفاده بوده است. اين نوع رنگها با روغن بزرک حل مي شود ولي گواش و آبرنگ با آب قابل حل است.
بست : از بست به عنوان چسب مورد استفاده در رنگ بهره گيري مي شود، بستهاي مورد استفاده در نقاشي بيشتر از انواع صمغ درختها مانند صمغ عربي و كتيرا است. بعضي از بستها حالت كريستالي و شكننده دارند، مانند"آب نبات" كه به هنگام استفاده بايد به نسبت مشخص شيره انگور يا خرما به آن اضافه شود. از بستهاي حيواني نيز مانند سر يشم طبيعي كه از جوشانيدن استخوان و پوست و روده و شاخ تهيه مي شود و مايع رقيق آن در بوم كردن بعضي از زمينه ها به كار مي رود.
ابزارهاي ديگري مانند سنگ عقيق، پرگار، قلم راپيد، قلم فلزي، فوتك ، ترلينگ، گونيا مورد استفاده هستند.

روش كار:

ابتدا بوم و طرح موردنظر را آماده ساخته، طرح را روي بوم انتقال داده، و كار قلم گيري را شروع مي كنند. پس از آن در صورت استفاده از رنگ طلا به طلا اندازي مي پردازند. سپس به زدن رنگ زمينه مي پردازند. رنگ زمينه را بنابر عمق فضا، از دور ترين شكلها در فضا شروع كرده، تا به نزديك ترين شكلها ختم مي كنند. در مرحله بعد، ساخت و ساز طرح را انجام داده ، سپس رنگ صورتها را مي زنندو به صورت سازي مي پردازند. اين مراحل با كار « جدول كشي» يا « كادربندي» پايان مي يابد. البته مراحل فوق قاعده کلی در نگارگری نیست و ممکن است هرنگارگری شیوه خاص خود را در طراحی تا پایان رنگ آمیزی داشته باشد.

http://www.tradart.iranmiras.ir/

هنر نگارگري

با يورش تازيان و سرنگوني دودمان ساساني ، هنر نگاره گري هم چون هنرهاي ديگر از ميان نرفت، بلكه حركت رو به رشد و گسترش آن كند گرديد و اين كندي ادامه داشت تا بر روي كارآمدن صفاريان در سال 247 هجري، سامانيان در سال 279 هجري و ديلميان در سال 316 هجري و فرمان‌روايي سرداران و پادشاهان ايراني بر سرزمين اجدادي خويش، هنر به زودي رنگ ديگري به خود گرفت و توجه به نقاشي، اين هنر را رواج داد. ايرانيان براي آراستن ظروف لعابي، پارچه‌ها، كتاب‌ها، ديوارهاي بناها و كاخ‌هاي خود سخت علاقه نشان داده و بر مبناي هنر نگاره‌گري ساساني آثار خود را پديد مي‌آوردند. در زمان غزنويان و سلجوقيان آثار بسيار زيبا و ارزنده‌اي از نقاشان به جاي گذاشته شده و هنرمندان بي‌شماري چون ابونصر نقاش و عبدالملك پاي به عرصه‌ي هنر نهادند. سبك و سياق به كار رفته‌ي ايشان، ويژه‌ي ايراني و اندكي شبيه نگاره‌گري دوره‌ي ساساني بوده است كه اين سبك تا سده‌هاي هفتم و هشتم ادامه داشت، ليكن نفوذ هنر نگاره‌گري چيني و مغولي ( با يورش مغولان در سده‌ي هفتم) آن را دگرگون كرد. در سده‌ي هشتم نگاره‌گري و تذهيب مورد توجه بزرگان بوده و پادشاهان محلي نقش بزرگي در ترويج يا زوال آن ايفا كردند. به هنگام يورش تيمورلنگ، تاريخ شاهد كوچاندن هنرمندان به سمرقند است كه در ميان شماري از آنان نگاره‌گراني بودند كه هر يك استاد زمان و نادره‌ي دوران خود بودند. پس از تيمور، شاهرخ و فرزندانش كه هنرمند و هنرپرور بودند در خراسان و ساير شهرها نگاره گران و تذهيب كاران را مورد تشويق و احترام قرار مي‌دادند.
هنر نگاره‌گري در دوره‌ي صفويه روند رو به رشد خويش را ادامه داد و در ادامه‌ي انتقال هنر والاي نگاره‌گري، اين هنر از هرات (خراسان) به تبريز و قزوين و اصفهان (پايتخت هاي دودمان صفوي) ، هنر نگاره گري به درجه‌ي بلندي از نوآوري رسيد. با استيلاي شاه اسماعيل(930-907 هجري) بر هرات و كوچ استادان به پايتخت او (تبريز) و پس از آن گزينش بهزاد نقاش به سرپرستي كتابخانه‌ي شاهي كه در آن هنگام بسيار شبيه به هنرستان هنرهاي زيبا بوده، زمينه‌ي پيشرفت چشمگير اين هنر بود. بهزاد و شاگردان او سبك تبريز را كه تا اين زمان رايج بود، منسوخ كردند و سبكي نو در نگاره‌گري پديد آوردند. بهزاد نگاره‌گري به شيوه‌ي نقاشان چيني را به طبيعت وزندگاني مردم زمان نزديك ساخت. بيشتر نگاره‌گران پرآوازه‌ي آن روزگار نيز با او هم آهنگ شدند و اين شيوه را پسنديدند و رونق بخشيدند. اين مكتب هشتاد سال دوام داشت و استاداني چون مظفرعلي، جلال الدين ميرك اصفهاني، ماني شيرازي، ميرسيدعلي منصور، صادقي بيگ، درويش محمد، استاد يوسف، كمال‌الدين حسين، حديثي اصفهاني، ميرابراهيم همداني، ذهني يزدي، ملك قاسم نقاش، محمدي هروي، پيري نقاش اصفهاني و... آثاري شگرف را به دنياي هنر عرضه داشتند.
شاه تهماسب، فرزند و جانشين شاه اسماعيل، تا سال 984 هجري در ايران فرمان‌روايي كرد و خود نيز نگاره‌گري زبردست و توانا بود و صورتگري را از سلطان محمد نقاش فرا گرفت و در گسترش اين هنر نقش بسزايي ايفا كرد. در نگاره گري دوره ي صفويه، بيشتر موضوعي كه به كار گرفته شد زندگاني و چگونگي آن در دربار شاهان، شيوه‌ي رفتار طبقات اشرافي و ترسيم كاخ‌هاي زيبا و باغ‌هاي دلگشا، شكار و صحنه‌هاي جنگ بود. در نگاره‌گري، منتهاي درجه‌ي نازك‌كاري دقت تناسب به كار رفت، رنگ‌ها تنوع زيادي يافت و در آميزش آن‌ها رعايت تناسب منظور گشت. در ميان آن‌ها، رنگ‌هايي روشن و تابان و فرح زا و درخشان نيز به چشم مي‌خورد. استادان هنر و هنروران در سراسر ايران از سرآمدان هنر و نگاره گران دربار تبريز و قزوين پيروي مي‌نمودند، جز اندك تفاوتي كه لازمه‌ي مقوله‌هاي جغرافيايي، اقليمي و مردم شناسي آن مناطق بود. با روي كار آمدن شاه عباس بزرگ (پادشاهي 1037-996 هجري) و گزينش اصفهان به پايتختي وي، باري ديگر هنرمندان به كوچ پرداختند و اصفهان را جايگاه هنر و دانش خود ساختند. نگاره گران در سايه‌ي توجهات شاه از مزاياي بي‌شماري برخوردار شدند و كاخ‌هاي اين دودمان به نگاره‌هاي ممتاز آراسته شد. روند گسترش هنر با ظهور رضا عباسي به درجه‌ي بالايي از پيشرفت رسيد. از جمله تغييراتي كه در نگاره‌گري اين دوره پديد آمد، كاستن از شمار افراد در نگاره بود. براي نمونه در يك نگاره، يك يا دو نفر كشيده مي‌شدند در صورتي كه در سده‌ي دهم، تمام صحنه را بزرگان، نزديكان و تماشاچيان پر مي‌كردند. استادان شيوه‌ي گذشتگان را ترك نمودند و به آرايش متن و زمينه ي تصوير به نيم درخت‌هاي كوچك، بوته زارها و شاخه‌هاي گل‌دار اكتفا كردند. اين سبك نگاره‌گري اندك اندك به مكتب رضا عباسي يا مكتب اصفهان شهرت يافت. از شاگردان رضا عباسي كه شهرت فراوان يافتند مي‌توان به معين نقاش، افضل محمد، قاسم تبريزي، محمدعلي تبريزي و محمد يوسف اشاره نمود.
شاه عباس دوم پيرو اسلوب نگاره‌گري اروپا بود وتني چند از استادان هنر هم چون محمد زمان را براي فراگيري به اروپا فرستاد و اندك اندك نفوذ نگاره‌گري اروپايي در نگاره‌گري ايراني پديدار شد. ليكن ديگر ظرافت‌هاي هنرمندان پيشين در نزد نگاره‌گران دوران پس از شاه عباس بزرگ ديده نشد با روي كار آمدن افشاريان و زنديان زوال هنر نگاره‌گري دوره‌ي صفويه به خوبي احساس گرديد. ليكن استاداني نيز پديد آمدند كه مكتب زنديه را به وجود آوردند كه اين مكتب خود طليعه‌ي قاجار گرديد. اين مكتب بسيار فريبنده، شيرين و زيباست و نموداري واقعي از طبيعت و زندگاني مردم آن روزگار است. در دوران قاجار كارهاي ذوقي و هنري ايرانيان داراي فراز و نشيب‌هايي بود. هنرمنداني نيز پاي به عرصه‌ي هنر نهادند كه سرآمد آنان ميرزا ابوالحسن غفاري مشهور به صنيع الملك، فرزند ميرزا محمد غفاري بود.
صنيع الملك پس از فراگيري نگاره‌گري به ايتاليا سفر كرد و چند سالي را در فلورانس و رم به نگاره‌گري مشغول بود. او در بازگشت نخستين مدرسه‌ي نگاره‌گري در ايران را بنيان گذاشت. بيشتر فرزندان و برادرزادگان او نيز در اين هنر چيره دست و استاد بودند، از آن جله كمال الملك غفاري نگاره‌گر معروف اين دوره را مي‌توان نام برد.
پس از دوران قاجار، اصفهان باري ديگر مهد هنر نگاره‌گري در ايران گرديد و هنرمندان آن، بازگشتي دوباره به نگاره‌گري دوران صفويه داشتند و هم چنان دارند. هم اكنون اين هنر به شكل نگاره‌گري ارايه مي‌شود بر روي كاغذ، استخوان كتف شتر و در مواردي در سطح اعلي، از عاج فيل نيز استفاده مي شود و هنرمندان براي دسته‌ي قلم مو از تيغ جوجه تيغي و جهت سر قلم از موي پشت گربه‌ي خانگي استفاده مي‌كنند.
در كنار نگاره‌گري سبك دوران صفويه، به سبك نوين نگاره‌گري و نام بنيان گذار آن، استاد محمود فرشچيان، مي‌توان اشاره نمود كه در نزد هنرمندان به عنوان نوآوري مورد توجه قرار گرفته است و ميداني گسترده را براي شكوفايي و خلاقيت هرچه بيشتر نمايان ساخته است. در هنر نگاره‌گري اين نقاط هستند كه در يك مجموعه بيان گر تصاوير هستند. ظرافت اين هنر را به كمك ذره‌بين بهتر مي‌توان مشاهده كرد. هم اكنون هنر نگاره‌گري در شهر اصفهان بيش از ديگر شهرهاي كشور رواج دارد و هنرمندان بسياري را همواره در آغوش خود پرورش داده است .

منبع: اصفهان اين همه هست اين همه نيست، منصور قاسمي- انتشارات نقش خورشيد، 1385،چاپ اول،صص 112 تا 114

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:45 توسط ذکریا آقاپور |

نقاشي و كتابسازي

از بسياري جهات،صفويان وارثان سنتهاي هنري درخشان دربار تيموريان هرات در خراسان بودند. شاهرخ،فرمانرواي تيموري (47 – 1405 / 8 – 807 الي 850)،و پسرش بايسنقر در شمار حاميان هنر و كتاب دوستان بودند و برخي از زيباترين نسخ كتاب هاي اسلامي موجود را آنها سفارش داده اند. سلطان حسين بايقرا (1505 – 1470 / 911 – 874) حامي مكتب مشهور هرات در نقاشي بود كه بهزاد نماينده ي برجسته ي آن بود. در 1507 / 3- 912 يعني دو سال پس از مرگ سلطان حسين،ازبكان خراسان را در نورديدند و بدون برخورد با مقاومتي وارد هرات شدند.
سه سال بعد در 1510 / 916 شاه اسماعيل اول سپاه ازبكان را در جنگ مرو نابود كرد و خراسان را به امپراتوري صفويه منظم ساخت.اگرچه پايتخت شاه اسماعيل در تبريز در شمال غربي ايران بود، وي هرات را به صورت دومين شهر امپراتوري و اقامتگاه جانشين بلافاصل خويش درآورد. بدين سان او سنت هاي هنري آن شهر را كه به (آتن) ايران ملقب شده است (1) به ارث برد. يكي از اولين اقدامات شاه اسماعيل همراه بردن نقاشي هنرمند،بهزاد،به تبريز بود؛بهزاد در تبريز سرپرستي گروهي از هنرمندان را كه چند سال قبل از هرات گريخته بودند بر عهده گرفت و مكتب نقاشي را در تبريز پايه گذارد.
ظاهراً شاه اسماعيل چنان نگران سلامتي بهزاد بود كه هنگام جنگ چالدران با عثماني در 1514 / 920، بهزاد و خوشنويس مورد علاقه اش شاه محمود را در غاري امن پنهان كرد.(2) در 1522 / 928 شاه اسماعيل بهزاد را به مديريت كتابخانه ي سلطنتي منصوب كرد. حكم انتصاب بهزاد به قلم مورخ عالي قدر غياث الدين خواندمير است كه دوست بهزاد و مؤلف حبيب السير،يكي از بهترين تاريخ هاي سلطنت شاه اسماعيل اول،مي باشد.
در زمان صفويه كتابخانه ي سلطنتي چندان به آن مفهومي كه ما از كتابخانه درك مي كنيم نبود بلكه كارگاهي بود زير نظر شاه كه در آن صنعتگران مختلف به تهيه ي نسخ بسيار زيبايي مي پرداختند كه كيفيت برتر خوشنويسي،تذهيب،تصويرنگاري و صحافي – عمده ي فنوني كه روي هم (هنر كتابسازي) را تشكيل دادند- شاخص آنها بود. (3)
در دوران طولاني سلطنت شاه طهماسب ( 76 – 1524 / 84 – 930) فنون مختلفي كه (هنر كتابسازي) را تشكيل مي دادند به متهي درجه ي كمال رسيدند. اين تا حد زيادي به واسطه ي آن بود كه طهماسب نه تنها يك حامي مشتاق هنر بود بلكه خود نيز اوقات زيادي از جواني را صرف آموختن نقاشي كرده بود. بسياري از هنرمندان برجسته ي زمان،دوستان صميمي وي بودند و خود او در تذهيب سرلوحه – صفحه ي عنوان نوشته ها- مهرت داشت. (4)
شاه طهماسب (حامي خوش قريحه و سخت گيري بود كه كار هنرمندانش را از نزديم زير نظر داشت چنان كه گويي كار خود اوست). (5)
بادرنظرگرفتن ميزان علاقه ي اسماعيل اول وطهماسب به (هنر كتاب سازي) شگفت نيست كه بي مانند ترين نوشته ي دوره ي صفوي
اثري باشد كه از 1522 / 928 تحت سرپرستي شاه اسماعيل براي پسرش طهماسب نوشته مي شد اما تا پس از مرگ اسماعيل كامل نشد. اين اثر شاهنامه ي شاه طهماسبي است. (6) ماهيت منحصر به فرد اين اثر را از اين نكته مي توان دريافت كه در حالي كه هيچ يك از نوشته هاي معاصر آن كه اكنون موجودند،بيش از چهارده تصوير مينياتور ندارند،شاهنامه ي طهماسبي حاوي بيش از دويست و پنجاه نقاشي مينياتور است.
اين كتاب يك (نگارخانه ي قابل حمل) است زيرا اكثر نامدارترين هنرمندان دربار آن دوره سهمي در خلق آن داشته اند. (7) هريك از نقاشي ها لزوماً به تمامي كار يك هنرمند نيست. (گاه مينياتورهايي را مي بينيم كه طراحي و عمده ي نقاشي آن از يك استاد بسيار برجسته است اما قسمت هايي از آن نظير تخته سنگ هايي دوردست يا يك دسته ي كامل سرباز،تحت نظارت دقيق استاد،به دست شاگرداني نقاشي شده است كه به نحو اعجاز آوري محتاط بودند و تنها فاصله ي كمي با استاد خود داشتند (8).)
در موارد ديگر،استادان دون پايه يا دستياران تصاوير را تماماً به تنهايي و با كمك گرفتن از مافوقشان نقاشي مي كردند. گاه استادي طرح مي كشيد و تفصيل و تكميل آن را بر عهده ي دستياران مي گذاشت. شركت استاد در نقاشي از كشيدن چند خط كه حالت بدنها يا معماري را نشان مي داد تا ترسيم دقيق طرح اوليه كه تا تكميل به چيز زيادي جز رنگ احتياج نداشت،متغير بود. هنگامي كه دستيار كارش را به پايان مي رساند،گاه استاد باز مي گشت تا چند اصلاح نهايي به عمل آورد يا يكي از دو بدن كامل اضافه كند.(9)
تقريباً همه ي ويژگيهاي نقاشي ايران در اين مينياتورها وجود دارد: كاهش جهان سه بعدي به دو بعد و بهره گيري از تدابير مختلف براي اجتناب از مشكلات حاصل از آن؛كاربرد مطمئن و استادانه ي رنگ هاي موزون؛و پر كردن هر سانتي متر از زمينه با پرندگان،حيوانات،درختان و تصاويري كه نشان دهنده ي رويدادي افزون بر رويداد اصلي تصوير است. (آسمان طلايي،آب نقره فام،سروهاي سبز تيره در برابر درختان با شكوفه هاي سفيد،شاخ و برگ پاييزي در دشت پهناور،اسب هاي ابلق در صحراي زردرنگ،گروه هاي مردم در جامه هاي سرخ و قرمز تند نيلي،كاشي هاي منقش و نقاشي هاي زيبا روي گچ * ،باغ هاي آفتابي در پشت پرچين هاي باريك شنگرف رنگ: همه ي اين ها روي هم شادترين سمفوني ها را پديد مي آورد. (10) )
لكن شاهنامه ي شاه طهماسبي تنها گنجينه اي از هنر نقاشي نيست،بلكه يادگاري از هنر خوشنويسي هم هست،زيرا شاهنامه ي فردوسي كه محمل اين گنجينه ي تصويري است،مشتمل بر بيش از 60000 بيت است. البته او اولين روزهاي ظهور اسلام،اين اصل مذهبي كه قرآن كلام خداست به صورت مجوزي الهي براي حرمت نهادن به خوشنويسي در جهان اسلام درآمد. اين واقعيت به علاوه ي منع نمايش اشكال انساني در اسلام (تحريمي كه اغلب در ايران از آن چشم پوشي مي شد) به خوشنويسي در فرهنگ اسلامي مقامي والاتر از هر تمدن ديگر داد. آيين خوشنويسي از محدوده ي توليد كتاب و نسخ خطي بسيار فراتر رفت ونوشته هاي عربي با خط معمولي ** يا در سبك هاي مختلف،نقش عمده اي در تزيين مساجد و ديگر ابنيه ي مذهبي داشتند. به ديگر سخن احساسات مذهبي هم در خطاطي و هم در تذهيب انتزاعي نوشته ها مجال تجلي يافت.
نوشته ها با يك يا چند صفحه ي كاملاً تذهيب شده زينت مي يافتند و صفحات متن با حواشي تذهيب و طلاانداز شده و ديگر آرايه ها تزيين مي شد. عنوان فصل ها اغلب در ميان قاب هايي جاي مي گرفت كه هريك شاهكاري كوچك از هنر هنرمند بود.
از مهارت هاي نقاش مينياتور در نقش كوبي و برجسته كاري روي چرم در صحافي استفاده شد و نقاشان دربار در لاك الكل كاري از مهارت هاي خود سود مي جستند كه نه تنها در صحافي بلكه در ساخت اشيايي نظير سيني،ظرف،قلمدان،آينه دان،جعبه ي جواهرات و جعبه ي اشياي زينتي هم به كار برده مي شد.
همان گونه كه آنتوني ولش اشاره كرده است،شاه عباس اول (1629 – 1588 / 1038 – 966) فاقد آن دلبستگي شديد و يك جانبه به هنر نقاشي بود كه پدر بزرگش شاه طهماسب از خود نشان داده بود. (به طور كلي به نظ مي رسد عباس به هنرهاي مورد لزوم كشور (معماري و شهرسازي) و هنرهاي مفيد فايده ي اقتصادي (توليد سفالينه و پارچه ها و فرشهاي قابل صدور) توجه بيشتري داشت تا تهيه و تدوين كتب گرانبها كه جنبه ي بسيار خصوصي تر و شخصي تر داشت. (11) )
با اين همه عباس اول حمايت گسترده اي از هنرمندان به عمل مي آورد و ظاهراً رابطه ي انساني گرمي كه خاص خود او بود،با هنرمندانش داشته است. در يك مورد،تصويري كه رضا عباسي كشيده بود شاه را چنان شيفته كرده كه دست هاي هنرمند را بوسيد. (12)
در موارد ديگر گفته شده است كه شاه در حالي كه خوشنويس مورد علاقه اش عليرضا در حال كار بود،شمع را نگاه مي داشت؛ (13) خط بسيار زيباي عليرضا زينت بخش ايوان ورودي مسجد شاه اصفهان،مسجد شيخ لطف الله و گنبد بالاي مقبره ي امام رضا (عليه السلام) در مشهد است.
طي سلطنت عباس اول دستكم دو سبك مختلف نقاشي پديد آمد. از يك سو رضا عباسي دست آوردهاي پشتيبان را در هنر تصويرنگاري نوشته ها به اوج رساند و در اين سبك نقاشي (سخن تام و تمام) را گفت.(14) از سوي ديگر نابغه ي پرخاشگر و تندخو،صادق بيگ افشار،كه به مقام بالاي مديريت كتابخانه ي سلطنتي رسيد،واقع گرايي شگفت آوري در نقاشي هايش نشان داد كه بيانگر حركتي جديد در هنر صفوي و پشيدر آمدي بر واقع گرايي فزاينده ي قرن هفده و قرن هجده ميلادي (قرن دوازده هجري قمري) بود.شخصيت وي به خوبي توسط شاعر صفوي،غروري،بيان شده و در حكايتي كه آنتوني ولش نقل كرده نمايان است:
قصيده اي در متن صادقي*** نوشتم و به قهوه خانه اي رفتم تا آن را بخوانم. هنوز قصيده به پايان نرسيده بود كه صادق آن را از دستم گرفت و گفت (ديگر طاقت ندارم پيش از اين گوش كنم!) لحظه اي بعد برخواست و پنج تومان را كه در دستمالي پيچيده شده بود همراه دو تكه كاغذ به سويم افكند. روي كاغذها دو طرح سياه قلم كشيده شده بود. آنها را به من داد و گفت: (بازرگانان هر ورق كار مرا سه تومان مي خرند و به هندوستان مي برند. آنها را ارزانتر نفروش!) سپس چند بار معذرت خواست و بيرون رفت. (15)
يكي ويژگي اكثر نقاشي هاي تهيه شده در كارگاه هاي سلطنتي از زمان عباس اول به بعد اين است كه آنها را براي تصويرنگاري
نوشته ها نكشيده اند بلكه نقاشي ها و طراحي ها تك ورقي هستند كه احتمالاً به منظور جا گرفتن در آلبوم هاي متعلق به افراد خاندان سلطنت يا اشراف،يا احتمالاً براي فروش به اشخاص طبقات پايين تر كشيده شده اند.(16)
تازگي ديگر اين است كه اين طراحي ها و نقاشي ها تك ورقي لزوماً ارتباطي با موضوعات ادبي سنتي ندارند.تا سال 7 – 1596 / 1005 كه صادق بيگ افشار از مديريت كتابخانه ي سلطنتي بركنار شد،رضا عباسي كه به صورت هنرمندي نابغه و نوآور شمرده مي- شد،تثبيت كرد،هم چنان كه پيش از آن استاد مسلم مينياتور بود. ((كار او بر گرد نمايش زيبايي كمال يافته ي انسانها دور مي- زند؛انسان هايي كه معمولاً ناشناس هستند و شايد اصلاً وجود نداشته باشند. محتواي نيمه مذهبي و اين جهاني نقاشي سنتي ايران – مبتني بر موضوعات شكوهمند شاهنامه،خمسه ي نظامي،هفت اورنگ جامي و آثار ديگر- در زمان شاه عباس تا حد زيادي كنار گذاشته شد. (17) ))
هنرمندان ديگري،چون ميرزا علي و شيخ محمد نيز از سبك وي روي كردند: (جوانان نيكو صورتي كه با حالتي آرزومندانه و در بي خبري مطلق ايستاده اند،در حالي كه زيبا رويان ديگري با لطافت جام ها و تنگ هاي ظريف شراب را در دست دارند يا عرضه مي- كنند. زوج ها يكديگر را در آغوش دارند و گويا احساسات شان پيش از آن كه متوجه يكديگر باشد محجوبانه متوجه هنرشناسان ستايشگر است. (19) ). روند تهيه ي نقاشي هاي تك ورقي،به قلت نسبي نشخ خط زيباي صفوي در اوايل قرن هفدهم / يازدهم انجاميد.
به نظر آنتوني ولش گرآورندگان اين نقاشي هاي تك ورقي،اشراف قزلباش و تاجيك و اعضاي طبقات جديد زمين دار و سرمايه دار بودند؛او هم چنين مي گويد پسند زيبايي شناسي اين حاميان جديد هنر حدي با پسند حامي اصلي هنرمندان يعني شاه عباس اول مغاير بود و وي اين را مبين اين مي داند كه گرچه عباس اول با علاقه به ترويج هنر مي پرداخت،اما از نقوش شاه طهماسب كه سير تحول هنر را در ربع دوم و سوم قرن شانزدهم / دهم تعيين كرده بود،بي بهره بود. (19)
با نزديك شدن پايان قرن هفدهم / يازدهم،حالات نفساني و شهواني كه در آثار آخرينِ رضا عباسي به وضوح قابل رؤيت بود،در كارهاي جانشينانش چون محمد قاسم،ميرافضل و معين مصور با بي پروايي به تصوير كشيده مي شد. مؤلفان كتاب نقاشي مينياتور ايران با لحن مؤدبانه اي اظهار مي دارند (از معين تعدادي تصاوير با مضامين جنسي باقي مانده است كه مناسب نمايش براي عمم نيست) (بايد توجه داشت كه كتاب در 1933م. / 1312 ش. نوشته شده است) (20) آنتوني ولش ترديدي ندارد كه نقاشي اواخر صفويه دچار انحطاط شده است:
ظرافت كارهاي اوليه ي رضا كه هنوز يادآور نسل قبلي نقاشان صفوي بود در كارهاي بعدي به ارزش هاي ظاهري گراييد: منحني ها فضاي كمتري را در بر مي گيرند؛رنگ از غناي كمتري برخوردار است؛تعبيرات لطافت خود را از دست مي دهند و جذابيت كمتري دارند. در كارهاي شاگردان و پيروان فراوان رضا بر اين جهت گيري ها تأكيد ورزيده شده است . موضوعات به جاي آن كه فزوني يابند،محدودتر مي شوند و در آنها بر زيبايي هاي ظاهري تأكيد بسيار مي شود- مردان جوان ظريف و زنان جوان حسرت خوار،كه گويا نقش شمايل هاي غير مذهبي را برعهده دارند. اينان كه در ظاهر باريك و خوش اندام اما از درون تهي هستند،كمال مطلوب نظم اجتماعي نوين هستند. در آنجا كه ظاهري شهواني دارند،و اغلب نيز چنين است،اعمالشان به انسان احساسي غيرواقعي مي بخشد كه بيشتر تحريك كننده است تا شورانگيز... اين هنر بيشتر غير معنوي است و محتاج بيننده اي جوياي زيبايي و نه در جست و جوي معني. (21)
از سوي ديگر ريچارد اتينگهاوزن استدلال مي كند كه:
تغييرات سبك در عصر شاه عباس و ادامه ي آن از سوي جانشينان وي صرفاً نشانه هاي انحطاطي نبودند كه بيانگر زوال سريع حساسيت ها و قابليت هاي ايرانيان درزمينه ي هنري و فني بود. بلكه به نظر مي رسد توجه به واقعيات و زندگي مردم عادي به علاوه- ي توجه به فضا و حركت،در واقع بيانگر چرخشي است انقلابي در برخورد ايرانيان با جهان خارج. ناگهان قلب قديم شكسته شد و چيزي نو ظاهر شد كه شايد خشن و نازيبا باشد اما جهان را آن گونه كه بود عرضه مي كرد،نه به صورت مفهومي كمال يافته از گذشته. (22)
به عقيده ي من هر دوي اين داوري ها جنبه هايي از تصوير كلي است. جاي انكار نيست كه در حالت برخي از جوانان خماري كه با كرختي گلي را بو مي كنند و ولش معترض آنهاست،كيفيتي وجود دارد كه شاخص پايان يك عصر مي باشد. از سوي ديگر اتينگهاوزن بي ترديد در اصرار بر اين كه يك انقلاب هنري به وقوع پيوسته،بر حق است.به جاي موضوعات قراردادي درباره ي قهرمانان و عشاق افسانه اي گذشته،به واقعيات و توصيف مردان و زنان عادي،همان گونه كه هستند،پرداخته مي شود. اتينگهاوزن برخي از آنها را فهرست وار ذكر مي كند: (فروشنده ي پارچه كه زانو زده و كالايش را به مشتري عرضه مي كند؛... مرد ميان سالي كه عمامه ي بزرگش را از سر برداشته و كله ي طاسش را مي خاراند). حتي هنگامي كه موضوع سنتي است طريقه ي ارايه ي آن واقع گرايانه مي باشد. نظاره ي خسرو بر آبتنه ي شيرين،البته در صورتي كه چنين اتفاقي هرگز افتاده باشد،موضوع كهنه اي بود اما شيرين ديگر (بدن ظريف و اثيري ندارد،بلكه (شكل خاكي و انساني تري دارد كه احتمالاً شبيه زناني بود كه رضا عباسي با ايشان آشنا بود). (23)
به همين نحو،ايتينگهاوزن ارايه ي بي پرده ي موضوعات جنسي را به مثابه (انعكاسي از روابط عادي بين انسان ها) مي بيند كه باز نماياگر بريدن كامل از سنت گذشته است كه در آن،روابط بين دو جنس مخالف معمولاً به صورت تمثيلي و در قالب عشق عارفانه ي عاشق به معشوق الهي تعبير مي شود. (24) مردان آراسته ي اين نقاشي ها هم به نظر وي احتمالاً (امرداني) براي هم جنس بازان بوده- اند. (25)

پي نوشت ها:

1. Anthony Welch , Shah Abbas and the Arts of isfahan (The Asia Society Inc. 1973) , p.13.
2. Laurence Binyon , J.V.S. Wilkinson and basil Gray , Persian Miniature Painting (New York 1971) , pp.106- 7.
3. Binyon et al. , p.109.
4. Binyon et al. , pp. 109- 10.
5. Welch , Arts , p.13.
6. Stuart Cary Welch (ed) , Metropolitan Museum of Art (New Yok 1972).
7. Book of kings , p.15.
8. Book of kings , p.25.
9. Book of kings , p.24.
10. A. Upham Pope , An Introduction to Persian Art since the Seventh Century A.D.(London 1930) , p.109.
11. Anthony Welch , "Painting and Patronage under Shah Abbas l",in Iranian Studies , Vol.
Vll (1974): Studies on Isfahan Part ll , P.458.
12. Calligraphers and Painters , A Treatise by Qadi Ahmad , son of Mir – Munshi (circa A.H.1015/A.D. 1606) , translated by V.Minorsky (Washington 1959) , 192.
در ترجمه ي اين قسمت مينورسكي توجه مي دهد كه استنساخ كنندگان بعدي اين كتاب كه چنين عملي را از سوي شاه باوركردني نمي دانستند،عبارت را به اين ترتيب تغيير دادند:
شاه (بلا اراده هزار بارك الله و آفرين گفت).
[اين كتاب در اصل به فارسي است: قاضي ميراحمد منشي،گلستان هنر،به اهتمام احمد سهيلي خوانساري (تابستان 1352 ش. انتشارات بنياد فرهنگ،ايران) نقل قول از ص 51- 150 است.]
13. Welch , "Abbas l" , p.484.
14. Welch , " Abbas l" , p.481.
15. Anthony Welch , Artists for the Shah (New Haven 1976). Pp. 186-7.
16. Welch , " Abbas l" , p.485.
17. Welch , " Abbas l" , p.486.
18. Welch , " Abbas l" , p.487.
19. Welch , " Abbas l" , pp.490-1.
20. Binyon et al.,p.161.
21. Welch,Arts,p.21.
22. Richard Ettinghausen , "Stylistic Tendencies at the Time of Shah Abbas" , in Iranian Studies , Vll (1974): Studies on Isfahan Part ll , p.610.
23. Ettinghausen , pp.600-1.
24. Ettinghausen , pp.602-3.
25. Ettinghausen , p.602.
* Fresco : نقاشي آبرنگ بر پوشش آهكي تازه و مرطوبي كه بر ديوار يا سقف كشيده شده است.
** در متن كتاب (natural form) آمده است. شايد بتوان به جاي آن (خط جلي) آورد («خط درشت كه خيلي دور به چشم نمودار گردد»؛لغات و اصطلاحات فن كتابسازي،به كوشش مايل هروي- انتشارات بنياد فرهنگ ايران،1353 ش.)
*** صادقي لقب صادق بيگ افشار بود.

منبع:ايران عصر صفوي،راجر سيوري،ترجمه كامبيز عزيزي،نشر مركز،چاپ شانزدهم،1386،صص 124 تا 132

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:42 توسط ذکریا آقاپور |

قلمزنی روی مس و برنج و شاخه های مرتبط

قلمزنی روی مس و برنج

هنر قلمزني سوابق ممتد و طولاني دارد. اين هنر گرانمايه و زيبا كه بيانگر فرهنگ و تمدن قوم ايراني است ابتدا به صورت حجاري در بدنة كوهها و روي سنگهاي ساختماني كاخهاي پادشاهان و بناهاي تاريخي و حتّي در دوران غارنشيني ديده شده است. بعدها هنر حجاري، تبديل به حكاكي و سپس قلمزني گرديده و نقوش و تصاوير از روي سنگهاي ساختمانها و بدنه كوهها به روي سنگهاي قيمتي مخصوصاً عقيق منتقل گرديد و «حكاكي» ناميده شد. عاقبت فلزات از جمله طلا و نقره و مس و برنج و فولاد زمينه اصلي اين نقوش و خطوط زيبا و دلپسند قرار گرفته و هنر «قلمزني» نام گرفت.

لفظ «قلمزني» معناي متعددي دارد. اين لغت در فرهنگ معين چنين معنا شده است: «نويسندگي، نقاشي و يكي از هنرهاي زيبا است و آن ايجاد نقوش جانوران و گياهان و طرحهاي مختلف است بر روي نقره يا فلزات ديگر. در هنگام عمل، استاد به وسيله قلمي فلزي و يا منقاش نوك‌ تيز فولادي كه داراي دسته‌اي چوبي است كار مي‌كند. دكتر معين پس از اين تعريف، اين بيت را از «زلالي» آورده است:

به طرح خويش حيرت زند دست ----- كه از هيچش قلمزن نقش چون بست

پرويز بهنام باستان شناس ايراني، قدمت برنزهايي را كه نقوش زيبا بر روي آن نقش بسته و در حفاريهاي باستانشناسي به دست آمده مربوط به اقوامي دانسته كه قبل از هخامنشيان در ايران زندگي مي‌كرده‌اند. او نوشته است كه اين اشياء بيشتر در نواحي لرستان و كردستان يافت شده و محل كشف آنها را كه اغلب از جنس سفال يا فلز منقش بوده، علاوه بر ناحية لرستان، مربوط به دامنه‌هاي كوههاي زاگرس دانسته و اضافه كرده است كه در زمان فرمانروايي ايلاميها، اطراف كوههاي زاگرس به نام ناحية «آنزان» شناخته مي‌شده كه به چهار قسمت تقسيم شده بود.
حال با توجه به اين سخن پرويز بهنام و همچنين اعتقاد هرتسفلد مستشرق آلماني كه گفته است ابتدا، نام اصفهان «آنزان» بوده و سپس به «گابيان» تبديل يافته و از زمان هخامنشيان به بعد ابتدا به «گي» و سپس به «جي» تبديل شده است؛ اگر اين دو آنزان يكي باشد، سندي معتبر از قدمت هنر حكاكي و قلمزني در اصفهان محسوب مي‌شود كه از دوران قبل از هخامنشيان، بدان مي‌پرداخته‌اند و اين سخن با يادآوري اينكه زردكوه بختياري نيز جزو ارتفاعات شرقي جبال زاگرس يعني همان «آنزان» (به گفتة پرويز بهنام) به حساب مي‌آيد؛ بيش از پيش به واقعيت نزديك مي‌شود.
از دوران ساسانيان نيز اشياء فلزي نفيس زيادي در موزه‌هاي مهم جهان موجود است كه نقوش بسيار زيبايي از حيوانات و پرندگان و گياهاني و مجالس بزم و رزم و رقاصه‌ها و نوازشگران متعددي با آلات موسيقي سنتي آن عصر بر روي طلا و نقره نقش بسته است كه مايه اعجاب و تحسين هنرشناسان جهان است.
محمدتقي مصطفوي، رئيس موزة ايران باستان در مجله «نقش نگار» نوشته است كه از ظروف نقره فراوان عهد ساساني كه نقوش شاهنشاهان و صحنه‌هاي رزم و شكار و بزم و موضوعهاي مختلف ديگر را در بردارد، مجموعه‌اي افسانه‌اي مشتمل بر بيش از هزار پارچه، در موزة «ارميتاژ» لنينگراد نگهداري مي‌شود و نمونه‌هاي مختلف ديگري هم در موزه‌هاي اروپا و آمريكا و تعداد نوزده قطعه نيز در بيست سالة اخير، يعني تا سال 1336 در موزة ايران باستان جمع‌آوري شده است كه از مهمترين نفايس تاريخي موجود در داخل كشور باستاني ايران به شمار مي‌رود
در بين اين ظروف چهار ظرف بسيار نفيس وجود دارد كه لباس و آلات موسيقي و حركات رامشگران عهد باستان را نشان مي‌دهد. يكي از اين چهار ظرف تنگ نقره بسيار زيبايي به ارتفاع 5/26 سانتيمتر است كه قطر دايرة قسمت بزرگتر تنگ 25/14 سانتيمتر است
و در چهار سمت تنگ، چهار حالت مختلف از بانوي هنر پيشه‌اي را در هنگام رقص مي‌نماياند:
1- در يك حالت شاخه گلي در دست راست و ظرفي محتوي دانه‌هاي ميوه بر دست چپ گرفته و در دو طرف وي روباه و قرقاولي ديده مي‌شود.
2- در تصوير ديگر حلقه‌اي به دست راست و گلي در دست چپ بانو قرار دارد و با توجه به اينكه در اين تصوير، حالت رقص با نوك پا مجسم گرديده به خوبي مي‌توان پنداشت كه حلقه‌هاي دست راست چون قاشقكي به كار مي‌رفته كه با آهنگهاي مقطع متناسب با چنين رقصي مي‌نواخته‌اند.
3- تصوير ديگر شاخة بلند درختي داراي گل و برگ، در دست راست و عودسوزي به دست چپ گرفته است در دو طرف وي نيز كبك و تذروي ترسيم شده‌اند.
4- تصوير چهارم پرنده‌اي را در دست راست، به سمت بالا نگاه داشته و با دست چپ روباهي را از دُم گرفته و آن را حركت مي‌دهد. در اين حالت باز هم تصوير كبك و تذرو در دو جانب وي ديده مي‌شود. حاشيه‌هايي از برگهاي مو دور و بر هر چهار تصوير نقش بسته است و اين توّهم را ايجاد مي‌نمايد كه در موسم انگور چيني مجلس بزمي در تاكستان ترتيب داده شده و روباه را كه آفت انگور است، به دام انداخته و ضمن حركات مختلف رقص، تنبيه مي‌كند. حركت رقص هنرپيشه نوعي عمليات بندبازي توأم با بازي با حيوانات را نمايش مي‌دهد كه طي آن حيوان را در هوا پرتاب كرده و دوباره مي‌گيرد.
از ويژگيهاي هنر قلمزني در دورة ساساني كه بيشتر به صورت برجسته بر روي طلا و نقره بوده، نقش حيوانات بالدار يا سرِ شير و اژدها و انواع گل و مرغهاي مختلف و صورت رقاصه‌ها در حال رقص با آلات موسيقي و نوازشگران و مجالس رزم و بزم و شكارگاههاست.
قلمزني در دوران بعد، يعني در دوران اسلامي تغييرات قابل توجهي نكرده و از نظر جنس و طرز كار و نقوش و بلكه فرم، با قرنهاي گذشته و حتي دوره ساساني تفاوت فوق‌العاده‌اي نداشته است تحول جزيي آن نيز به طور آرام و ملايمي صورت گرفته كه هر بينندة صاحب ذوقي به آساني مي‌تواند تداوم روشها را در سراسر دوران اسلامي و قبل از آن در اشياء دريابد. در دوران ديليميان در نقوش قلمزني، نوع پيچيدگي به صورت حلقه‌هاي مجزا يا متداخل پيدا شد كه در داخل آنها نقوش حيوان و گياه القا گرديده است. در دوران بعد نيز حيواناتي بهصورت روبه‌رو يا پشت به پشت، در طرفين درخت ديده مي‌شوند. موضوع حملة شير به گاو يا حيوانات ديگر نيز از دورة ساساني باقي مانده است. در دوران صفوّيه و قاجاريه نيز جز نقوشي از شاهنامه و نظامي گنجوي و آثار و بناهاي تاريخي و اشعار كوتاه اعم از غزل و رباعي تغيير قابل توجهي نداشته و اصل نقوش، به همان صورت اسليمي، در طرحهاي مختلف و گل و مرغ و حيوان و انسان خلاصه شده است. اما به جاي خط ميخي يا اوستايي و پهلوي از خط زيباي نستعليق و به مناسباتي هم از نسخ استفاده شده است كه خط نسخ بيشتر در نوشتن ادعيه يا جملاتي از قرآن كريم و نقوش ديني و اسلامي ديگر كاربرد داشته است.
هنر قلمزني از ديرباز در اصفهان رواج كامل داشته و اشياء قلمزده قديمي از دوران هاي مختلف زينت بخش موزه ها و مجموعه هاي خصوصي است. اين هنر در حقيقت نوعي حكاكي بر روي فلزات است. در اين صنعت ديرپاي دستي نقوش يا طرح هائي بر سطح اشياء فلزي كنده مي شود. ابزار كار هنرمند قلمزن تعدادي قلم هاي مخصوص و چكش است. قلمزني در ايران از سابقه اي طولاني برخوردار است. با توجه به بررسي هاي پژوهشگران سابقه تاريخي اين هنر به (سكاها) مي رسد كه در حدود پنج هزار يا هفت هزار سال پيش در قفقاز زندگي مي كرده اند. از اين قوم آثار بسياري بدست آمده كه اكثر از طلا و نقره و برنز مي باشند.
از اساتيد برجسته اين هنر حاج محمد تقي ذوفن، حاج سيد محمد عريضي، ابراهيم دائي زاده را مي توان نام برد. استاد رجبعلي راعي نيز از هنرمندان خلاق و مبتكر اين هنر است كه تابلوهاي بسيار مشهور و نفيسي در زمينه داستانهاي قرآني، تاريخي و آثار حماسي و برجسته كردن برخي كارهاي كمال الملك بوجود آورده است. در حال حاضر، اشياء قلمزده هنرمندان اصفهاني مانند سيني و گلدان و مجموعه هاي بزرگ مسي و برنجي و قوطي سيگار و جاي نمك و قاب عكس و انواع ظروف بشقاب كه با طرحهاي بسيار زيبا بصورت جُندكاري قلمزني شده موزه ها و مجموعه هاي خصوصي را زينت مي بخشند.

هنر فلزكاري و قلمزني

هنر فلزكاري تاريخچه‌اي بس ديرينه در صنايع هنر در ايران دارد و آثار به دست آمده ، هزاره ي سوم پيش از ميلاد را نشان مي‌دهد. در اين دوران اين هنر جنبه‌ي آييني داشت و باورهاي مردم آن روزگار در اين هنر تجلي مي‌يافت . نمونه‌هاي بارز اين هنر در برنز لرستان و اشياي به دست آمده در خوزستان از تمدن ايلام بسيار چشمگير است. هنر فلزكاري در دوران هخامنشي بيشتر هنري تجملاتي و تشريفاتي بود و انواع ريتون‌ها، جام ها و ظروف گوناگون از نوع برنزي، فولادي، زرين و سيمين توليد شد. فلزكاري در دوران اشكانيان رو به افول نهاد، ليكن از دوره‌ي ساساني ظرف‌هاي فلزي فراواني قبيل بشقاب، جام ، فنجان، گلدان و ... به جا مانده كه بيشتر سيمين و گاهي نيز زرين هستند و با مهارت تمام و هنرمندي بي‌نظير توليد شده‌اند. موضوعات بارز ترين ظروف در اين دوره عبارتند از: صحنه‌هاي شكار، جلوس پادشاه، اعطاي مناصب و ضيافت، رامش‌گري، پرندگان و حيوانات افسانه‌اي، گل‌ها و درخت زندگاني. بيشتر اين موضوعات، به ويژه داستان بهرام گور و ساز زن او آزاده، در فلزكاري و سفال سازي و ساير رشته‌هاي هنري دوران تاريخ ايران پس از اسلام مورد توجه و پيروي هنرمندان قرار گرفته است. هنر فلزكاري ايران در دوران اسلامي از نظر جنس و شيوه‌ي كار و نقش مايه‌ها، حتي با شكل سده‌هاي گذشته، دوران ساساني، تفاوت چشمگيري نكرده و دگرگوني آن آرام و ملايم صورت گرفته است كه بيننده به آساني مي‌تواند تداوم روش‌ها را در سراسر دوران اسلامي و پيش از آن دريابد. در سده‌ي نهم هجري ، هنر فلزكاري در خدمت ساخت جنگ افزارها هم چون زره، سپر، بر روي دسته و نيام شمشير و خنجر بود و به بهترين نحو ساخته و پرداخته مي‌شد و تزييناتي نيز بر روي آن‌ها ايجاد مي شد . با روي كارآمدن دودمان صفوي، بار ديگر طلا و نقره در عرصه‌ي هنر ظاهر گشت و اشياي زرين و سيمين در نهايت ظرافت و هنرمندي توليد شدند بناهاي با شكوه اين دوره را تزيين نمودند. هرج و مرج‌هايي كه با سقوط صفويه آغاز شد و تا دوران قاجاريه ادامه يافت ، دوران فترت هنر فلزكاري را به دنبال داشت. در دوران قاجاريه، زرگران ظروفي كه جنبه‌ي صنعتي داشتند، مي‌ساختند و روي آن را با مينا نقاشي مي‌كردند . قليان‌هايي از طلا و نقره ساخته و روي آن را طرح‌هاي برجسته انداخته و با مينا و سنگ‌هاي قيمتي تزيين مي‌نمودند. در اصفهان، ظروف برنجي گوناگون مانند سيني‌هاي بزرگ و كوچك، قنديل( چراغ‌هاي مشبك)، انواع كاسه، بشقاب، شمعدان، و ظروف سيمين نيز مي ساختند و روي آنها طرح گل و تصاوير ديگر نقش مي‌كردند . از پسنديده‌ترين نگاره‌هاي قلم زنان بر روي ظروف مسي وبرنجي در دوران قاجاريه نقش‌هاي غير اسليمي، گل‌هاي درهم پيچيده‌اي است كه حيوانات و پرندگان بسياري را در بر مي گيرد. روي سرپوش فانوس‌ها ، بيشتر تصاوير بيان‌گر هنر دوره ي قاجاريه است. يكي از آثار بارز هنر ايران در اين دوره ، تخت طاووس يا تخت خورشيد است كه به سال 1215 هجري به وسيله ي استادان، زرگران، جواهر تراشان، ميناكاران و طراحان اصفهاني ساخته شد و پيش از فرا رسيدن نوروز 1216 هجري ساخت آن پايان پذيرفت. اين تخت هم اكنون در موزه‌هاي جواهرات تهران به نمايش گذاشته شده است.
هم اكنون شهرهاي اصفهان، كرمان، يزد و ... از شهرهاي معروف هنر فلزكاري به شمار مي‌روند. به ويژه شهر اصفهان كه در انواع گوناگون آن هم چون قلمزني و ميناكاري بر ساير شهرها برتري دارد. در قلمزني از فلزاتي چون مس، نقره و آلياژ برنج استفاده مي‌شود و در ميناكاري از فلز مس و به شكل ظروفي چون گلدان، بشقاب و... استفاده مي‌شود كه لعابي سپيد رنگ از جنس كائولن را به خود گرفته و هنرمند ظروف لعاب گرفته را هم چون نگاره‌گري به تزيينات اسليمي، ختايي، گل و بوته و... مي‌آرايد و در مراحلي چند، رنگي و تركيبي دلنواز را بر آن مي افزايد و براي تثبيت رنگ ظرف مورد نظر را در كوره قرار مي‌دهند. لعاب به كار رفته جهت ميناكاري تركيبي است از عاصري چون كائولن و لاجورد آسياب شده و اكسيد فلزاتي چون اكسيد كروم (براي رنگ زرد ) ، اكسيد قلع (برا ي رنگ سپيد) ، اكسيد كبالت (براي رنگ آبي)، اكسيد منگنز ( براي رنگ بنفش) نقش رنگ آفريني را در شيي مورد نظر ايفا مي‌كند. در ميناكاري، رنگ قالب در ميان رنگ‌ها، هم چون كاشي‌كاري، رنگ آبي مي باشد و اصفهان مهم ترين قطب توليد مينا در اشكال و حجم‌هاي كوچك تا بزرگ با كيفيتي عالي مي‌باشد. ابزارهاي قلم‌زني شامل چكش، پرگار، خط كش، ورقه‌ي برنجي، اقسام قلم‌ها و پودر ذغال براي نمايش سياه قلم در سطح كار مي‌باشد.

منبع: اصفهان اين همه هست اين همه نيست، منصور قاسمي- انتشارات نقش خورشيد، 1385،چاپ اول،صص 124 تا 126

طلاکوبی / کوفته گری

در این رشته از هنر های سنتی هنرمند به ساخت اشیاء و احجامی با فولاد می پردازد که سطح رویی آنها نیز با مفتول طلا، برنج یا نقره نقش اندازی می گردد. کوفته گری همان طلا کوبی بر روی فولاد است . در گذشته طلا کوبی روی فلزاتی مانند مس، برنج مفرغ، نیز انجام می شد.
موج دار کردن فولاد با طلا و نقره را« طلا کوبی » می گویند که به زرکوبی یا مطلا کاری نیز مشهور است ابزار عمده زرکوب کارد طلا کوبی است که محلی که باید طلا کوبی شود به شکل ضربدر دندانه دندانه و زبر نموده ، سیم زر یا نقره به ضخامت هفت صدم میلی متر در آ ن گذاشته ، چکش کاری می کنند. سپس با سنگ عقیق یا یشم آن را پرداخت می کنند تا ضمن در خشان شدن ، بهتر به زمینه فولادی جفت شود.
در گذشته طلا کوبی روی فلزاتی مانند مس، برنج مفرغ، نیز انجام می شد. اما امروزه هنرمندانی در گوشه و کنار کشور به ویژه در اصفهان و تهران آثار زیبای فولادی خلق می کنند که در داخل و خارج کشور طرفداران زیادی دارد.

آشنایی با صنایع دستی ایران/ فنی و حرفه ای/محمد تقی آشوری

فیروره کوبی

اسناد معتبری برای نمایاندن تقریبی آغاز استفاده از تزئین فیروزه کوب بدست نیامده است. اما آنچه که بر زبان است این است که حدود هفتاد سال پیش از این، صنعتگري بنام« يوسف حکيمان» معروف به محمد رضا در مشهد کار فيروزه کوبي بر روي زينت آلاتي نظير دستبند، گل سينه، گوشواره... را شروع کرد. و حدود 20 سال بعد اين صنعت توسط صنعتگر ديگري بنام«حاج داداش» از مشهد به اصفهان برده شد. صنعتگران شاغل در اين رشته نيز همچون توليد آن محدودند. در اصفهان فيروزه کوبي علاوه بر جواهرات بر روی ظروفي مانند بشقاب، ليوان، کاسه و گلاب پاش، شمعدان، گلدان و ... نيز بکار برده می شود. يکي از کارهاي جنبي صنعت فيروزه کوبي تهيه «زيرساخت» است که در کارگاه زرگري و به طور جداگانه صورت مي گيرد. يک فرآوردة فيروزه کوب اعم از زيور آلات و يا ظروف عبارت از شيئي است طلايي، نقره ای مسي، برنجي، و يا برنزي که ذرات و قطعات ريز سنگ فيروزه بر قسمتهايي از سطوح آنها به شکل موزاييک در کنار هم نشانده شده و به اين ترتيب جلوه اي خاص به آن بخشيده مي شود. ساخت و پرداخت چنين فرآورده اي شامل دو مرحلة کلي است:

الف) آماده کردن زيرساخت
در این مرحله اگر شي مورد نظر طلايي يا نقره اي باشد، زرگري ، و اگر مسی يا برنجي باشد زیر ساخت نامیده می شود.

ب) فيروزه کوبي
در نشاندن فيروزه بر روی زيورآلات، ابتدا زير ساخت مورد نظر توسط زرگر ساخته ميشود وسپس قطعات فيروزه با لاک مخصوص وبه صورت موزائيک بر روي آن نشانده می شود.در پايان تمامی کار به وسيله سنباده سائيده ميگردد وصيقل داده ميشود.
صنعتگر توليد کننده فيروزه کوب در مراحل مختلف کار از ابراز کار و وسايلي نيز بهره مي گيرد که عمدتاً شامل قالب، چکش، دريل، چراغ گاز، چراغ بنزيني، گاز انبر، انبردست، پنس، منقاش، لوله هاي مختلف فلزي، سوهان و سنگ سمباده است. نکتة حايز اهميت در فيروزه کوبي در درجه نخست نصب صحيح فيروزه برروي فلز است به گونه اي که داراي قدرت کافي بوده و هنگام پرداخت قطعات فيروزه از آن جدا نشود و ديگر اينکه هر چه ظرف فيروزه کوبي شده پرکارتر باشد و قطعات سنگ منظم تر در کنار يکديگر نصب شده باشد و فاصله زيادي در بين قطعات فيروزه ديده نشود کار داراي ارزش هنري بيشتري است.

/tourism.isfahancht.ir/

هنر فلزكاري

در قلمرو فعاليت فكري،به دلايلي كه چندان بر اعتبار فضلاي ايران يا غرب نخواهد افزود،تمامي ادبيات عهد صفويه از جمله شعر،تاريخ نگاري،و فراورده ي فلسفي غني و مهم اصفهان،تا دوران اخير به بوته ي فراموشي سپرده شده بود.
هنرها،صناعات و معماري صفويه اقبال بهتري داشتند،اما حتي دراينجا هم غفلت بزرگي در زمينه ي فلزكاري روي داده است و اين به رغم اين واقعيت بوده كه نوآوري هاي مهمي در فلزكاري صفويه وجود داشته است. (تاريخ فلزكاري ايران هنوز بايد نوشته شود... اما هيچ دوره ي مانند دوره ي صفويه و نيم قرن حاكميت تيموريان كه طي آن قسمت اعظم هنر صفويه پايه گذاري شد،چنين آشكارا مورد غفلت قرار نگرفته است. ) (1)
ا.س. ملكيان شيرواني كه اين عبارت از وي نقل شد،نخستين كسي است كه كوشيده مطالعه ي جامعي از فلزكاري صفويه به عمل آورد و يا اولين كسي است كه آن را به ميراث دوران قبل پيوند داده است. تازه در سال 1939 م. / 1318 ش. بود كه با انتشار اثر بيادماندني ا.آپم پوپ به نام بررسي هنر ايران بخش عظيمي از فلزكاري صفويه در يك كتاب مورد بررسي قرار گرفت.سپس فاصله- اي به مدت بيش از چهل سال به وجود آمد تا اين كه دسته اي از ظروف مفرغي و مسي قلع اندود شده در كتاب الف.س.ملكيان به نام مفرغهاي ايراني * (1973 م. / 1352 ش.) مورد بررسي قرار گرفت.
ك.ا.سي.كرِسوِل در كتابش به نام كتاب شناسي معماري،هنرها و صناعات اسلامي ** كه در (1961 م. / 1340 ش.) منشر شد تنها از يك مقاله درباره ي موضوعي كه صرفاً به عهد صفويه مربوط مي باشد نام مي برد. (2)
ا.س.ملكيان شيرواني طي بررسي اش تا زمان حاضر،به سه نتيجه گيري عمده در مورد فلزكاري صفويه رسيده است: نخست آن كه فلزكاري صفويه دنباله ي ميراث عصر تيموري به ويژه خراساني است؛دوم آن كه در زمان شاه عباس اول دو مكتب مشخص فلزكاري در ايران وجود داشت – يكي در خراسان و ديگري در آذربايجان؛سوم آن كه مي توان هم تمايلات صفويانه و هم تمايلات شيعي را در كارهاي دوره ي صفويه پيدا كرد،و مكتب خراسان (بي آن كه آشكار كند تأثير عظيمي بر مكتب كلاسيك غرب ايران گذاشت). (3)
در اين رابطه امكان دارد كه فلزكاران نيز هم چون هنرمندان و ديگر صنعتگران ماهر در رشته هاي مختلف كتاب سازي از خراسان به غرب به سمت پايتخت صفويه در تبريز كوچ كرده باشند.
نوآوري هاي صفويه در فلزكاري مشتمل بود بر نوعي شمدان بلند هشت گوشه با پايه ي گرد،نوع جديدي مشربه كه از چينيان اقتباس شده بود،و تقريباً محو كامل نوشته هاي عربي و جانشين شدن اشعار فارسي. طرح هاي در هم اسليمي و گلدار بيشتر از نقش اندام مورد پسند زمان بودند،شايد به اين دليل كه زمينه ي ملايمتري براي نوشته ها فراهم مي كردند. به نوشته ها سطحي بيش از هر زمان ديگر تخصص مي يافت و علاوه بر طريقه ي قراردادي نقش كردن آنها بر نوارهايي گرداگرد ظرف،به صورت كتيبه هاي مضرس برجسته هم نقش مي شدند. چند قطعه كه به سفارش علاقه مندان ارمني اين هنر ساخته شده،خطوطي از اشعار عرفاني فارسي را با نوشته هاي ارمني در كنار هم دارد. ظاهراً برنج اغلب قلع اندود مي شد تا به نظر نقره آيد،گرچه روي كارهاي بسيار تجملي ... پوشش طلا داده مي شد و روي آن گوهر نشانده مي شد. (4)
در مورد نوشته هاي روي ظروف فلزي صفوي،بالطبع موضوعات عرفاني از شعراي بزرگ كلاسيك چون حافظ و سعدي بر جام هاي شراب و ديگر ظروف اشربه،بيشتر طرف توجه بود. انتخاب اشعار عرفاني براي مشعلدان ها و نظاير آن هم طبيعي بود زيرا استعاره ي گردش پروانه يبه دور شمع براي رسيدن به وجدت به آن بهاي فنا شدن در شعله ي آن از مدت ها قبل به صورت بخشي از تمثيلات قالبي و تكراري اشعار عرفاني در آمده بود. جهت گيري (انقلابي) در فلزكاري صفويه كه ا.س.ملكيان شيرواني موفق به كشف آن شده،عبارت بود از به كار گيري نوشته هايي با ماهيت شيعي:
با ظهور قدرت صفويه،نوشته هايي با محتواي مبارزه جويانانه ي شيعي بر روي كارهاي فلزي پيدا شد كه براي آن سابقه اي نمي بينيم. اين ها بر سه مقوله بودند: مناجات به درگاه خدا براي فرستادن رحمت بر اسماي دوازده امام در بيشتر موارد چهارده معصوم (عليهم السلام). ادعيه در ذكر علي (عليه السلام)؛در موارد كمتر،اشعاري در ستايش علي (عليه السلام) كه گاه لحني شديداً افراطي داشت. (5)
بعضي از اين اشعار تا حد خطرناكي به يگانگي علي (عليه السلام) و خدا نزديك مي شوند و نه تنها بر ظرف هاي ساخته شده در دوره ي انقلابي برقراري دولت صفوي،بلكه حتي روي جامي متعلق به سال 1 – 1620 / 1029 يعني در دوره ي سلطنت شاه عباس اول نيز به چشم مي خورند. (6)
البته در عهد صفويه رشته ي عمده اي از فلزكاري تهيه ي سلاح و زره بود. متأسفانه هيچ مطالعه ي دقيقي درباره ي سلاح ها و زره- هاي عهد صفوي انجام نگرفته است،اما مي دانيم كه هر دو در سطح بالايي بوده اند. عالي ترين فولاد براي ساخت شمشير از هند وارد مي شد و شمشيرسازان صفوي در هنر قلمزني مهرات ويژه اي داشتند. شاردن مي گويد كه (شمشيرهاي ايشان بسيار خوب قلمزده شده اند و برتر از ممتازتين كارهاي اروپاييان است.) (7)
در قرن هفدهم / يازدهم بهترين تيغه ها در قم ساخته مي شد اما تا قرن هجدهم / دوازدهم تيغه هاي ساخت خراسان اين افتخار را ازآن خود كردند. نام معدودي از اين شمشيرسازان بر ما معلوم است؛البته اسدالله اصفهاني كه شمشيرهاي متعددي براي شاه عباس اول ساخت يك استثناست. غلاف و قبضه ي شمشيرها و دشنه ها تزيين بسيار مي يافت؛بعضي را لعاب مينا مي دادند و برخي ديگر را (به ويژه سلاح هاي تشريفاتي و سلاح هايي كه براي هديه اختصاص مي يافت) مرصع مي كردند.
در قرن شانزدهم / دهم نوع جديدي زره به نام چهارآينه ظاهر شد. اين زره شامل چهار ورقه ي آهني بود كه با لولا يا تسمه هايي با گل ميخ هاي جدا شدني به هم متصل مي شد؛دو ورقه سينه و پشت را مي پوشاندند و دو قطعه ي ديگر در طرفين قرار مي گرفتند و
جاي دست در آنها بريده شده بود. ***
چنان زرهي را معمولاً روي زرهي زنجيربافت مي پوشيدند. ديگر اجزاي يك دست زره ي كامل عبارت بودند از يك جفت بازو بند،يك سپرگر فولادي و يك خود.خودهاي صفوي معمولاً نوك مخروطي داشتند. خود و بازو بند شاه عباس اول در موزه ي بريتانيا است؛خود تاريخ 6 – 1625 / 1035 را داراست و با اشعاري از بوستان سعدي زينت يافته است. (سطح خارجي خود از فولاد زره آبديده است كه در چهار سوي آن كتيبه هايي است با طرح ترنج در قالب هاي صيقل خورده كه هريك حاوي نوشته هايي است به زر. (8)
رأس كلاه خود معمولاً با بدنه ي خارجي آن از يك تكه ساخته مي شود و در رأس آن يك ميله ي نوك تيز چهارپر پيچ مي شد بر لبه ي پاييني كلاهخود تور آهني وصل مي شد كه گاه تا روي شانه مي رسيد. دو شيار پردان از ويژگيهاي خودهاي صفوي است.سپرهاي فولادين كه با اشاعه ي كاربرد سلاح هاي آتشين جاي سپرهاي نيين را گرفته بودند،عرصه ي گسترده اي براي فلزكاري بود.
(قلمزني هاي اصل يا قالب به زر و سيم،حكاكي،كنده كاري،نقره و دامنه ي وسيعي از رنگ هاي مختلف از – حصيري تا سياه- براي تزيين سطح آب داده شده ي فولاد به كار گرفته مي شد.) (9) به طور كلي زره سبك بود و چنان طراحي شده بود كه مانع حركات سوار زره پوش نشود. زره هاي سنگين اروپايي قرون وسطي در ايران ناشناخته بودودر قرن شانزدهم / دهم زره اسب (برگستوان) نيز ظاهراً مورد استفاده بوده است.

پي نوشت ها:

1. A.S.Melikian-Shirvani , "Safavid Metalwork: A Study in Continuity" , in Iranian Studies , Vll (1974): Studies on Isfahan Part ll,p.543.
2. Shirvani , pp.543-4.
3. Shirvani , p.544.
4. Robert Hillenbrand , "Art in the Persian Gulf" , in The Persian Gulf States , ed.A.Cottrellet al. (Baltimore 1980) (at press).
5. Shirvani , p.558.
6. Shirvani , p.560.
7. Pope , Survey , vol.Vl , p.257.
8. H. Russell Robinson , Oriental Armour (New York 1967),p.38.
9. Russell Robinson , Oriental Armour,p.46.
* A.S. Melikian-Shirvani , Le Bronze Iranien
** K.A.C. Creswell,a Bibliography of the Architecture , Arts and Crafts of Islam.
*** ظاهراً مؤلف دچار اشتباه شده است زيرا از چهار قطعه آهن صيقل شده در زره ي چهار آينه دو قطعه در پيش و پشت سينه،و دو قطعه ي ديگر در بالاي زانوان قرار مي گرفت. (ر.ك. (لغتنامه ي دهخدا) و (فرهنگ معين

منبع: ايران عصر صفوي،راجر سيوري،ترجمه كامبيز عزيزي،نشر مركز،چاپ شانزدهم،1386،صص 145 تا 150

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:40 توسط ذکریا آقاپور |

صحافی

فن تنظیم و به هم پیوستن صفحات کتاب و قراردادن آنها بین دو جلد به منظور یکجا نگهداشتن صفحات و جلوگیری از فرسوده شدن یا پاره شدن آنها و تسهیل استفاده از آنها صحافی نامیده می شود.
صحافی و جلدسازی در عصر صفویه به اوج رسید و هنرمندان اصفهانی در تکامل آن ابتکار و خلاقیت بی مانندی از خود نشان دادند بود. در دوره صفويه در سمرقند، بخارا، مشهد و اصفهان كاغذسازي رواج داشت و تا زمان قاجار نيز ادامه پيدا كرد ولي بعد از آن كاغذسازي دستي تنزل و كاغذسازي به شكل ديگري رونق يافت. ...
این هنر در دوره تیموریان و بخصوص در مکتب هرات پایه گذاری شده بود.انتخاب اصفهان به پایتختی و حمایت همه جانبه ای که از هنرمندان به عمل آمد باعث شد قرآنهای دست نوشته مجلل و فاخر به بهترین وضع و شیوه صحافی شده و علاوه بر کتاب آسمانی نسخه های بی شماری از شاهنامه، اشعار نظامی،جامی و آثار سایر سرایندگان نامدار و مشهور به دست جلدسازان و صحافان به شاهکارهائی از هنر تبدیل بشوند.در این زمان بود که آثار خطاطان بزرگ نستعلیق مانند سلطان علی مشهدی، میرعلی کاتب و دیگران جمع آوری شد و جلدسازان با استفاده از روش های ابداعی خویش آثاری بوجود آوردند که بسیاری از آنها امروز زینت بخش موزه های بزرگ جهان است.هنرمندان بزرگ این فن در فنون صحافی و اقسام جلدسازی سوخت و روغنی و ساه و حاشیه سازی کتب این هنر را به جائی رساندند که بسیاری از آثار این دوران بر مکتب هرات برتری یافتند.در مورد صنعت صحافی توضیح این نکته ضرورت دارد که در دوره صفویان هنرمندان این رشته از صنعت دستی در بیشتر صنایع ظریفه آن روزگار مهارت داشتند بطوری که در شرح حال اکثر قریب به اتفاق این هنرمندان می بینیم در خطاطی و نقاشی و تذهیب و مرکب سازی و میناکاری و کاغذسازی نیز سرآمد بودند.با انتقال پایتخت از اصفهان و جنگ های متعددی که در این شهر میان خاندانهای مختلف به وقوع پیوست هنر صحافی نیز مانند دیگر هنرها در بوته فراموشی و محاق بی مهری گرفتار شد. اما در دوران قاجار بار دیگر صحافان و جلدسازان به احیاء این هنر پرداختند. از بزرگان این هنر در دوران قاجاریه آقا محمدتقی صحاف اصفهانی است که علاوه بر صحافی و جلدسازی در طراحی و رسامی و طرح نقشه های قالی و کاشی کاری و معرق سازی با پوست و بسیاری از فنون دیگر در زمان خود بی نظیر بود.

در صحافی مراحلی که باید فرا گرفت عبارتند از:

شناخت مواد مورد نیاز و بکار گیری صحیح آنها
شکافتن ، مرمت و جزوه بندی کتاب
مراحل ته دوزی و ته بندی کتاب ( کتاب سازی)
آشنایی با ابزار آلات کتاب سازی
جلدسازي، مرمت و... از جمله فعاليت‌هايي است كه در صحافي سنتي انجام مي‌شود و يك مرمت‌گر حرفه‌اي بايد با تك‌جلدسازي، تذهيب و جدول‌كشي نيز آشنا و در اين زمينه‌ها مهارت كافي داشته باشد.
سريش (چسب مصنوعي) يكي از ابزارهاي كار در صحافي و مرمت است كه از 1000 سال پيش به‌كار گرفته مي‌شد و تا امروز نيز از اين شيوه به شكل سنتي استفاده مي‌شود زيرا اين چسب سنتي است و به كتاب آسيب نمي‌رساند.
يك صحاف باتجربه مي‌تواند نوع كاغذ را تشخيص دهد و بايد با استفاده از شيوه كار در صحافي و مرمت بداند كه با كاغذ كهن چگونه رفتار و آن را به شيوه سنتي، مرمت و بازسازي كند.
نسخه‌هاي خطي آسيب‌ديده را بايد با جلد تازه -كه از چرم مرغوب و مقواي خوب است -به شكل سنتي ترميم كرد.

منابع:
پژوهشکده مرمت و صحافی کاغذ
حسن فيضي‌راد، صحاف و مرمت‌گر كتاب‌هاي تاريخي کتابخانه ملی ملک
tourism.isfahancht.ir

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:36 توسط ذکریا آقاپور |

ساز سازی سنتی

عود از سازهاي خوش صداي ايراني مي‌باشد كه در حال حاضر بيشتر در كشورهاي عربي مورد استفاده دارد در حال حاضر از اين ساز به تعدادي محدود توسط هنرمندي جوان به نام محمدرفيع اشعري توليد مي‌شود كه بر طبق گفته وي به تهران و ديگر شهرستانها و كشورهاي حاشيه خليج‌فارس صادر مي‌شود.
از آن‌جا که پیشینه‌ٔ این ساز به ۱۹۷۰ سال پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد، می‌توان آن را از اصیل‌ترین سازهای موسیقی ایران زمین به شمار آورد. آثار باستانی میان‌رودان متعلق به هزارهٔ دوم پیش از میلاد، نگارهٔ مردی ایستاده را نشان می‌دهد که به نواختن بربط مشغول است....
در حقیقت‌ سومری‌های‌ باستان‌ نخستین مردمی‌ هستند که‌ در آثار به‌ جای‌ مانده‌ از آن‌ها ردپایی‌ از این‌ ساز در دیده می‌شود. ساز عود در ایران‌ پیش از اسلام‌ به‌ نام‌ بربط‌ شناخته‌ می‌شد و پس از سومری‌ها و در دوران هخامنشیان رواج داشته‌است. این ساز در عهد ساسانی بیش از همه ادوار رواج داشته‌است.
گویا در اوایل اسلام به کشورهای عربی راه یافته و جانشین " سازی " : به نام «مزهر» شده ‌است. بر پایهٔ برخی از اسناد «ابن سریح ایرانی نژاد» نخستین کسی است که در عربستان و در قرن یکم هجری عود فارسی یا بربط را نواخته و نوازندگی آن را آموزش داده‌است. الاغانی می‌گوید:آشنایی او با عود از آنجا شروع شد که «عبدالله ابن زبیر» جمعی از ایرانیان را به مکه دعوت کرده بود تا خانهٔ کعبه را تعمیر کنند. دیوارگران ایرانی عود می‌زدند و اهل مکه از ساز و موسیقی ایشان لذت می‌برند و آن را تحسین می‌کردند، ابن سریح پس به عود زدن پرداخت و در این صنعت سرآمد هنرمندان زمان گشت.

و اما عود

در دربار اندلس چون سطح ساز بربط از چوب پوشیده شده بود، اعراب آن را عود نامیدند.(العود در زبان عربی به معنای چوب است)
بربط امروزه نقش بسیار کمتری در موسیقی ایرانی دارد. عود عربی بر خلاف بربط ایرانی از اصلی‌ترین سازهای موسیقی عربی است. این ساز پس از اینکه به اروپا برده شد، نام لوت بر آن نهادند. واژه لوت از نگارش كلمه‌ی العود به وجود آمده و به تدریج به لوت تبدیل شده است. ابن خلدون در قرن ۸ هجری قمری آن را به ترکه‌های چوبینی که انعطاف‌پذیر است معنی نموده.
خود كلمه‌ی بربط در واقع از دو كلمه‌ی "بر" و بط" ساخته شده یعنی "مانند بط" و بط به معنی مرغابی است. در كل شكل این ساز به مرغابی تشبیه شده چون سینه‌ی جلو داده و گردن كوچكی دارد.
اصولا بربط یا همان عود در اندازه‌های مختلف ساخته می‌شود که اندازه متداول و معمول همان عودهای ساخت ایران است. نمونه‌های ساخت کشورهای عربی دارای کاسه‌ای بزرگ و عودهای ترکیه کوچک و عودهای ایرانی متوسط است.

انواع بربط

در قدیم بربط را دو نوع به حساب می‌آوردند: یکی‌ بربط‌ با کاسه‌ٔ‌ بزرگ‌ و دسته‌ٔ کوتاه‌ و دیگر با کاسهٔ کوچک‌ اما دستهٔ‌ بزرگ. امروز به‌ اشتباه‌ ساز دسته‌ بلند را بربط‌ و ساز دسته‌ کوچک‌ را عود می‌نامند. در حالی‌ که‌ اینگونه‌ نیست‌ و براساس‌ تحقیقاتی‌ که‌ انجام‌ شده توسط استاد سیگارچی‌ هر دو عود یا همان‌ بربط‌ هستند و از یک‌ ساختمان‌ صدایی‌ برخوردارند.

ساختار بربط

شکم این ساز بسیار بزرگ و گلابی شکل و دسته آن بسیار کوتاه‌ است. به طوری که قسمت اعظم طول سیم‌ها در امتداد شکم قرار گرفته‌است. سطح رویی شکم از جنس چوب است که بر آن پنجره‌هایی مشبک ایجاد شده‌است. عود فاقد «دستان» است و خرک ساز کوتاه و تا اندازه‌ای کشیده‌است. عود دارای ده سیم یا ۵ سیم جفتی است البته در برخی مواقع استادان قالب شکنی کرده و دو یا یک سیم در قسمت پایین قبل از سیم دو به ساز اضافه می‌کنند که این سیم‌ها فا زیر کوک می‌شود. سیم‌های جفت با هم همصدا (کوک) می‌شوند و هر یک از سیم‌های دهگانه، یک گوشی مخصوص به خود دارد؛ گوشی‌ها در دو طرف جعبه گوشی (سر ساز) قرار گرفته‌اند.
عود بم‌ترین ساز بین سازهای زهی است؛ نت نویسی آن با کلید سل است(در واقع نت نويسي آن با توجه به وسعت و بمي صداي ساز بر اساس كليد فا مي باشد كه براي سهولت نت خواني و نوازندگي يك اكتاو بالاتر نوشته ميشود) که جمعا دو اکتاو است. «اکتاو» بم‌تر از نت نوشته شده حاصل می‌شود. سیم بم (سُل پائین) معمولاً نقش «واخوان» دارد و گاه این سیم جفت نیست. صدای عود به نحوی است که صدای اکتاو چهارم پیانو از راست به چپ برابری دارد و در اصل باید عود را با کلید «فا» نواخت یعنی صدای اصلی عود یک اکتاو پایین‌تر از آن است که امروز متداول شده‌است .
مضراب عود از پر مرغ (یا پر طاووس و شاه‌پر عقابو حتي پر لاشخور ) تهیه شده‌است و گاه نیز نوازنده با مضراب دیگری ساز را می‌نوازد. نوازنده‌های امروزی از مضراب‌های پلاستیکی استفاده می‌کنند.
صدای عود بم، نرم و در عین حال گرم و جذاب و نسبتاً قوی است. این ساز نقش تک‌نواز و هم‌نواز هر دو را به خوبی می‌تواند ایفا کند.همانگونه كه مستحضريد بربط صدايي بم و تا حدودي تو دماغي دارد كه دليل آن نوع زه (سيم) ساز و عدم وجود پرده بندي(مانند ويلن) روي دسته ي ساز است.پرده بندي موسيقي ايراني بخوبي روي اين ساز قابل بيان است.

احیاء عود (عود معاصر)

با تشکیل‌ هنرستان عالی موسیقی‌ در پنجاه‌ سال‌ پیش، استادانی‌ چون‌ اکبر محسنی، قاموسی‌ و منصور نریمان‌ که‌ اکثرشان‌ سه‌تار می‌نواختند، سعی‌ کردند با تهیه‌ٔ عود و همنوایی‌ آهنگ‌های‌ پخش‌ شده‌ از رادیوهای‌ عربی، شیوه‌ صحیح‌ نواختن‌ عود را یاد بگیرند و به‌ این‌ ترتیب‌ عود در عصر معاصر دوباره‌ احیا شد.

عود نوازهای‌ معروف‌ جهان‌

ساز عود در یک‌صد سال‌ اخیر کاملاً در قبضه‌ٔ عرب‌ها و به‌خصوص‌ مصری‌ها بوده‌ است. از جمله‌ نوازندگان‌ معروف‌ این‌ ساز منیر بشیر (عراقی) است. در کنار او می‌توان به‌ نام‌هایی‌ چون‌ ریاض‌ سنباطی، فريد الاطرش، ناصر شمه‌ و انور براهم‌ اشاره‌ کرد.

عود نوازان‌ معروف‌ ایران‌

در ایران‌ نیز پس‌ از احیای‌ ساز عود تلاش‌های‌ مثمرثمری‌ صورت‌ گرفت. از جمله‌ٔ‌ عود نوازان‌ معروف‌ می‌توان به‌ منصور نریمان، حسن‌ منوچهری، محمود رحمانی‌ پور، اکبر محسنی‌ و عبدالوهاب‌ شهیدی‌ اشاره‌ کرد. در سال‌های‌ اخیر هم‌ که‌ استادان دیگری‌ به‌ این‌ جمع‌ اضافه‌ شدند و اکثر از کسانی‌ هستند که‌ در نواختن‌ ساز عود نوآوری‌هایی‌ داشتند، از جمله‌ این‌ افراد ارسلان‌ کامکار، حسین بهروزی‌نیا، محمد فیروزی‌ و جمال‌ جهانشاه‌ هستند. از عود نوازان معروف خطه جنوب استادانی مانندعلی محبوب ,علی میرشکال , محمد رفیع اشعری, محمد منصور وزیری از جزیره قشم و حسین وفادار از بندر عباس می‌باشند.از عود نوازان معاصر ایران می توان به شاهین علوی اشاره کرد که تبحر خاصی در نواختن این ساز دارند.ایشان این ساز را پس از کسب استادی در نواختن گیتار فلامنکو انتخاب و به تبحر رسیدند.[شاهین علوی]

عودسازان ایران

محمد رفیع اشعری هم اکنون بهترین عود ساز ایران می باشد و به اعتقاد بسیاری بهترین عود نواز ایران البته عودسازانی مانندبرادران محمدی , محمد اژدری , عرفاتی , مانی جفرودی , عابدینی,ملکشاهی و نریمان آبنوسی نیز در ساخت عود تبحر دارند و باعث رواج بیشتر این ساز اصالتاً ایرانی شده اند. بهاي اين ساز در سال 1387(2008 ميلادي) بين 250000تومان(280دلار امريكا) تا 700000 (750 دلار)بوده است.
هم چنین ابراهیم قنبری مهر با ایجاد تغییراتی در ساختار عود عربی از جمله کوچک تر کردن کاسه و بلند تر کردن دسته به قالب جدیدی دست یافته و نام آن را بربت گذاشته است. این تغییرات مورد استقبال نوازندگانی چون حسین بهروزی‌نیا قرار گرفته است.
بسیاری از دیگر سازندگان این ساز نیز به تجربیاتی در تغییر ساختار فیزیکی عود رسیده اند.

در ادبیات

حافظ می‌فرماید:
با شاهد شوخ و شنگ و با بربط و نی *** گنجی و فراغتی و یک شیشه می‌
چون گرم شود زباده ما را رگ و پی *** منت نبریم یک جو از حاتم طی
خیام می‌فرماید:
مـن هیچ ندانم که مرا آن که سرشت *** از اهل بهشت کرد یا دوزخ زشت‌
جامی و بتی و بربطی بر لب کشت *** اين هر سه مرا نقد و ترا نسیه بهشت

منابع:
مجله مسافران
دانشنامه ویکی پدیا
کریمیان
tourism.isfahancht.ir

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:34 توسط ذکریا آقاپور |

گچ بری

گچ نخستین ماده ی چسبنده ساختمانی است که به دست انسان استخراج گردیده و پس از تغییر شکل دادن در کارهای ساختمانی به صورت ملات روکش و گچکاری از آن سود برده شده است.
گچ بری خواه کنده کاری- قالب زنی یا نقاشی گچ یکی از عناصر اصلی آرایش معماری ایران بوده و هست.
در شروع معماری ایران از آغاز تاریخ و دوران ایلامیان – هخامنشیان و سپس به ویژه در دوره اشکانیان و سامانیان به مسئله گچ توجه می شده و از آن به عنوان یک ماده سازنده و استوار استفاده می شد
گچکاری و گچ بری در دوران اسلامی توسعه یافت و آثار آن در مدرسه ها، کاخها ، و سایر بناها ، به عنوان یک عنصر تزئینی مورد توجه قرار گرفت ...
شواهد باستانشناسی نشان می دهند که تاریخ ساخت گچ به پیش از ساختن خشت و پخت آن به صورت آجر می رسد. در قدیمی ترین بنای دنیا، یعنی اهرام ثلاثه مصر که قدمتی چهار هزار و پانصد ساله دارد، از گچ به عنوان ماده چسبنده مقاوم بعد از ازاره در بین سنگ ها و جهت کلاف سازی آنها استفاده شده است. یکی از کاربردهای ویژه گچ، اندود کردن دیوارها و سطوح داخلی ساختمان ها است و هنر گچبری، این آراستگی را به حد کمال و دلنوازی می رساند.
به کار بردن تزئینات گچی در تزیین دیوارها، روش معمول در شهر های ایران و عراق بوده است. اولین مردمی که در ایران به این کار دست زدند هخامنشیان و سپس ساسانیان بودند و اعراب در جریان فتوحات خویش، این هنر را از آنها فرا گرفتند. هنرمندان دوره اموی به طور وسیعی کاخ ها را با گچبری منقوش برجسته تزئین می نمودند. نمونه بسیاری از این گچبری ها در کاخ های «خربة المفجر»، «الحیر الغربی» و «المنیه» به کار برده شده است که گچبری های کاخ المنیه به واسطه در بر داشتن عناصر آدمی و حیوانی در کنار تزئینات هندسی و گیاهی، اهمیت بیشتری دارد.
روش تزیینات گچی روی دیوارها، پس از به کار گیری خشت در بناها گسترش پیدا کرد و این روش در کاخ های شهر سامرا رواج یافت. پایین دیوارها با ازاره گچی به ارتفاع حدود 100 سانتی متر پوشانده می شد. این گونه تزیینات در دو قصر جوسق و بلکوارا به کار رفته است. مجموعه تزیینات کاخ های سامرا در مرحله اول طبیعی هستند اما در دوره بعد عناصر تزیینی از طبیعت فاصله می گیرند. در سومین مرحله، زمینه تزیینات عمق چشمگیری می یابد که بهترین نمونه های آن در کاخ بلکوارا به چشم می خورد. در این دوره، ابتکار پوشش سطح آن چنان کامل گردید که تقریبا تمام زمینه را می پوشاند و این امر که برای نخستین بار در هنر اسلامی رواج یافت، اوج ترقی روش های تزیینی به شمار می رود و پس از آن در دنیای اسلام منتشر شد و از مهم ترین ارکان هنر اسلامی گردید.
روش تزیینات گچی روی دیوارها از طریق حکومت طولونی از عراق به مصر انتقال یافت و نمونه هایی از آن در جامع طولون روی سطح داخلی و اطراف طاق ها و دور پنجره ها به کار برده شد.
هنرمندان دوره فاطمی، همچنان تحت تأثیر تزیینات هنر ساسانی (هنر رایج در دوره عباسی) بودند. تزیینات نقاشی گچی موجود در رواق قبله جامع الازهر از عناصر گیاهی که از روش تزیینات طولونی و عباسی اقتباس گردیده، تشکیل یافته است ولی اختلاف در طریقه استفاده از آنهاست. همچنین نمونه های زیبایی از خط کوفی مشجر در کتیبه موجود زیر سقف یافت می شود. در دوره فاطمی اهمیت تزیینات خطی افزایش یافت و به کار گیری خط کوفی مشجر روی زمینه های برگدار اشکال گیاهی انتشار یافت.
در دوره ایلخانی، هنر گچبری به سرحد کمال مطلوب رسید. به وجود آمدن محراب های گسترده با انواع خطوط به ویژه گونه های مختلف کوفی، به کار گیری انواع گره هندسی با نقوش اسلیمی طوماری و اسلیمی ماری در لا به لای کتیبه و اسپرهای خط با گل و برگ های پهن و نیز گودی و برجستگی نقوش، موجب تحولی عظیم و خلق شاهکارهای عظیم گچ بری در این دوران شد.
تزیینات گچی معمول در دوره سلجوقی، در عصر ایلخانی به تدریج رو به دگرگونی رفت و پر بودن و شلوغی تزیینات تبدیل به ویژگی گچبری این دوران شد. از زیباترین نمونه این گونه تزیینات شلوغ، نقوش به کار رفته در مسجد حیدریه قزوین، جامع ورامین و محراب مسجد ارومیه را می توان نام برد. روش های متنوع کنده کاری روی گچ و شلوغی عناصر تزیینی مختلف، در قرن هشتم جایگاهی خاص یافت. بهترین نمونه بیانگر این تحول، محراب اولجایتو در مسجد جامع اصفهان است که تاریخ ساخت آن 710 ه.ق است.
در دوره ممالیک بحری، روش تزیین دیوار ها با نوار های گچی منقوش به عناصر نوشتنی، روی زمینه تزیینات گیاهی رایج گردید که نمونه آن در بالای پنجره مسجد «الظاهر بیبرس» مشاهده می شود. زیباترین نمونه های گچی مملوکی، در پنجره های گچی مشبک موجود در جامع دیده می شود که با اشکال هندسی همراه با شیشه های رنگین تزیین شده است. این پنجره ها را حاشیه هایی مزین به عناصر برگ و شاخه و نوشته های کوفی در بر گرفته است.
دوره تیموری، عصر به وجود آمدن رسمی بندی و کار بندی هایی از قالب های گچی مقرنس و قطار بندی های گچی ارزشمند است. به طور کلی، در هنر گچ بری این دوران انواع خطوط کوفی مشجر، مزهر، معقد و مشبک و نیز خط های محقق، نسخ، ثلث، رقاع، تعلیق و نستعلیق و به خصوص از خط معقلی، استفاده فراوان شده است. از آثار فراوان این دوره می توان به مقرنس بندی های گچی ارزشمند سر در مسجد میدان کاشان، قطار بندی های گچی مدرسه خرگرد در خواف و خطوط گچ بری شده در بقعه شیخ احمد جامی در تربت جام را نام برد.
در دوره صفوی، هنر گچ بری وارد روش های خاصی می شود. به طوری که زیباترین مقرنس بندی های گچی با عناصر گوناگون به خصوص مقرنس های طاس و نیم طاس همراه با نقوش گل و گیاه با انواع تیغه های گچی دالبری، زینت بخش کاخ های شاهی شده است. در این میان می توان به پدیده های ارزشمند مقرنس قطار و کار بندی ها و یزدی بندی های گچی بسیار شگرف کاخ هشت بهشت، سر در بازار قیصریه اصفهان و به خصوص دالبر های تیغه منقوش از ظروف گوناگون همچون تنگ و سبو و مقرنس بندی های طاسه دار گچی در تالارهای شاه نشین و موسیقی کاخ عالی قاپو و نیز خط گچبری ثلث بسیار ارزشمند در صفه درویش مسجد جامع همین شهر را یاد داشت

منابع:
- دکتر غلامعلی حاتم / هنر نامه بهار 1381 سال پنجم شماره 14/ فصلنامه تخصصی دانشگاه هنر
islamic-art.net-
tourism.isfahancht.ir

+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم آبان 1388ساعت 8:29 توسط ذکریا آقاپور |

طرح سه بعدی از خودم

چند روز قبل داشتم طرحهای ۳ بعدی رو می دیدم

خیلی دوست داشتم من هم یه کار از اینها بکنم . روز ولادت حضرت امام رضا (ع) نشستم

و طرح ۳ بعدی از نام مبارک امام رضا ( رضا ) زدم . ببینید :

لینک دانلود تصویر با کیفیت خوب

+ نوشته شده در یکشنبه دهم آبان 1388ساعت 13:36 توسط ذکریا آقاپور |

حسن کسائی

حسن کسائی از استادان برجستهٔ موسیقی ایرانی و نوازندهٔ سرشناس نِی است.او به گفته خود در تاریخ ۲۰ مهر ۱۳۰۷ در خانواده‌ای تاجرپیشه به دنیا آمد. پدرش ، «حاج سید جواد کسائی» از تاجران به نام آن زمان اصفهان بود که با اساتید و بزرگان آن زمان مانند سید حسین طاهرزاده، جلال‌الدین تاج اصفهانی ، اکبر خان نوروزی ، خاندان شهناز (شعبان خان ، حسین آقا ، علی آقا و جلیل شهناز)، غلامحسین سارنج و ادیب خوانساری رفت و آمد می‌نمود. این آمد و شدها موجب شد حسن کسائی از کودکی با موسیقی آشنا شود و به مرور زمان، علاقه زیادی خصوصاً به ساز نِی پیدا کرد (بعد از دیدن یک نوازنده دوره‌گرد) و بر آن شد تا پدر، وی را نزد مهدی نوایی ببرد. وی مدتی آواز و گوشه‌های موسیقی ایران را نزد استاد تاج اصفهانی و ادیب خوانساری آموخته و نِی را از مهدی نوایی فرا گرفت.

وی هر زمان که به تهران می‌رفت از محضر استاد ابوالحسن صبا استفاده می‌نمود.پس از فوت مهدی نوایی ، کسایی همچنان از همنشینی با نوازندگان اصفهانی در جهت تسلط بر نوازندگی نی استفاده کرد. مخصوصاً از همنوازی با جلیل شهناز که به نوعی حق استادی بر گردن او دارد بهره برد. همنوازی با سازهای پرده‌داری مثل تار و سه‌تار او را بیش از پیش با گام‌های مختلف موسیقی ایرانی آشنا کرد ، به صورتی که برای اولین بار دستگاه‌های چهارگاه ، اصفهان ، نوا و راست پنجگاه را با کوک دقیق و به صورت کامل اجرا کرد. کسایی همچنین از محضر ابوالحسن صبا بهره‌های فراوان برد که می‌توان گفت هنر نوازندگی سه‌تار کسائی، یادگار انس با این هنرمند یگانه‌است. سه‌تار نوازی کسائی تلفیقی زیبا از ترکیب نوازندگی تار جلیل شهناز و سه‌تار ابوالحسن صبا است.حسن کسائی در اصفهان سال‌ها مکتب‌دار موسیقی اصفهان در رشته‌های نی ، سه‌تار و آواز بوده‌است. اگرچه بیشتر آثار حسن کسایی بداهه‌نوازی است تا موسیقی پیش ساخته، ولی امروز بخش زیادی از ضربی‌ها و حتی آوازی‌های نوازندگان نی ، بهره گرفته از نوازندگی‌های ایشان است.کسائی امروز در نواختن نِی ایرانی همانند ندارد و در اوقات فراغت به تکمیل سه‌تار می‌پردازد. وی در زندگی هیچ دلبستگی‌ای به جز موسیقی ندار د. وی اکنون در شهر زادگاه خود ، اصفهان در کوی عباس آباد زندگی می‌کند. دیده شده که استاد حتی با لوله کردن کاغذی ساده و سوراخ کردن آن اقدام به نواختن نی می‌کند که این در یکی از نوارهای صوتی آموزشی استاد نیز بیان گردیده‌است ایشان هم اکنون در اصفهان به سر می‌برند. استاد کسائی به طور مستقیم نتوانست از محضر نایب استفاده کند، ولی در دوره‌ای بسیار کوتاه نزد یکی از شاگردان ایشان به نام مهدی نوایی ، تمام اندوخته‌های نوایی را فراگرفت . این موضوع از جهتی دلیل بر استعداد فراوان کسائی و از جهتی دیگر ، نشان از محدودیت و سادگی تکنیک نوازندگی نی در آن زمان می‌باشد . از این رو حسن کسایی مانند تهرانی در تنبک ، احمد عبادی در سه‌تار ، بهاری در کمانچه و پایور در سنتور به نوعی از ابتدا شروع به ابداع تکنیک و پیاده کردن تمام دستگاه‌ها در ساز نی نمود. شاگردان زیادی از محضر او درس گرفته‌اند که امروز جزو چهره‌های برجسته موسیقی ایران شمرده می‌شوند، از جمله:حسین عمومی ، حسن ناهید ، محمد موسوی ، منوچهر غیور (منبع مطالب:سایت ویکی پدیا)

دانلود آهنگ نی کسائی: (برای دانلود روی فایل راست کلیک و گزینه "Save target as " را انتخاب کنید)

آلبوم نای نی (۲ آهنگ از ۱۳ آهنگ آلبوم)

۱-شور و شهناز

۲-ابوعطا

۳-دستگاه همایون

+ نوشته شده در یکشنبه دهم آبان 1388ساعت 13:3 توسط ذکریا آقاپور |

محمود محمودي خوانساري

محمود محمودي خوانساري سال 1312 در خانواده اي مذهبي در محله "ری سان" خوانسار دیده به جهان گشود. پدرش حجه الاسلام سيد جمال الدين محمودي از روحانيون خوشنام و فروتن خوانسار بود و تسلّط نسبي شادروان محمودي خوانساري بر زبان عرب و تعليمات ديني را مي توان حاصل 13 سال زندگي در کنار پدر بزرگوارش دانست.

دانلود آهنگهای محمودی خوانساری :

دانلود آلبوم مرغ شباهنگ : (۳ آهنگ از ۱۴ آهنگ)

۱- آواز افشاری ۲- آواز دشتی ۳- مرغ شباهنگ

+ نوشته شده در یکشنبه دهم آبان 1388ساعت 12:59 توسط ذکریا آقاپور |

ارائه علمی سازهای ابداعی استاد شجریان در کنفرانس موسیقی پاریس

ارائه علمی سازهای ابداعی استاد شجریان در کنفرانس موسیقی پاریس
سازهای تندر (بم ساز) و خانواده صراحی ساخته شده توسط استاد شجریان در قالب دو مقاله علمی معرفی می شوند.
موضوع این مقاله ها معرفی سازهای ابداعی استاد شجریان و تحلیل و بررسی علمی شکل موجهای صوتی و فیزیک ارتعاشات و تطبیق تجربیات عملی استاد با فرمول های فیزیکی می باشد. بزودی استاد شجریان در همایشی که توسط دانشگاههای سوربن ، پیر- ماری کوری و انجمن موسیقی و آکوستیک فرانسه و انجمن CNRS با عنوان موسیقی شناسی، تاریخ موسیقی و سازهای موسیقی برگزار خواهد شد جهت ارائه مقالات پذیرفته شده خود شرکت خواهند کرد. لازم به ذکر است، شرکت کنندگان این همایش بزرگان موسیقی و اساتید دانشگاههای برتر جهان هستند. دستیار استاد در زمینه مهندسی، در این سفر ایشان را همراهی خواهد کرد. جزئیات بیشتر در مورد این همایش به زودی به اطلاع خواهد رسید.
روابط عمومی شرکت فرهنگی هنری دل آواز ۱ آبان ۱۳۸۸ ۱۹:۱۳

+ نوشته شده در یکشنبه دهم آبان 1388ساعت 12:56 توسط ذکریا آقاپور |

اجرای همایون شجریان با سازهای ابداعی

همایون شجریان این روزها با همکاری مجید درخشانی مشغول کار بر روی اثری با استفاده از تمامی سازهای ابداعی محمدرضا شجریان است.

مجید درخشانی با اعلام این خبر گفت: این فکر به ذهنم خطور کرده بود که اثری را با استفاده از تمامی سازهای استاد شجریان بسازم و از رنگ آمیزی و تنوع صدایی این سازهای جدید استفاده کنم که بالاخره پس از صحبت هایی که صورت گرفت قرار شد همایون این کار بخواند

این آهنگساز در ادامه افزود: ما به طور تجربی شروع به ضبط این کار کردیم و در آن از تمامی سازهای زهی استاد مانند صراحی، صراحی باس، صراحی سوپرانو، کرشمه، صبوح، ساغر و بم ساز بهره گرفتیم.

وی تصریح کرد: تا کنون نیمی از این اثر ضبط شده است که به محض اتمام مراحل تولید آن راهی بازار خواهد شد. بخشی از این قطعه در مراسم جشن ثبت جهانی ردیف های موسیقی ایرانی در خانه موسیقی برای حاضران پخش شد.

درخشانی همچنین با اشاره به قابلیت های ردیف موسیقی ایرانی گفت: من ردیف را مشابه گفته های آقای علیزاده می بینم؛ یعنی اعتقاد دارم فقط نباید به حفظ ردیف اکتفا کرد؛ بلکه می بایست آن را درک کرد تا بتوان از مسیر ردیف به مراحل بالاتری رفت. به نظر من ردیف این پتانسیل را دارد که در داخل آن به تولید و خلاقیت پرداخت که این موضوع به آمادگی ذهن خلاق موسیقیدان نیز بستگی دارد.

وی همچنین در مورد گرفتاری جوان ها در قالب ردیف گفت: در ابتدای امر باید بتوانیم درگیرقالب ردیف بشویم و آرام آرام آن را درک کنیم. یعنی اساتید ما باید ابتدا اصل ردیف را که الفبای کار ما است آموزش دهند؛ اما کار به همینجا ختم نمی شود و به گمان من اساتید ما باید چگونگی استفاده از این ردیف ها در آثار را با استفاده از خلاقیت های فردی به هنرجویان آموزش بدهند.

این نوازنده تار در ادامه تاکید کرد: به طور قطع ظرفیت های بروز و رشد خلاقیت موسیقیدان در ردیف وجود دارد و ما تا کنون هر کاری انجام داده ایم همه از دل ردیف بر آمده است و این شیوه را نیز باید به درستی به نسل بعد منتقل کنیم.

+ نوشته شده در یکشنبه دهم آبان 1388ساعت 12:52 توسط ذکریا آقاپور |

دانلود آلبوم خزان آرزو با صدای زنده یاد ایرج بسطامی

01. Track
02. Track
03. Track
04. Track
05. Track
06. Track

07. Track

+ نوشته شده در یکشنبه دهم آبان 1388ساعت 12:48 توسط ذکریا آقاپور |

10 مکان جذابی که قبل از مرگ باید ببینید!! +تصاویر



آیا شما لیستی از آرزوهایتان برای سفر به جاهای مختلف دارید؟ اگر ندارید این فهرست بهتان کمک می‌کند. ما اینجا 10 مکان بسیار زیبا و دیدنی جهان را...
آیا شما لیستی از آرزوهایتان برای سفر به جاهای مختلف دارید؟ اگر ندارید این فهرست بهتان کمک می‌کند. ما اینجا 10 مکان بسیار زیبا و دیدنی جهان را برای شما گردآوری کرده‌ایم. پس برای این سفر آماده شوید! 1. سریلانکا سریلانکا را می‌توانیم یکی از زیباترین جزیره‌های روی کره زمین بنامیم. شواهد و دلایل محکمی ‌دال بر وجود تمدن بشری 2000 ساله در این جزیره کوچک وجود دارد. کسانی که به تحقیق و بررسی کشورهای باستانی علاقه‌مندند، یافتن آرامش در طبیعت و فراتر رفتن از هیجانات زندگی را همیشه دلیلی برای سفر کردن به سریلانکا می‌دانند.... 2. کیوتو، ژاپن در میان پوسترها، تقویمها یا بروشورهایی که آژانس‌های مسافرتی ژاپن چاپ می‌کنند، باغهای کیوتو واقعا «چهره پنهان» ژاپن را تشکیل می‌دهند.. به هرجهت، وقتی از این باغها دیدن می‌کنید، «مکان آرامش‌بخش» خود را در توکیو خواهید یافت، اما لذت بردن و استراحت کردن در این باغها در یک روز بعدازظهر زیباترین تجربه شما در این شهر خواهد بود... 3. لاس و گاس، آمریکا به نظر می‌رسد لاس و گاس شبیه تصویری باشد که شما از بهشت در ذهن خود دارید، خصوصا هنگام شب! 4. ونیز، ایتالیا اینجا ونیز است، زیبایی مبهم و شناور- در شهر افسانه‌های پریان و دامی ‌برای توریستها با آب و هوای بدش، اولین چیزی که جلب توجه می‌کند هنر و زیبایی طبیعی شهر است. هنرمندان بسیاری از این شهر الهام گرفته‌اند.... 5. پاریس، فرانسه اگر تو انقدر خوش شانسی که در جوانی‌ات در پاریس زندگی می‌کنی، هرجای دیگری که برای تعطیلات و استراحت بروی نمی‌توانی پاریس را فراموش کنی... ارنست همینگوی پاریس: شهر عشق 6. هند اگر یک مکان در زمین وجود داشته باشد که انسان بتواند وقتی آرزوهایش شکل گرفت جایگاهی برای آن پیدا کند، مطمئننا آنجا هند خواهد بود! رومان رولاند تاج محل، یکی از عجایب هفتگانه جدید جهان Rockfort Ucchi Pillayar Temple رودخانه سرخ آگرا 7. ریو دوژانیرو، برزیل بعد از کارناوالها وقت این رسیده که روشنایی‌ها را ببینیم. اولین مکانها برای تجربه کردن ایپاناما و کوپکابانا هستند. ریو شهری آنتیک و بی‌نظیر و دارای سواحل بسیار زیبا است، منطقه ای شهری با زمینهای ناهموار. مجسمه مسیح نجات بخش، عجایب هفتگانه جدید جهان کارناوال در ریو دوژانیرو 8.هاوایی ‌هاوایی بهشتی رویایی است و من نمی‌توانم در مورد زیبایی‌های آن حرف نزنم؛ اما من باید توضیح و شرحی بر آن اضافه کنم: ‌هاوایی بهشتی برای آرام گرفتن است... جک لندن سواحل ‌هاوایی 9. قاهره، مصر مصر سرزمین تفاوتها، عجایب و شگفتیهاست و تشریح کردن آن واقعا دشوار است ابوالهول بزرگ جیزه 10. تبت یک تبتی سالخورده می‌گوید: هرجایی که تو احساس کنی در خانه ات هستی، تو در خانه هستی. اگر چیزهایی که تو را احاطه کرده جذاب و دوست داشتنی‌اند پس تو در خانه ات هستی... Tenzin Gyatso، دالایی لامای قرن 14 تهیه و ترجمه: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ/ مریم محبعلی‌نژاد www.seemorgh.com/culture

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و هفتم مهر 1388ساعت 8:46 توسط ذکریا آقاپور |

کارگردان مشهور ایرانی ممنوع الخروج شد!!



این كارگردان سینمای ایران در اواسط مرداد ماه نیز در حالی كه همراه گروهی از فیلمسازان و مستندسازان ایرانی برای گذاشتن گل بر مزار كشته شدگان حوادث پس از انتخابات به بهشت زهرا رفته بود...
به گزارش جام جم آنلاین، سایت آینده نیوز از ممنوع الخروج شدن جعفر پناهی، كارگردان صاحب نام ایرانی كه چهارشنبه شب راهی پاریس بود خبر داد و نوشت؛ گذرنامه این كارگردان در فرودگاه بین المللی امام خمینی تهران توقیف شد. این كارگردان سینمای ایران در اواسط مرداد ماه نیز در حالی كه همراه گروهی از فیلمسازان و مستندسازان ایرانی برای گذاشتن گل بر مزار كشته شدگان حوادث پس از انتخابات به بهشت زهرا رفته بود، به مدت كوتاهی بازداشت شد. پناهی در حالی ممنوع الخروج می شود كه باید دو هفته دیگر برای حضور در هیات داوران جشنواره فیلم بمبئی به هند سفر كند. او چندی پیش ریاست هیات داوران جشنواره مونترال را برعهده داشت. جعفر پناهی اخیرا به عنوان رئیس هیات داوری جشنواره فیلم مونترل با شال سبز رنگ در این جشنواره حضور یافت. هفته گذشته نیز فاطمه معتمدآریا و مجتبی میرتهماسب نیز كه قرار بود برای شركت در برنامه «از نزدیك و شخصی» در حاشیه مراسم اسكار به آمریكا سفر كنند كه با ممانعت نیروهای امنیتی در فرودگاه امام خمینی تهران روبه‌رو شدند. گردآوری:گروه فرهنگ وهنرسیمرغ www.seemorgh.com/culture منبع: jamejamonline.ir

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و هفتم مهر 1388ساعت 8:39 توسط ذکریا آقاپور |

/ خبرهاي دريافتي هنري /

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: فرهنگ و هنر

فيلم «کودک و فرشته» ساخته‌ي مسعود نقاش‌زاده و «کتوني سفيد» ساخته‌ي ابراهيم معيري در بخش مسابقه جشنواره فيلم کودک و نوجوان «اشلينگل» آلمان به نمايش در مي‌آيند.

به گزارش گروه دريافت خبر ايسنا، در بخش مسابقه سينماي جوان اين دوره از جشنواره فيلم اشلينگل،فيلم «کودک و فرشته» با آثاري از کشورهاي فرانسه ، بلژيک ، سوئد ، فنلاند، هلند و نروژ رقابت مي‌کند.

در بخش مسابقه سينماي کودک، نيز فيلم «کتوني سفيد» با آثاري از کشورهاي روسيه ، چين ، هلند، برزيل ، جمهوري چک ، فرانسه ، کانادا و مکزيک رقابت خواهد کرد.

چهاردهمين جشنواره بين‌المللي فيلم کودک و نوجوان اشلينگل از ‌١٣ تا ‌١٩ مهر ماه سال جاري در کشور آلمان در حال برگزاري است .

سينماي ايران در سال اخير با فيلم‌هايي همچون چوري ساخته جواد اردکاني (سال ‌١٣٨٠) ، پرنده باز کوچک ساخته رهبر قنبري و بچه‌هاي نفت ساخته ابراهيم فروزش (سال ‌١٣٨١) ، آلبوم ساخته رضا حيدرنژاد ، يک بار ديگر ساخته تهمنيه سرباز زاده و شهرزيبا ساخته اصغر فرهادي (سال ‌١٣٨٣) ، دوست عزيز ساخته هادي يقيق لو ، زميني ساخته کيانوش عابدي (سال ‌١٣٨٤ ) ، مرثيه برف ساخته جميل رستمي ، ريشه در آسمان ساخته فرخنده ترابي ( سال ‌١٣٨٥ ) ، سبز کوچک ساخته عليرضا رمضاني ، همه روزهاي خوب ساخته مهدي جعفري (سال ‌١٣٨٦ ) و سبيل مردونه ساخته جواد اردکاني (سال ‌١٣٨٧ ) در اين رويداد حضور داشته است.

***************

پس از گذشت سه‌روز از اكران فيلم سينمايي «كتاب قانون» به كارگرداني «مازيار ميري»، اين فيلم به فروشي ‌٥١ ميليون توماني رسيد.

جليل شعباني، مدير شركت پخش‌كننده‌ي اين فيلم اعلام كرد: اين فيلم كه ‌١٨ سالن دراختيار دارد، روز چهارشنبه در اولين روز اكران خود ‌٨ ميليون تومان، روز پنج‌شنبه ‌٢٠ ميليون تومان و روز گذشته ‌٢٣ ميليون تومان فروش داشته است، كه در مجموع اين فيلم طي سه‌روز اول اكرانش فروشي ‌٥١ ميليون توماني را تجربه كرده است.

***********

رهبر قنبري از کارگردانان و فيلمسازان کشور براي چهارمين جشنواره فيلم کوثر فيلمي ‌١٣٥ ثانيه‌اي را جلوي دوربين مي‌برد.

رهبر قنبري اين فيلم را در زمان ‌١٣٥ ثانيه و براي بخش « فاطيما » جشنواره آماده نمايش مي‌کند.

قنبري با اشاره به اين فيلم به نقش زن مي‌پردازد خاطرنشان ساخت : فيلم من با عنوان « روي پوست شهر » است که براي جشنواره کوثر جلوي دوربين مي برم و قصه آن ، ماجراي زني است که در خانه زني ديگر خدمتکار است و از مادرش پرستاري مي‌کند تا او بتواند به سر کار برود و آن زن ، از محل درآمدش دستمزد نگهداري مادرش را مي دهد تا وي بتواند هزينه هاي داروي مادر بيمار خود را تأمين کند.

وي اضافه کرد : قصه جذاب و تو درتويي از از نقش و مسئوليت‌هاي يک زن در اين فيلم به عنوان نمونه‌اي از بسياري از زنان اجتماع روايت مي‌شود .

جهان آذري در مقام تصويربردار و مهران کرمي به عنوان تدوينگر در اين کار کوتاه به وي کمک مي‌کنند.

***************

جشنواره فيلم کوثر مسيري را پيش گيرد که به خودآگاهي هنرمندان و فيلمسازان و آگاهي بخشي و حرکت آفريني در جامعه منجر شود .

عليرضا افشار معاون اجتماعي وزير کشور و عضو شوراي سياستگذاري چهارمين جشنواره فيلم کوثر در نشست مشترک اعضاي شوراي برگزاري جشنواره با وي با بيان مطلب فوق افزود: متأسفانه سينماي ايران

تاکنون در آگاهي بخشي و حرکت آفريني در زمينه جايگاه و نقش زنان در جامعه و حتي در بازتابندگي واقعيت هاي موجود زنان کشور ناتوان بوده است و به نظر مي‌رسد سينماي ما از جهات مختلف در بازتاب و انعکاس واقعيت‌هاي اجتماعي ، فرهنگي و اخلاقي و اعتقادي زنان جامعه ناکام مانده است.

وي ادامه داد : جشنواره فيلم کوثر که توسط ستاد آيه‌هاي ايثار و تلاش طراحي و برنامه‌ريزي شده با علم به همين کاستي‌ها و نيازها در جامعه شکل گرفته و بايد جشنواره‌اي آگاهي بخش ، پويا و بالنده و حرکت آفرين و جريان ساز باشد .

رئيس ستاد آيه‌هاي ايثار و تلاش عنوان کرد : ايجاد نگاه تازه به نقش آفريني زنان در سينما و ارائه تصوير جديد از زنان جامعه از طريق رسانه هاي تلويزيون و سينما ضروري است .

به گفته وي ، سينما تا کنون به پاره‌اي از مسائل و موضوعات زنان پرداخته و صرفاً ، بعضي از مشکلات و کاستي‌ها را در اغلب اوقات با نگاهي گذرا و سطحي نگريسته است، در حالي که لازم است از رسانه سينما و تلويزيون به منزلت واقعي زنان در جامعه و سينما با اهتمام ويژه به نقاط و ويژگي‌هاي برجسته و برجستگي هاي رفتاري ، اعتقادي ، اخلاقي و الگوهاي تأثيرگذار واقعي جامعه زنان توجه بيشتري صورت پذيرد .

معاون اجتماعي وزارت کشور خاطرنشان كرد:هستند بانوان بسياري که در تمامي عرصه‌ها مي‌توانند

« قهرمان» ديده شوند ، الگو و الگوساز باشند، الگوي يک زن مسلمان و ايراني که داراي هويت و منزلت است.

وي با تأکيد بر مقوله پژوهش و مباحث آسيب شناسي از طريق جشنواره فيلم کوثر اظهار داشت : بايد توجه کنيم در زمينه اهداف و برنامه‌هاي جشنواره به دو مقوله فرهنگ حجاب و عفاف و نجابت و گسترش آن و نيز مقوله پژوهش توجه ويژه اي صورت گيرد .

افشار با بيان اينکه موضوعات در جشنواره بسيار مهم است،عنوان کرد : شايسته است براي دوره‌هاي آتي اين رويداد سينمايي تيمي از صاحب‌نظران ، جامعه شناسان و هنرمندان در زمينه ماهيت سوژه ها ، ايده ها و موضوعات فيلمنامه کار علمي و تحقيقاتي انجام دهند و محورها و موضوعات برآمده از ديدگاه هاي کارشناسي و علمي و تجربي باشد .

رئيس ستاد آيه هاي ايثار و تلاش ضمن تمجيد روند فعاليت هاي جشنواره کوثر تا کنون با تأکيد بر اهميت موضوع و اهداف و منويات فرهنگي ، اجتماعي و اخلاقي اين جشنواره و قدرت تأثيرگذاري آن بر خانواده سينماي کشور و افکار عمومي درخواست کرد : با اطلاع رساني وسيع تر و تبيين ابعاد برگزاري و اهداف آن ، دستگاهها و مراکز اجتماعي و فرهنگي و هنرمندان و فيلمسازان را در دستيابي به دستاوردها و تأثيرات عميق و گسترده همراه کنيم تا از طريق جشنواره کوثر و شکل گيري موج تازه به حوزه سينماي زن شاهد تحول و تکامل اين بخش از سينما در کشور باشيم .

برپايه اين گزارش محمد خزاعي دبير چهارمين جشنواره فيلم کوثر در اين نشست با اشاره به روند فعاليت‌ها و شکل‌گيري دبيرخانه گفت : خوشبختانه جشنواره کوثر اينک به اتفاقي آشنا براي خانواده سينماي کشور تبديل شده و بسياري از هنرمندان و فيلمسازان براي اين حرکت و اثربخشي آن احترام قائلند .

وي افزود : با برنامه ريزي‌هاي صورت گرفته و بهره گيري از تيمي از مديران خبره در حوزه هاي مختلف ، جشنواره مسير خوبي را طي کرده و ما شاهد همدلي و مشارکت خوب فيلمسازان و سينماگران کشور اعم از پيشکسوتان و جوانان در جشنواره هستيم .

خزاعي خاطرنشان كرد: با توجه به تأکيد شوراي سياستگذاري تمام دغدغه و اهتمام ما بر اين است که با رويکرد پژوهشي و تحليلي به مطالعه و ارزيابي و آسيب‌شناسي سينماي زن بپردازيم و پيش‌بيني نشست‌هاي پژوهشي ، همايشهاي علمي و نظرخواهي از هنرمندان و صاحبنظران در همين راستاست و پيش بيني مي‌شود جشنواره چهارم به جرياني سازنده در سينماي کشور بدل شود .

شايان ذکر است اين نشست مشترک با حضور محمد خزاعي دبير ، محمد صنعتي قائم مقام دبير ، يزدان عشيري معاونت امور رسانه ها ، حسين خورشيدي معاونت بخش توليد فيلم هاي ‌١٣٥ ثانيه اي ، سياوش حقيقي معاونت ارتباطات و تبليغات ، مقصود جباري معاونت پشتيباني و اداري ، وحيد شفيعي معاونت مالي و حسن امجدي مقدم معاونت انتخاب و ارزشيابي جشنواره برگزار گرديد .

**************

نمايش‌هاي پذيرفته شده در بخش هاي صحنه‌اي و خياباني ( شرکت کننده از شهرستان‌ها) در ششمين جشنواره سراسري « تئاتر ماه» اعلام شد.

به نقل ا ز دبيرخانه ششمين جشنواره سراسري « تئاتر ماه»، در بخش صحنه اي اين آثار به مرحله نهايي راه يافتند: «روز واقعه» ( ياسر محمودي از ساري)، «شمع‌هاي سوخته» (فرشيد گويلي از سنندج)، «سرود صد هزار افلياي عاشق» ( احسان فاضلي از اصفهان)، «منظومه شخصي» ( امين لاري از شيراز)، «ابديت چوبي» ( محمد مهدي شهرتي از قزوين)، ‌«رستگاري در ساعت ‌٢٥» ( سعيد جوانبخت از فرخ شهر)، «پلکان» ( رضا ميرمعنوي از رشت)،« سوختن تن در وطن» (مهدي کوشکي از خرم آباد)، «شنبه‌هاي رفتن» (سيد رضا محمودي از اردبيل)،«خيشخانه» ( توحيد معصومي از اردبيل)،« نقل سرچشمه» ( محمدرضا مولودي از گرگان)، «زندگي با طعم خردل» (محمد غديرزاده از اهواز)، « تو چرا هيچي نمي‌گي» (سولماز همت زاده از شهرکرد)،‌«تي ترون» (حيدر مظفري از بوشهر)،« افسون بر تخت نشستن ... » (سعيد شهريار از يزد) ،‌« تله وزيون» (حسين رحيمي از کرمانشاه)، « ماه در مرداب» (علي ارجوني از زاهدان)، «وين راه بي نهايت» (رضا احمدي از مشهد)، « جاده بسته است هنوز» (برگزيده جشنواره ايثار، کار احسان رحيمي از شاهين شهر).

دبيرخانه ششمين جشنواره سراسري « تئاتر ماه» همچنين نمايش‌هاي نهايي بخش خياباني ( شرکت کننده از شهرستان‌ها)را نيز به اين شرح اعلام کرد: نمايش‌هاي «چند دقيقه در بهشت» (پوريا کريمي از آستانه)، « يک معرکه» (ميثم سرآباداني از اراک)، « طومار بلند» (مهدي حبيبي، نرگس خاک مار، ‌از ملاير)، « درد دل‌هايي از ...» (مهدي حبيبي از ملاير)، «اعدام اينترنتي» (حيدر رضايي از دهلران)، « الرمئو- الژوليت» (سعيد خيراللهي از دهلران)، « چيزي شبيه توهم» (آرش ساربان از اهواز)، «سواره از پياده خبر ندارد» (عبدا... حليات از خرمشهر، « معرکه» (محمد جواد زرنوش از قم)، « مرگ موش» (مصطفي کوليوند از ايلام) ، « سياه تر از واکس سياه» (مجتبي مرادي از کرمانشاه).

پيش از اين ‌١٤ نمايش صحنه اي و ‌٥ نمايش خياباني راه يافته به مرحله نهايي اين جشنواره ( شرکت کنندگان از تهران) از طريق پايگاه خبري حوزه هنري اعلام شده بود.

با اين نتايج و در صورت راه يافتن آثار مشروط شده، ‌٣٣ نمايش در بخش صحنه اي و ‌١٦ نمايش در بخش خياباني ان جشنواره به روي صحنه خواهند رفت.

گفتني است اين جشنواره را مرکز هنرهاي نمايشي حوزه هنري ‌٢٣ مهر تا اول آبان ماه در تهران برگزار

مي‌کند.

****************

نمايش "سه جلد " روز يک شنبه ‌١٩ مهر ويژه خبرنگاران و اصحاب مطبوعات اجرا مي شود.

اين نمايش که نوشته و کارگرداني رسول نقوي است با بازي اميد آهنگر ، نوشين خاني ، بهار کريم زاده ، مريم داننده و وحيد ميريونسي در تالار اصلي مولوي و در ساعت ‌٢٠/٣٠ روي صحنه است.

سه جلد براي حضور در بخش بين الملل جشنواره تئاتر فجر آماده شد و پس از ‌٨ ماه ، با تغيير در گروه بازيگران در تالار مولوي اجراي عموم مي شود.

مدت زمان اين نمايش ‌٥٠ دقيقه است.

***************

انجمن سينمايي فيلم‌سازان انيميشن (آسيفا) اعلام كرد: فيلم انيميشن روياي فيل "Elephant Dream" در جلسه مجمع عمومي ساليانه انجمن نمايش داده خواهد شد.

جلسه مجمع عمومي انجمن جهت استماع گزارش مديرعامل، خزانه‌دار و انتخاب بازرس جديد انجمن در روز دوشنبه ‌٢٠/٧/٨٨ رأس ساعت ‌١٨ در سالن اجتماعات خانه سينما واقع در خيابان بهار جنوبي، كوچه سمنان، پلاك ‌٢٩ برگزار خواهد شد.

حضور كليه اعضاي رسمي انجمن آسيفا كه حق عضويت سال ‌٨٨ را پرداخت نموده‌اند مي‌توانند در اين نشست حضور به هم رسانند.

نمايش فيلم كوتاه انيميشن روياي فيل "Elephant Dream" جزو برنامه‌ جانبي اين نشست خواهد بود.

************

فيلم مستند "اعتدال" ساخته اميرحسين بهبهاني در دومين جلسه دوره‌ي جديد نمايش هفتگي انجمن مستندسازان سينماي ايران به نمايش درمي‌آيد.

اين جلسه روز يکشنبه نوزدهم مهر ماه ساعت ‌١٧:30 در خانه سينما برگزار مي‌شود و پس از به نمايش درآمدن فيلم‌ ، نشست پرسش و پاسخ با حضور کارگردان برگزار خواهد شد.

نمايش هفتگي انجمن مستندسازان هر يکشنبه برگزار مي شود و مختص اعضاي صنوف خانه سينماست.

**************

با برگزاري هفتمين جشنواره بين‌المللي تئاتر رضوي چهار «راديو-تئاتر» با همكاري مركز هنرهاي نمايشي راديو در طول روزهاي برگزاري جشنواره در خانه هنرمندان به اجرا درمي‌آيد.

روابط عمومي هفتمين جشنواره بين‌المللي تئاتر رضوي ضمن اعلام اين خبر عناوين «راديو-تئاتر»ها را به اين ترتيب معرفي كرد:

«يورت» به نويسندگي بهرام صادقي مزيدي و كارگرداني بهرام سروري‌نژاد

«پدرانه» به نويسندگي آرش عباسي و كارگرداني ندا هنگامي

«مسافران» به نويسندگي محمد رحمانيان و كارگرداني ايوب آقاخاني

«چند متر طناب» به نويسندگي مجيد حيدري و كارگرداني بهزاد عشقيان

اين آثار از ‌٢٨ مهرماه جاري تا ‌٢ آبان در خانه هنرمندان به عنوان يكي از مكان‌هاي برگزاري جشنواره رضوي به اجرا درمي‌آيند.

اين درحالي است كه با همكاري مركز هنرهاي نمايشي راديو امسال براي نخستين‌بار بخش مسابقه نمايش‌هاي راديويي و تلويزيوني در ساختار جشنواره رضوي پيش‌بيني شده است.

************

فيلمسازان حوزه سينماي کوتاه ‌١٠٣ کشور جهان در بيست و ششمين جشنواره بين المللي فيلم کوتاه تهران شرکت کردند.

روابط عمومي جشنواره فيلم کوتاه تهران طي گزارشي آمار تفکيکي کشورهاي شرکت کننده را اعلام کرد.

در اين دوره جشنواره دو هزار و ‌٤٩١ عنوان فيلم از ‌١٠٣ کشور جهان براي جشنواره رسيده است.

در اين گزارش عناوين کشورها و تعداد آثار ارسالي براي دبيرخانه بين المللي جشنواره فيلک کوتاه تهران به اين ترتيب امده است: آرژانتين/‌٦٠_ آفريقاي جنوبي/‌٣_ آکروس/‌١_ آلباني/‌٤_ آلمان/‌١٦٩_ بحرين/‌٣_ برزيل/‌١٥٦_ اسکاتلند/‌٢٥_ انگلستان/‌١٤١_ ايرلند شمالي/‌٢_ ولز/‌٤_ بلاروس/‌٢_ بلژيک/‌٨٥_ بلغارستان/‌٨_ بنگلادش/‌٣_ بوسني و هرزگوين/‌١_ بوليوي/‌٢_ پاکستان/‌٢_ پرتغال/‌٥٠_ پرو/‌٢_ اردن/‌٣_ ارمنستان/‌٢_ اروگوئه/‌٣_ ازبکستان/‌١_ اسپانيا/‌٥٢_ استراليا/‌٥٢_ استوني/‌٨_ اسلووني/‌٦_ اطريش/‌١١_ افغانستان/‌٧_ اکراين/‌٥_ اکوادور/‌٢_ الجزاير/‌٦_ امارات متحده عربي/‌٢_ اندونزي/‌١_ ايالات متحده آمريکا/‌١٠٠_ ايتاليا/‌١٠٧_ ايرلند جنوبي/‌٢٤_ ايسلند/‌٤_ آذربايجان/‌١_ سوئيس/‌٥١_ سوريه/‌٢_ شيلي/‌١٩_ صربستان/‌٥_ عراق/‌٢_ فرانسه/‌٤٤٩_ فلسطين/‌٣_ فنلاند/‌٣٤_ فيليپين/‌٩_ قبرس/‌٤_ قرقيزستان/‌٥_ کاستاريکا/‌١_ کامبوج/‌١_ کامرون/‌٤_ کانادا/‌٦٧_ کره جنوبي/‌٤٩_ کرواسي/‌١٤_ کلمبيا/‌٧_ کوبا/‌٩_ کوزوو/‌١_ تاجيکستان/‌١_ تايلند/‌٩_ تايوان/‌١٨_ ترکيه/‌٣١_ توگو/‌١_ تونس/‌١٣_ جمهوري اسلوواکي/‌١_ جمهوري چک/‌٨_ جمهوري دومينيکن/‌٢_ چين/‌١٦_ ماکائو/‌١_ هنگ کنگ/‌١٢_ دانمارک/‌١٣_ روسيه/‌٣١_ روماني/‌١٢_ ژاپن/‌١١_ سريلانکا/‌٧_ سنگاپور/‌١٣_ سنگال/‌٣_ سوئد/‌١٨_ کويت/‌١_ گرجستان/‌١_ لبنان/‌٤_ لتوني/‌١_ لهستان/‌٤٧_ لوکزامبورک/‌٢_ ليتواني/‌٨_ مالزي/‌٤_ مجارستان/‌١٤_ مراکش/‌١١_ مصر/‌٤_ مکزيک/‌٢٣_ نامبيا/‌١_ نپال/‌١_ نروژ/‌١٠_ نيجر/‌١_ نيجريه/‌١_ نيوزلند/‌٣_ هلند/‌٤٢_ هندوستان/‌٤٧_ ونزوئلا/‌١١_ ويتنام/‌١_ يونان/‌٢٥.

روابط عمومي جشنواره بين المللي فيلم کوتاه تهران عنوان کرد: بزودي هيات انتخاب بخش بين الملل آثار رسيده جشنواره را ارزيابي خواهند کرد.

گفتني است بيست و ششمين جشنواره بين المللي فيلم کوتاه تهران ‌٢٠ تا ‌٢٥ آبانماه سالجاري در تهران برگزار مي شود.

منبع :خبرگزاری ایسنا

+ نوشته شده در یکشنبه نوزدهم مهر 1388ساعت 12:40 توسط ذکریا آقاپور |

مراسم تشییع پیکر گرگین زاده برگزار شد

مراسم تشییع پیکر مصطفی گرگین زاده آهنگساز و نوازنده پیشکسوت سازهای بادی با حضور جمعی از علاقه مندان هنرموسیقی برگزار شد.

به گزارش خبرنگار مهر در این مراسم که صبح امروز از مقابل محوطه تالار وحدت به سمت قطع هنرمندان بهشت زهرا(س) برگزار شد ابتدا سید علیرضا میرعلینقی پس از تسلیت در گذشت این هنرمند با اشاره به خصوصیات اخلاقی وسلوک نیکوی مصطفی گرگین زاده گفت : با درگذشت این هنرمند آخرین نسل هنرمندان دهه سی موسیقی ایران نیز از بین ما رفت .

پس از وی عباس تهرانی تاش که خود از نوازندگان سازهای بادی دهه چهل و پنجاه است و هنوز به تدریس و نوازندگی این ساز مشغول است به ویژگی های نوازندگی آن مرحوم اشاره کرد و گفت : گرگین زاده سبک نوینی در نوازندگی ترومپت به وجود آورد و در ریتمهای مختلف بویژه در دو چهارم با ضد ضربهایی خاص، موسیقی ایرانی و ردیفها را به شکل زیبایی ارائه می کرد که قبل از او وجود نداشت.

در ادامه این مراسم پس از قرائت قطعه شعری که از سوی فرزندش ارائه شد،محمدرضا گرگین زاده برادرزاده آن مرحوم از حضور مشایعت کنندگان پیکر عمویش سپاسگزاری کرد و آنگاه حضار برای انجام مراسم خاکسپاری به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا حرکت کردند.

در این مراسم محمد اسماعیلی و بهمن رجبی که هر دو از تمبک نوازان پیشکسوت هستند حضورداشتند.

مراسم ترحیم مصطفی گرگین زاده روز جمعه 17 مهرماه از ساعت 16 الی 30/17 در خانقاه صفی علیشاه واقع در میدان بهارستان خیابان صفی علیشاه برگزار می شود.

+ نوشته شده در چهارشنبه پانزدهم مهر 1388ساعت 20:29 توسط ذکریا آقاپور |

صنایع دستی آذربایجان شرقی تمبر می‌شوند

نقش‌های صنایع دستی آذربایجان شرقی با هدف معرفی و شناسایی تاریخ كهن این استان روی تمبرهای پستی چاپ می‌شوند.

نقش‌های صنایع دستی آذربایجان شرقی با هدف معرفی و شناسایی تاریخ كهن این استان روی تمبرهای پستی چاپ می‌شوند.
به گفته رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی دیدن نمونه‌های بی‌نظیر و زیبای رشته‌های مختلف صنایع دستی آذربایجان شرقی توسط هموطنان و همچنین كشورهای دیگر موجب آشنایی مردم با صنایع دستی این منطقه را در جهان فراهم می‌كند.
تراب محمدی خاطرنشان كرد: تصویر آثاری همچون سفالینه‌ها، آثار چوبی، نقره كاری‌ها، فرش و گلیم و ورنی جزو آثار شاخص و منحصر به فرد استان است كه برای تبدیل شدن به تمبر در اولویت قرار دارند.

جام‌جم آنلاین (www.jamejamonline.ir)

+ نوشته شده در دوشنبه سیزدهم مهر 1388ساعت 16:42 توسط ذکریا آقاپور |

ثبت رشته های بومی صنایع دستی ۳۰ استان كشور

معاونت هنرهای سنتی و صنایع دستی در تلاش است رشته های بومی و الویت دار صنایع دستی ۳۰ استان كشور را ثبت كند.

معاونت هنرهای سنتی و صنایع دستی در تلاش است رشته های بومی و الویت دار صنایع دستی ۳۰ استان كشور را ثبت كند.
واحد ثبت آثار اداره كل توسعه و ترویج معاونت هنرهای سنتی و صنایع دستی با ارسال دستور العملی به معاونت های صنایع دستی ۳۰ استان كشور در تلاش برای اجرایی شدن این برنامه است. بنابراین گزارش ثبت رشته های بومی و الویت دار در ادامه برنامه این اداره كل در بخش ثبت میراث ناملموس صنایع دستی است كه در سال جاری پیگیری می كند. رشته های بومی و اولویت دار صنایع دستی و هنرهای سنتی به رشته هایی اطلاق می شود كه با وجود قدمت در استان ها همچنان به حیات خود ادامه داده و از وضعیت مناسبی برخوردارند. این گزارش حاكی از آن است كه اداره كل توسعه و ترویج معاونت هنرهای سنتی در سال گذشته با شناسایی رشته های بومی و الویت دار صنایع دستی استان ها برنامه ریزی در این خصوص را آغاز كرده بود.
با ارسال اطلاعات از سوی استان های كشور و بررسی آن ها در اداره كل توسعه و ترویج ۷۲ رشته مورد تأیید قرار گرفته و تلاش برای ثبت ملی آن ها آغاز شده است. بر پایه این گزارش معاونت های صنایع دستی استانی به منظور ثبت ناملموس رشته های بومی و الویت دار خود در گام اول باید نسبت به تشكیل پرونده و جمع آوری اطلاعات لازم اقدام كنند. همچنین با بررسی این پرونده ها در شورای فنی استانی، به منظور تكمیل اطلاعات به واحد ثبت آثار معاونت هنرهای سنتی ارسال شده و در نهایت از خود استان به اداره كل دفتر ثبت آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری می رود. ثبت میراث ناملموس به معنای ثبت روش تولید و تكنیك ساخت رشته های صنایع دستی و هنرهای سنتی خواهد بود. این در حالی است كه ثبت ملی رشته های بومی و الویت دار صنایع دستی مقدمه ای برای ثبت جهانی این رشته ها به شمار می آید ضمن اینكه نقش موثری در رشد بازار فروش صنایع دستی و جلوگیری از كپی برداری از طرح های این هنر- صنعت خواهد داشت.

			روزنامه ابرار (www.abrarnews.com)

+ نوشته شده در دوشنبه سیزدهم مهر 1388ساعت 16:41 توسط ذکریا آقاپور |

پرويز مشكاتيان درگذشت

خبرگزاري فارس: پرويز مشكاتيان، استاد سنتور ايران، صبح روز دو شنبه ۳۰/۶/۸۸ به علت ايست قلبي در سن 54 سالگي درگذشت.

به گزارش خبرگزاري فارس، مشكاتيان كه زاده 24 ارديبهشت 1334 در نيشابور بود، در منزلش در تهران درگذشته است.
پرويز مشكاتيان كار هنري خود را در شش سالگي با پدرش، مرحوم حسن مشكاتيان كه استاد سنتورنوازي و آشنا با ويولن و سه‌تار بود، آغاز كرد.
مشكاتيان، رديف ميرزا عبدالله را نزد نورعلي برومند و داريوش صفوت و مباني موسيقي ايراني را نزد اساتيدي چون محمدتقي مسعوديه، عبدالله دوامي، سعيد هرمزي و يوسف فروتن فراگرفت.
او كار سنتورنوازي خود را به شيوه رسمي در مركز حفظ و اشاعه موسيقي آغاز كرد و در اين زمينه بسيار موفق كار كرد و كارهاي بزرگ فراواني را در زمينه آهنگسازي وسنتورنوازي به ويژه تكنوازي انجام داد.
وي در آزمون موسيقي باربد كه به ابتكار نورعلي برومند برگزار مي‌شد، به همراه پشنگ كامكار مشتركاً جايگاه نخست را به دست آورد.
مشكاتيان از سال 58 تا سال 67 با محمدرضا شجريان همكاري داشت كه نتيجه اين همكاري، آثار ماندگاري چون بيداد، آستان جانان، سِرّ عشق، نوا و دستان بود.
مشكاتيان، كتاب‌هاي فراواني در زمينه سنتور و موسيقي ايراني تأليف كرده ‌است.

معاون هنري ارشاد خبر داد:

جشنواره موسيقي فجر بنام «مشكاتيان» نام‌گذاري مي‌شود

خبرگزاري فارس:معاون هنري ارشاد گفت: بيست و پنجمين جشنواره بين‌المللي موسيقي فجر به عنوان يادواره پرويز مشكاتيان نام‌گذاري مي‌شود.

با حضور اهالي موسيقي

پيكر «پرويز مشكاتيان»به سوي نيشابور تشييع شد

خبرگزاري فارس: مراسم تشييع پيكر پرويز مشكاتيان بزرگمرد موسيقي ايران صبح امروز از مقابل تالار وحدت برگزار شد

به دليل علاقه شخصي مشكاتيان به عطار؛

«پرويز مشكاتيان» شنبه كنار آرامگاه عطار به خاك سپرده مي‌شود

خبرگزاري فارس:پيكر پرويز مشكاتيان فردا از مقابل تالار وحدت تشييع و با انتقال به نيشابور، شنبه 4 مهر در كنار آرامگاه عطار به خاك سپرده مي‌شود.

+ نوشته شده در پنجشنبه دوم مهر 1388ساعت 16:38 توسط ذکریا آقاپور |

شاهان هخامنشي ايران چگونه لباس مي‌پوشيده‌اند؟

سیری در پوشاک ایرانیان

نگاهی به منابع و کتاب‌های معتبر درباره‌ی تاریخ باستان نشان می دهد ایرانیان از هزاران سال پیش به جامه و آرایش خود اهمیت بسیاری می‌داده‌اند.

دوره‌ی پادشاهی هخامنشیان یکی از ادوار درخشان تاریخ ایران است که طرز پوشش و نوع پوشاک این دوره در کتاب‌های تاریخی بازتاب نسبتا روشنی داشته است.

به گزارش دوخت، نخستین پایگاه مد و پوشاک ایرانی (www.dukht.com) اومستد در صفحه 88 تاريخ شاهنشاهي هخامنشي، درباره‌ی جامه‌ی پرشکوه پارسیِ کورش می نویسد: «شاه در جامه‌ی شاهانه‌ی بلند دامن‌کشان، که چین‌دار میان پاهایش آویخته بود، با موزه‌ی شاهانه به پا، و چوبدستی شاهانه به دست، در حالی که از کاخ برای گردش در پردیز بیرون می‌رفت دیده می‌شد. ابروان و مژگان‌هایش، تا چین‌ها و گل‌های جامه‌اش، زمانی زرنشان بوده. پشت سر شاه بنده‌ی کوچکتری با لباس فراخورش می‌رفت که بی‌گمان آفتابگیری را که از روزگار سارگون (یکی از شاهان آشوری) فقط برای پادشاه به کار می‌رفت روی سر شاه نگاه داشته بود.»

وی در ص292 همین کتاب ضمن اشاره به بار دادن داریوش بزرگ، پوشش اشخاص حاضر در این میهمانی را هم تشریح کرده‌است: « چون این یک بار خاص است، زیورهای زر را کنار گذاشته‌اند. پدر و پسر جامه‌ی سندس ساده ولی پر چین در بر دارند که با چین‌های پرناز و زیبا تا روی قوزک پا افتاده و به سختی می‌توان تنزیب (لباس زیر) آن را دید که در مچ راستش تنگ شده است. پاهایشان کفش‌های نزم بی تکمه دارد. در رنگ آمیزی جامه می‌بینیم که پارچه‌ی ارغوانی شاهانه نقش بزرگی دارد...»

همچنین بر طبق نوشته‌های تاریخ‌نگارانی که وضع ظاهری این پادشاهان را توصیف کرده‌اند او هخامنشیان موهای خود را فر می‌زده‌اند و به پشت شانه می‌کرده‌اند.

حسن پیرنیا در جلد دوم کتاب ایران باستان به نقل از کنت کورث می‌نویسد: « تزئینات داریوش (سوم) زینت‌های دیگران را از خاطر می‌زدود؛ قبای ارغوانی او در وسط با نقره ملیله‌دوزی شده بود و ردای "شنل" او که از زر می‌درخشید مزین بود به دو قرقی که یکی روی دیگری افتاده با منقار ضربت‌هایی به او می زد و هر دو را از زر بافته بودند. بالاخره از کمربند زرین او قمه‌ای آویخته بود که غلافش تماما مرصع و خود کمربند شبیه زنان بود.»

شاهان هخامنشی در هنگام مرگ نیز با البسه زیبا و گران‌سنگ مشایعت می‌شده‌اند. پریچهر رحیمی در کتاب "تاریخ پوشاک ایران" از قول اومستد در توصیف مراسم خاکسپاری کورش می نویسد: «نسای (جسد) کورش را در تابوتی از زر گذاشتند که بر تختی نهاده شده بود که پایه‌هایش از زر ساخته شده بود. میزی برای برات گذاشته بودند که بر آن شمشیرهای کوتاه پارسی، گردن‌بندها، و گوشواره‌هایی از سنگ گرانبها در زرنشانده بودند. سندس (گونه‌ای دیبای لطیف و نازکِ بافته شده از زر و سیم) و کتان دوخت بابل، تنبان‌های مادی، جامه‌های آبی، ارغوانی و رنگ‌های دیگر، لباس کاوناکس و لباس‌های گل و بوته‌دار بابلی، همه را روی هم چیده بودند تا پادشاهِ تازه درگذشته با شکوه و شایسته و آیین درست به جهان نیاکان آریایی‌اش درآید.»

+ نوشته شده در دوشنبه چهاردهم اردیبهشت 1388ساعت 9:22 توسط ذکریا آقاپور |

شهرستان مراغه ميزبان هنرمندان صنايع دستي استان

نمایشگاه امسال هم چند روزه شروع شده .

البته من خبرشو توی اخبار دیدم . پس امسال دعوت نشدم .

رفتم و وضعیت نمایشگاه رو دیدم . وای چه حالی داد !

کتابفروشی و نقل و آجیل و شیرینی فروشی بود با چند تن از فروشندگان فارس و استان های همجوار .

بیشتر فروشگاه بود تا نمایشگاه .

از مسئولین حضورا گله کردم فرمودند ما به خانم ....... ( شاگرد خودم که الان با استعفای من دارند کلاس قلمزنی رو اداره می کنند ) گفتیم - فرمودند برسم می آیم .

نمایشگاه قبلی دو روز خانم ..........جای من در غرفه قلمزنی بودند . آثار همگی به امضای من بود . غرفه هم به اسم من بود . اصلا منو دعوت کرده بودند . دو سال پیاپی هم غرفه برتر نمایشگاه بودم . که باز غرفه برتر شناخته شدم ولی به نام خانم استاد ..........خوانده شد و تقدیرنامه هم به اسم ایشون زدند .

غمی نیست

تا بوده توی ایران اینجوری بوده .

کسی که کار می کنه می زنند توی سرش .

بدجوری هوای خانم ها رو دارند از نوع شدید .

خلاصه نمایشگاه امسال چرت بود فقط چند تا از اساتید پیشکسوت حضور داشتند با هزار تا دلخوری و ...

دانلود اخراجي ها 2

+ نوشته شده در شنبه پنجم اردیبهشت 1388ساعت 9:48 توسط ذکریا آقاپور |

چگونگی شرکت در کلاس های استاد لطفی و طراحی کلاس ها

همه شاگردان هنگام مراجعه به مکتب خانه باید فرمی را پر کنند که نمونه این فرم را می توانید از سایت بگیرید و برای ما بفرستید . فرمها به وسیله استاد لطفی بررسی می شوند و سپس برای آزمون دعوت خواهید شد . پس از آزمون به موارد زیر بر می خوریم:

یا ردیف را زده اند که باید دست کم چهار دستگاه ، یعنی : شور ، ماهور ، همایون و چهارگاه را از بر باشند و یا مهارت اجرایی و زمان آموزش آنها از سطح شرکت در کلاس های استاد پایین تر است . کسانی که ردیف را از بر هستند و مهارت خوبی دارند در کلاسهای استاد پذیرفته میشوند . و این درس ˝ تجزیه تحلیل ردیف ˝ نام دارد . استاد در حالی که تدریس میکنند ، جملات را از نظر دستور زبان موسیقی تقطیع در پیوند با یکدیگر بررسی میکند . سپس یک جمله را کامل می نوازند تا شاگردان مرور کنند و حالت ها و نکات مهم را بشنوند و تقلید نمایند . استاد ساز خود را تدریس نمی کنند و شیوه نوازندگیشان بر پایه ارزشها ی آموزش دیده ردیف است. ایشان حتی آهنگهای خود را یاد نمی دهند و می کوشند تا شاگردان خود به دریافت درست برسند.

شاگردان زیر این سطح ، به کلاس دیگر هنرآموزان رفته و هرگاه که به سطوح مطلوب رسیدند ، میتوانند به کلاس ایشان راه یابند . استاد به خاطر اینکه فنون اجرای سازهای کششی مانند کمانچه و نی و آواز متفاوت است ، کلاس جداگانه ای برای این گروه گذارده و ردیف و فن را با آنها کار می کند و درصد تجزیه و تحلیل ردیف کمتر است . در حال حاضر دو کلاس خوانندگی دارند : کلاس تخصصی اول و دوم . هر یک از این کلاسها به ضرورت نیازهایی که شاگردان دارند ، با آنها کار می شوند. کسانی که مبتدی هستند در آزمون شرکت میکنند تا با توجه به روحیه شان با استادی مناسب کار کنند.

همه کلاسهای استاد لطفی هر ماه امتحان پایان دوره دارد و شاگردان باید همه مطالب آموزش داده شده را از بر بنوازند و با توضیح درست دلایل شناخته شده نغمات را در ردیف توضیح دهند.

آموزگاران از بهترین و با شخصیت ترین افراد برگزیده شده اند و بیشتر آن ها جزو اعضاء سه گروه شیدا هستند که در حد تکنوازی ساز و یا آواز می خوانند.

دانلود اخراجي ها 2

+ نوشته شده در یکشنبه بیست و هفتم بهمن 1387ساعت 9:46 توسط ذکریا آقاپور |

برگزاري المپياد بين‌المللي صنايع‌دستي در سال 87

برگزاري المپياد بين‌المللي صنايع‌دستي از جمله برنامه‌هاي در دست اجراي معاونت صنايع‌دستي در سال 87 است.

"مهرداد احمد اميرآقايي" مديركل توسعه و ترويج معاونت صنايع‌دستي و هنرهاي‌سنتي كشور با اعلام اين خبر افزود: برگزاري المپيادها و مسابقات در سطوح منطقه‌اي و ملي باهدف ارتقاي كيفي توليدات صنايع‌دستي و حضور در المپيادهاي بين‌المللي پس از طي مراحل قانوني قابليت اجرا در سال 1387 از سوي مديريت و با مشاركت معاونت‌هاي محترم صنايع‌دستي استان‌ها انجام مي‌شود.

سکس دختر جنده خفن عکس سکسی فیلم سوپر لزبین گای

وي تصريح كرد: پيش‌بيني برگزاري دوره‌هاي آموزش تخصصي(استاد- شاگردي) باهدف حفظ و احياي هنرهاي شاخص بومي و در حال منسوخ شدن با ارائه آيين‌نامه و دستورالعمل اجرايي توسعه، گسترش آموزش‌هاي رسمي از جمله كاردانش در بخش متوسطه واجب التعليمان و بزرگسالان ، پيش‌بيني برگزاري دوره‌هاي 10 روزه بازآموزي مربيان و صنعتگران، مديريت توسعه و ترويج ضمن ارائه دستورالعمل‌هاي اجرايي همايش‌ها ، سمينارها و جشنواره‌ها كه در سطوح منطقه‌اي و سراسري تهيه و تدوين شده است از ديگر برنامه‌هاي اين معاونت است كه درحال اجراست.

اميرآقايي ادامه داد: ازجمله وظايف اين مديريت ايجاد مركز اسناد و مدارك است، بنابراين از همه معاونت‌هاي صنايع‌دستي استان‌ها انتظار مي‌رود نسخه‌اي از تمامي مراحل شكل‌گيري و منتج به نتيجه برگزاري همايش‌ها، سمينارها و جشنواره‌هاي اجرا شده را به مديريت صنايع‌دستي كشور ارسال كنند.

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و پنجم دی 1386ساعت 13:0 توسط ذکریا آقاپور |

کريسمس كنسرت شجريان را لغو كرد

هم‌زماني اجراي كنسرت با عيد کريسمس و سال جديد ميلادي و اختصاص تالار دانشگاه آمريکايي دبي به مراسم‌ و برنامه‌هاي ديگر، دليل لغو كنسرت محمدرضا شجريان و گروهش در امارات متحده‌ي عربي - دبي - عنوان مي‌شود. در هر صورت در حالي که کمتر از دو هفته ديگر به زمان اجراي کنسرت محمدرضا شجريان در دبي مانده بود، دانشگاه مورد اشاره از برگزاري كنسرت استاد آواز ايران صرف نظر كرد.

به گزارش خبرنگار بخش موسيقي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در امارات، اين در شرايطي است که دوست‌داران موسيقي سنتي از روز نخست اعلام برنامه، بليت‌هايي با قيمت‌هاي بيش از يک‌صد هزار تومان در امارات خريداري کرده بودند.

گفته مي‌شود كه مسوولان طرف قرارداد با مدير برنامه‌هاي شجريان به‌طور يک‌جانبه قرارداد را لغو کرده و کنسرت نيز برگزار نخواهد شد.

مسوول فروش بليت اين کنسرت در گفت‌وگو با خبرنگار ايسنا در دبي اعلام کرد، علت اصلي لغو کنسرت، هم‌زماني با عيد کريسمس و سال جديد ميلادي است که تالار دانشگاه آمريکايي در دبي به مراسم و برنامه‌هاي کريسمس اختصاص يافته است!

وي درباره‌ي بليت‌هايي كه بعضا با چند برابر قيمت خريداري شده است، اظهار کرد: ما تا يک ماه ديگر صبر مي‌کنيم تا تکليف برگزاري اين کنسرت مشخص شود؛ درصورتي‌که کنسرت اجرا نشد، افرادي که بليت تهيه کرده‌اند، مي‌توانند تنها مبلغ مشخص‌شده بر روي بليت را باز پس گيرند.

وي گفت: قيمت بليت‌ها از 150 تا 300 درهم بوده، درحالي‌که افرادي با مبلغ بيش از 450 درهم نيز آن‌ها را خريداري کرده‌اند؛ ما مسوول قيمت‌هاي بالا نيستيم و فقط قيمت درج‌شده روي بليت را استرداد خواهيم کرد.

اين در حالي است كه كتايون خوانساري - همسر شجريان - در پيگيري‌هاي خبرنگار ايسنا، گفت: به‌طور قطع كنسرتي تا نوروز در دبي برگزار نخواهد شد، پس از آن نيز برگزاري اجرا در شهر دبي بعيد خواهد بود. سکس دختر جنده خفن عکس سکسی فیلم سوپر لزبین گای

به گزارش ايسنا، در حالي که شور و هيجان ايرانيان مقيم امارات براي شرکت در کنسرت استاد آواز ايران رو به افزايش بود، پس از اعلام خبر لغو کنسرت ايرانيان مقيم را با حسرت و نگراني روبه‌رو کرد.

قرار بود کنسرت يادشده روزهاي 29 و 30 آذرماه سال جاري در تالار آمفي تئاتر دانشگاه آمريکايي دبي برگزار شود.

لينك خبر :http://www.isna.ir/Main/NewsView.aspx?ID=News-1047856 منبع : ايسنا

+ نوشته شده در جمعه هفتم دی 1386ساعت 10:53 توسط ذکریا آقاپور |

خط شناسي

دستخط هركس اسرار نهفته اي را در مورد شخصيت او آشكار مي كند.

تحليل دستخط هرفرد مي تواند بيش از 100 خصوصيت از شخصيت او را براي ما معرفي كند
و ما مي توانيم نكات مهمي را در مورد خصوصيات فرد و روابط شخصي و روابط شغلي وي دريابيم.

ميخواهيد به برخي از حقايقي كه در دستخط شما نهفته ، آگاهي يابيد؟!?

ما در اين مورد به شما كمك كرده ايم:

دستخط و نوع واكنش فرد در قبال مسايل مختلف زندگي

ميزان شيب دستخط هركس، نشاندهنده نوع واكنش عاطفي فرد در موقعيتهاي عاطفي است.

هر قدر دستخط شما به سمت راست يا چپ متمايل باشد ( شكل 1 و 2 ) ، واكنش شما در قبال مسايل زندگي، عاطفي تر است. يعني: ? شما تحت فرمان قلب خود هستيد?. و اگر دستخط شما حالت عمودي دارد (شكل3) ، واكنش هاي شما بيشتر منطقي و عقلاني است. يعني معمولاً براساس حقايق، اطلاعات و منطق، واكنش نشان مي دهيد و واكنش شما در قبال مسايل مختلف زندگي، كمتر جنبه احساسي دارد. يعني: ? شما تحت فرمان مغز خود هستيد?.

دستخط و شيوه تفكر

مردم به روشهاي مختلفي مي انديشند. شما چطور!؟? آيا درك بسيار سريعي داريد و قبل از آنكه توضيح گوينده راجع به مسئله اي به پايان برسد، منظور وي را به خوبي در مي يابيد و يا خير، در اين زمينه كندتريد و بايد با دقت بيشتري به مطالب توجه كنيد و دير به نتيجه گيري مي پردازيد؟

نحوه نوشتن حروف m و n بيانگر روش تفكر شماست ( در زبان فارسي، احتمالاً طرز نوشتن حروف دندانه دار مثل ? س ? و ?ش ? و غيره مي تواند روش تفكر شخص را نشان دهد).

اگر شما حروف m و n را بصورت نوك تيز مي نويسيد كه شبيه w و u مي شود( شكل 4 )، شما فردي سريع الانتقال هستيد كه مسايل را خيلي زود درك مي كند. اما اگر حروف m و n را به شكل قوس دار مي نويسيد (شكل 5) ، شما فردي دقيقتر هستيد ولي سرعت درك كمتري داريد.

دستخط و قدرت تجزيه و تحليل فرد

اگر شما حروف m و n را بصورت خطوطي شكسته مي نويسيد ( شكل6)، بطوري كه در بين دندانه ها، حرف v كوچكي ايجاد مي شود، شما از قدرت تحليل خوبي برخورداريد. اما اگر دندانه هاي حروف m و n را قوس دار مي نويسيد (مثل دستخط بچه هاي ابتدايي)، در زمينه تجزيه و تحليل مسايل ضعيف هستيد (شكل7).

دستخط و رك گويي شخص

اگر در زندگي شخصي رك گو و صريح هستيد و براي طرح يك موضوع اصلاً طفره نمي رويد و زياد به مقدمه چيني نمي پردازيد، شما معمولاً نخستين حرف از هركلمه را از بالاي خط تراز، نمي نويسيد(شكل8). اما اگر نخستين حرف از هر كلمه را از روي خط تراز شروع مي كنيد (شكل9) ، شما فردي هستيد كه در رفتار و گفتار خود حاشيه مي رويد و حرفتان را رك و صريح بيان نمي كنيد. مثلاً ابتدا از وضعيت آب و هوا مي گوييد، بعد راجع به بازي فوتبال شب قبل صحبت مي كنيد و بعد شروع به گفتن حرف مورد نظرخود مي نماييد.

اكنون شما چه فكر مي كنيد!؟. . .

اكنون شما فكر مي كنيد، فردي كه تحت فرمان مغز خويش است، مطالب را سريع درك مي كند، تحليل گر است و رك گو مي باشد، با فردي كه تحت فرمان قلب خويش است، مطالب را بطور آهسته تر و دقت و توجه بيشتري درك مي كند، چندان تحليل گر نيست و در گفتار و كردار خود، مستقيم به سر اصل مطلب نمي رود، آيا اين دو نفر مي توانند با هم دوست شوند، ازدواج كنند و سازگاري داشته باشند!؟?

البته من ! فكر ميكنم، شناخت ، درك، معتبر شمردن و احترام گذاشتن به تفاوتهاي يكديگر، مي تواند مسيري طولاني به سمت سازگاري و توافق دو نفر باشد و تحليل دستخط افراد، نه مانع سازگاري و به تفاهم رسيدن آنها باهم ، بلكه كمكي در راه تشخيص و درك تفاوتهاي آنان جهت سعي در به تفاهم رسيدن آنها باشد.

+ نوشته شده در یکشنبه سیزدهم خرداد 1386ساعت 20:30 توسط ذکریا آقاپور |

اخبار هنری

آثار جديد محمود فرشچيان با پيشنهاد رايزن فرهنگي ايران در لندن،
در موزه «ويكتوريا و آلبرت» اين كشور به نمايش گذاشته مي‌شود

به گزارش سرويس نقاشي پايگاه خبري هنر ايران ،علي‌محمد حلمي رايزن فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در لندن در ديدار با تيم استنلي مدير ارشد بخش خاورميانه و آسيايي موزه « ويكتوريا و آلبرت» پيشنهاد كرد نمايشگاهي از آثار محمود فرشچيان هنرمند پيشكسوت نگارگري ايران در اين موزه برپا شود.
رايزني فرهنگي كشورمان با اشاره به همكاري‌هاي موزه ملي ايران با موزه بريتانيا در برپايي نمايشگاه امپراطوري فراموش شده اظهار داشت: اكنون زمان كار مشتركي با موزه معتبر "ويكتوريا و آلبرت" فرا رسيده و براي شروع اين همكاري برگزاري نمايشگاهي از آثار جديد محمود فرشچيان نگارگر برجسته ايراني را پيشنهاد مي‌كنيم.
وي با ارائه دو جلد از آثار فرشچيان، به نمايشگاه‌هاي برگزار شده اين هنرمند در ساير كشورهاي جهان اشاره كرد و گفت: اين موزه، محل مناسبي براي نمايش آثار اين هنرمند بزرگ در لندن است.
تيم استنلي مدير بخش خاورميانه و آسيايي موزه نيز با تأكيد فعاليت موزه در زمينه نمايش آثار هنري مدرن پيشنهاد كرد آثار استاد فرشچيان به طور هم‌زمان با آثار مدرن يكي ديگر از هنرمندان ايراني به نمايش گذاشته شود.
وي در ادامه از برپايي نمايشگاهي از آثار دوره صفويه در اين موزه خبر داد كه در سال 2009 برگزار خواهد شد و همچنين همكاري با نهادهاي ذيربط در ايران براي هر چه بهتر برگزار شدن اين نمايشگاه را خواستار شد.
«استنلي» اهداف تاسيس اين موزه را جنبه آموزشي آن عنوان كرد و گفت: اين موزه با جمع‌آوري شاهكارهاي هنري از ساير نقاط جهان از اين طريق زمينه لازم براي آموزش انگليسي‌ها را فراهم آورد.
وي در پايان درباره تفاوت موزه "ويكتوريا و آلبرت" با موزه بريتانيا گفت: تاريخ آثار موجود در موزه «ويكتوريا و آلبرت» از قرون وسطي تا دوره معاصر است ولي آثار موجود در موزه بريتانيا مربوط به هزاره‌هاي قبل از ميلاد تا قرون وسطي است.
فرش معروف بقعه شيخ صفي‌الدين اردبيلي در اين موزه نگهداري مي شود.

در راستاي حمايت از حقوق مالكيت‌هاي معنوي
تشكيل بانك اطلاعاتي صنعتگران
فراخوان ثبت ابداع طرح و نقش توليدات صنايع دستي و هنرهاي سنتي

معاونت هنرهاي سنتي و صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي در راستاي حمايت از حقوق مالكيت‌هاي معنوي، مستندسازي صنايع دستي كشور و "تشكيل بانك اطلاعاتي صنعتگران"، فراخوان ثبت ابداع طرح و نقش توليدات صنايع دستي و هنرهاي سنتي را اعلام كرده است.

به گزارش سرويس صنايع دستي پايگاه خبري هنر ايران دراين فراخوان از كليه صنعتگران هنرهاي سنتي و صنايع دستي درخواست شده مشخصات طرح و نقش ابداعي خود به دبيرخانه معاونت هنرهاي سنتي و صنايع دستي ارسال كنند.

دراين فراخوان تصريح شده، مطالب ارسالي بايد شامل مشخصات كامل طرح و نقش (شامل نقوش بكار رفته درطراحي)، تاريخچه و منشا طرح و نقش، تاييديه سه نفر از اساتيد و يا كارشناسان مرتبط با موضوع در مورد نوآوري در طراحي و ارايه لوح فشرده از طراحي و نقش باشد.

هنرمندان و صنعتگران صنايع دستي مي‌توانند مشخصات آثار توليدي خود را به معاونت هنرهاي سنتي و صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري در ميدان وليعصر (عج) ارسال كنند.

محمدرضا بازغي :
ايجاد بستر مناسب براي حمايت از جلوه‌هاي فرهنگي، هنري و سنتي صنايع دستي ايران
ازاهداف اصلي برگزاري اين همايش است.

همايش "حقوق مالكيت‌هاي معنوي و صنايع دستي ايران"، ‪ ۳۰‬ارديبهشت در مركز آفرينش‌هاي كانون پرورش فكري تهران برگزار مي‌شود.

به گزارش سرويس صنايع دستي پايگاه خبري هنر ايران دبير همايش حقوق مالكيت‌هاي معنوي و صنايع دستي ايران در جمع خبرنگاران با اعلام اين مطلب افزود: اين همايش يك روزه با همكاري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، معاونت هنرهاي سنتي و صنايع دستي اين سازمان، سازمان ثبت اسناد و املاك كشور، وزارت امور خارجه و سازمان جهاني مالكيت‌هاي فكري و معنوي برگزار مي‌شود.

"محمدرضا بازغي" اظهارداشت: ايجاد بستر مناسب براي حمايت از جلوه‌هاي فرهنگي، هنري و سنتي صنايع دستي ايران از جمله اهداف اصلي برگزاري اين همايش است.

وي گفت: اين همايش در قالب چهار نشست برگزاري مي‌شود كه در نشست اول از ‪ ۱۴‬صنعتگر و هنرمند نمونه هنرهاي سنتي و صنايع دستي كشور تجليل مي‌شود.

بازغي افزود: سه نشست ديگر اين همايش به طرح مباحث و سخنراني‌هاي مرتبط با موضوع و همچنين برگزاري جلسات پرسش و پاسخ اختصاص دارد.

به گفته وي، ‪ ۴۰‬مقاله براي ارايه دراين همايش به دبيرخانه ارسال شده كه از اين تعداد ‪ ۱۲‬مقاله براي ارايه در همايش انتخاب شده است.

مشاور معاونت هنرهاي سنتي و صنايع دستي افزود: "اهميت مظاهر فرهنگ عامه و دانش سنتي در صنايع دستي" و "نقش حقوق مالكيت‌هاي فكري در حمايت از صنايع دستي" محورهاي اصلي برگزاري اين همايش هستند.

وي تصريح كرد: شناسايي و معرفي صنايع دستي به عنوان پيش نياز خدمت، نظام داخلي حقوق مالكيت فكري براي حمايت از صنايع دستي و نظام بين‌المللي حقوق مالكيت فكري براي حمايت از صنايع دستي "از موضوعات و مباحث مورد نظر دراين همايش است.

بازغي گفت: از ديگر محورهاي مورد نظر دراين همايش مي‌توان به "مقررات بين‌المللي موجود براي حمايت و حفاظت از جنبه‌هاي فرهنگي و هنرهاي در صنايع دستي، تشكيل بانك اطلاعاتي جهت طبقه‌بندي حفظ و نظام‌مند نمودن دسترسي به مستندات مربوط به صنايع دستي و حمايت از طرح‌ها و هنرهاي سنتي" اشاره كرد.

وي افزود: اين همايش با حضور حدود ‪ ۵۰۰‬نفر از اساتيد، كارشناسان، هنرمندان ، صنعتگران و علاقه مندان به هنرهاي سنتي و صنايع دستي كشور برگزار مي‌شود.

به گفته دبير همايش، برپايي نمايشگاه نمونه‌هاي از توليدات صنايع دستي كشور و همچنين برپايي كارگاههاي نمادين توليدات صنايع دستي توسط هنرمندان از ديگر بخش‌هاي جنبي اين همايش است.

وي اظهارداشت: مراسم افتتاحيه همايش "حقوق مالكيت‌هاي معنوي و صنايع دستي ايران" با حضور مقامات و كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري ، وزارت امور خارجه، قوه قضاييه، وزارت دادگستري و نمايندگان مجلس شوراي اسلامي برگزار مي‌شود.

مركز هنــرهای تجسمی حوزه هنری
اولين دوره مسابقات اینترنتی خود را
در زمينه نگارگری در 3 بخش تذهیب ،
گل و مرغ و مینیاتور برگزار مي كند

اولین دوره: مسابقـه نگارگری
به گزارش سرويس تجسمي پايگاه خبري هنر ايران ، مركز هنــرهای تجسمی حوزه هنری در راستای شناسایی هنـرمندان نگارگر و تقــدیر از آثار ارزشمند هنری مسابقه اینترنتی نگارگری را در 3 بخش الف-تذهیب ب-گل و مرغ ج-مینیاتور با شرایط و مقررات زیر برگزار مي نماید :‌

مقررات و شرایط ارسال آثار:
- ذکر مشخصات کامل ارسال کننده اثر شامل شماره تلفن و آدرس، جهت برقراری تماس الزامی است.
ـ آثار ارسالی می‌بایست با فرمت jpg و با دقت 100-DPI و حداکثر به اندازه A4 ارسال شود.
ـ آثار ارسالی توسط هیأتی متشكل از اساتید و صاحبنظران رشته نگارگری انتخاب و قضاوت خواهند شد.
ـ‌ اصل آثار منتخب پس از هماهنگی با هنرمندان جمع‌آوری و در نمایشگاه عرضه خواهند شد.
ـ آثار منتخب در مجموعه‌ای چاپ و منتشر می‌گردد.
ـ مهلت شركت در مسابقه تا پایان تیرماه 1386

جــوایــز :
به 3 اثر در هر بخش جوایزی شامل الف-سفر مطالعاتی، ب-جوایز نقدی، ج-شتراك نشریات تخصصی، اهدا خواهد شد.

علاقمندان مي توانند جهت كسب اطلاعات بيشتر به آدرس سایت www.tajasomi.com مراجعه و يا به آدرس info@tajasomi.com ايميل نمايند .

+ نوشته شده در دوشنبه هفتم خرداد 1386ساعت 19:59 توسط ذکریا آقاپور |

هيچ ، حاصل‎ادغام‎صنايع‎دستي‎باسازمان‎ميراث‌فرهنگي

چالشهاي صنايع‌دستي كه مهم‌ترين آنها يافتن راهي براي بقا و ادامه حيات است
يكسال پس ازادغام باسازمان ميراث فرهنگي
همچنان باقي‌ است

سال پيش هنگاميكه تعدادي از دوستداران صنايع‌دستي خبر ادغام آن را با سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري شنيدند، از تغيير رويكرد فرهنگي به‌جاي نگاه اقتصادي نسبت به صنايع دستي خوشحال شدند، بااين‌حال عملكرد سازمان ميراث فرهنگي و تكرار برنامه‌هاي سابق باعث شده چالش‌هاي اصلي كه همان نابودي و فراموشي صنايع‌ دستي است، باقي بمانند و ثمره اين ادغام، تنها تدوين آيين نامه تاسيس موزه‌هاي صنايع دستي و استفاده در ويترين ادارهها بوده است.

در يكصد و سي‌مين جلسه شوراي عالي اداري، چهارشنبه، 16 فروردين صنايع دستي با سازمان ميراث فرهنگي الحاق شد. براساس مصوبه شوراي عالي اداري به رياست محمود احمدي‌نژاد رييس جمهور ، سازمان صنايع دستي ايران از وزارت صنايع و معادن جدا و به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري پيوست.

پس از اعلام اين اقدام، در ميزگردي که ميراث خبر با سه تن از کارشناسان صنايع دستي برگزار كرد ، بيشتر آنها از رويدادن اين اتفاق و بازگشت صنايع دستي به جايگاه اصلي خود ابراز رضايت کردند. پس از گذشت يک سال و مشاهده نتايج فعاليتهاي سازمان ميراث فرهنگي در اين زمينه،اغلب کارشناسان همچنان اصل ادغام صنايع دستي با اين نهاد را مثبت ارزيابي ميکنند اما عملکرد سازمان ميراث فرهنگي را ضعيف و دور از انتظارهاي پيشبيني شده ميدانند.

مکينژاد:چالشهاي صنايع دستي باقي مانده است

مهدي مكي‌نژاد، عضو هيئت علمي فرهنگستان هنر با ابراز اين مطلب كه چشم‌انداز صنايع‌دستي در زمان حال و آينده خوشبينانه نيست، در مورد وضعيت كنوني صنايع دستي گفت:«چالش‌هاي صنايع دستي در خارج و داخل كشور اساسي است و با تغيير از يك سازمان به سازمان ديگر، مشكلي از صنايع دستي و هنرهاي سنتي حل نشده است. در دهه‌هاي اخير شاهد هستيم صنايع دستي از نظر علمي و عملي محجور شده و صنعتگران براي امرار معاش با مشكل مواجه بودند.هرچند امروزه بخش علمي و پژوهشي، آينده روشني پيش‌رو دارد كه بسيار ارزشمند است اما از نظر كاربرد و عملي شدن پژوهش‌ها برنامه منسجم و هدفمندي وجود ندارد.»

او در ادامه بر نبود برنامه‌ريزي تاكيد كرد:«برنامه‌هاي منسجم كوتاه مدت و ميان مدت با بهره‌گيري از كارشناسان ارشد وجود ندارد. حتي در صورت برنامه‌ريزي نيز در مرحله اجرايي به مشكل برمي‌خوريم. همانطور كه طرح دهكده هنرهاي سنتي را به كميته شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه کرديم ولي قطعا در مرحله اجرا مشكل خواهيم داشت. در هيچ سازماني الگوي توليد امروزي و كارگاهي هنرهاي سنتي تدوين نشده و هنوز مكاني براي هنرمندان كه صنوف مختلف صنايع دستي در كنار يكديگر قرار بگيرند و با يك مكانيزم قانوني در كارگاه‌ها به فعاليت بپردازند، نيست. درحاليكه اين فعاليت‌ها در كشورهاي ديگر نهادينه شده است و با تكيه بر آن در بعد منطقه‌اي و فراملي قادر هستند بازارهاي تازه‌اي كسب كنند.»

مكي‌نژاد مشكل ديگر را نبود بسته‌بندي مناسب دانست:«ما براي محصولات دستي كوچك هنوز نتوانسته‌ايم ضوابط و مقرراتي تعيين كنيم.»

عضو فرهنگستان هنر سپس نتيجه گرفت:«جابه‌جاشدن صنايع دستي ميان نهادها و سازمان‌ها حتي در بروز مشكلات جديد نيز موثر است. اين جابه‌جاشدن‌ها در رشد و توسعه صنايع دستي تاثير ندارد .نكته ‌اي كه اهميت دارد و بايد به آن توجه كرد ايجاد بستر فرهنگي و هنري است .چرا كه سازمان‌ها و نهادها قادر نيستند به هنرمند بگويند چگونه كالاها را توليد يا به آثار با نگاه صنعتي و هنري نگاه كند.»

ياوري:سازمان ميراثفرهنگي انتظارها را برآورده نکرد

حسين ياوري، استاد دانشگاه و از اعضاي فرهنگستان هنر نيز كه يك سال قبل و در نشست بررسي ادغام صنايع دستي در سازمان ميراث فرهنگي شرکت کرده بود، ادغام را بهترين و موثرترين راه براي قرارگرفتن اين هنر در جايگاه اصلي خود معرفي كرد ولي انتظارهايش از سازمان ميراث فرهنگي را فراتر از آنچه وجود دارد، توصيف كرد:«هنوز اتفاق خاصي در زمينه ادغام صنايع دستي با سازمان ميراث فرهنگي رخ نداده است پايان خرداد سال 85 تغيير و تحولات جابه‌جايي‌هاي سازماني انجام شد و پس از آن ايجاد تشكيلات اداري درحال جريان بود. بااين‌حال صنايع دستي هنوز جايگاه سازماني‌اش را پيدا نكرده و قابليت فرهنگي و هنري لازم را كسب نكرده است. رابطه آن هم با ميراث فرهنگي و گردشگري تعيين نشده است.»

اين استاد دانشگاه در دنباله سخنان خود به برآورده‌ نشدن انتظارات توسط سازمان ميراث فرهنگي اشاره كرد:«شايد سال قبل به دليل جابه‌جايي‌هاي اداري انتظار تغييرات فراوان نداشتيم اما به نظر من امسال بايد شاهد تغييرات بنيادي در اين زمينه باشيم و مسئولين در جايگاه مناسب قرار بگيرند. هرچند انتظار من بيشتر از فعاليت‌هاي انجام شده بود ولي اين انتظارات هنوز تحقق نيافت است. من هنوز هم اعتقاد دارم اگر قرار است صنايع دستي به سازماني بپيوندد بايد ميراث فرهنگي باشد .هرچند که انتظارات ما براي رونق و توجه به صنايع دستي از سوي اين سازمان بيشتر بود.»

ياوري سپس به توضيح اين استدلال پرداخت:«بايد برنامه‌هاي بلند مدت و ميان مدت 5 ساله و يك ساله بيشتر شود. ما بايد طرح‌هاي مدون‌تري داشته باشيم و سازمان ميراث فرهنگي بايد در اين زمينه برنامه‌ريزي كند.»

آينده صنايع دستي اميدوار كننده نيست

يكي ديگر از كارشناس هم با آنكه با اين الحاق موافق بود اما در تشريح عملكرد سازمان ميراث فرهنگي گفت:«هنگام ادغام صنايع دستي در سازمان ميراث فرهنگي بسياري از كارشناسان موافق بودند چون اصل كار به اعتقاد همه درست است اما اهميت در چگونگي برنامه‌ريزي و تحقق شرايط برنامه‌ريزي است. اگر با همان شرايطي كه سازمان صنايع دستي سابق فعاليت مي‌كرد، ادامه بدهيم هيچ اتفاقي نمي‌افتد ،زيرا يك سازمان به يك وزارتخانه ملحق بوده و تنها تفاوت اين الحاق، پيوستن آن به يك سازمان ديگر است.»

او در ادامه تعيين هدف و وظايف را در بهبود وضعيت صنايع دستي موثر دانست و ارزيابي كرد كه چنين فعاليتي در زمينه صنايع دستي پس از الحاق به سازمان ميراث فرهنگي صورت نگرفته است:«بايد ببينيم برنامه ما در مورد صنايع دستي چيست، با چه هدفي آن را دنبال مي‌كنيم و سازمان ميراث فرهنگي چه وظيفه‌اي دارد تا براساس آنها استراتژي مشخصي تعيين كنيم. يكي از مهم‌ترين بحث‌هاي صنايع دستي، حفظ و احيا است كه اگر قرار باشد با همان ابزارها و نقطه نظرات كارشناسي سابق حركت كنيم، مسلما درجا زده‌ايم.»

اين كارشناس نمايشگاه‌هاي صنايع دستي را نمونه بارز ادعاي خود ذكر كرد:«وقتي وارد نمايشگاه‌هاي صنايع دستي مي‌شويد، همان آش و كاسه است كه در گذشته وجود داشت. ما چه مي‌خواهيم در نمايشگاه‌هاي سراسري نشان دهيم؟ در اين فضا همه‌جور بازار مكاره‌اي هست و جايگاه صنايع دستي در آن مشخص نيست. حتي آثار كشورهاي ديگر مانند چين هم در آن به چشم مي‌خورد.»

او اما يكي از دلايل چنين وضعيتي را انتخاب افراد غيرمتخصص بيان کرد:«هنوز تعريفي از صنايع دستي نداريم. مسئولان در حد و اندازه‌اي نيستند كه بتوانند به اين شرايط سامان دهند. انتخاب افراد و شرايط در اين اوضاع بسيار مهم است. بايد متناسب با ابزار و شرايط، افراد انتخاب شوند. وقتي ماشيني در اختيار افرادي قرار مي‌گيرد كه رانندگي بلد نيستند يا تصادف مي‌كنيم يا در چاله مي‌افتيم.»

اين كارشناس در تبيين راه‌حل مشكلات صنايع دستي افزود:«يكي از انتقادهايي كه در گذشته به صنايع دستي مي‌شد، اين بود كه ساختار وزارت صنايع قابليت هدايت صنايع دستي را ندارد. حال با ادغام دو سازمان با يكديگر قابليت هماهنگي وجود دارد اما هنوز از اين ظرفيت استفاده نشده است. چنين ظرفيتي به برنامه‌ريزي، استفاده از نيروي كارشناسي فعال و تعيين جايگاه صنايع دستي در برنامه‌هاي كشوري نياز دارد.»

او در پايان سخنانش اظهار داشت:«هنرمندان صنايع دستي كار خود را انجام مي‌دهند و اكنون اندك انتظاري هم كه در گذشته از سازمان صنايع دستي داشتند، از دست داده‌اند. مهم‌ترين مسئله اصلي صنايع دستي هدايت و حمايت است. من نمي‌گويم فعاليتي در اين زمينه صورت نگرفته اما كافي نبوده و با ادامه چنين برنامه‌هايي به آينده صنايع دستي خوشبين نيستم.»

اين سخنان درحالي از سوي کارشناسان ادامه دارد که اسفنديار رحيم مشايي، رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري امسال را سال تثبيت صنايع دستي ناميده و مصطفي قاسمي، معاون صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي نيز بارها در سخنان خود از کاربردي کردن اين هنر _صنعت خبر داده است. مشايي و قاسمي پس از ادغام صنايع دستي با سازمان ميراث فرهنگي بر علاقه خود نسبت به رشد اين هنر بومي اصرار داشتند و مشکلات صنايع دستي را از دغدغههاي شخصي خود عنوان کردند. هرچند که تکرار برنامههاي سابق صنايع دستي مانند برگزاري نمايشگاههاي استاني و کشوري، تاسيس مراکز آموزش در تمام شهرستانها، ارائه تسهيلات زودبازده به منظور کارآفريني، طرح راهاندازي شهرکهاي صنايع دستي از جمله در سيستان و بلوچستان و شهرهاي ديگر، همچنان به عنوان طرحهاي اصلي در سازمان ميراث فرهنگي نيز اجرا ميشود كه متعلق به گذشته بود و ظاهرا تنها دغدغه مسئولان اين سازمان استفاده از صنايع دستي در ويترين موزهها و اداره است.

مشکل اصلي صنايع دستي امروز عدم انطباق با نيازهاي روزمره، گران بودن مواد اوليه توليد، نبود بازار فروش، بسته بندي نامناسب، نبود امکانات تبليغ و آگاهي رساني و فروش محصولات نامرغوب و غير ايراني با نام صنايع دستي در فروشگاهها است که در چند سال اخير آثار چيني به فروش کالاهاي صنعتگران کشور صدمه زيادي وارد کرده . هنوز راهکار اساسي و بنيادي براي حل و مبازره با اين معضلها ارائه نشده است يا اگر هم چنين برنامههايي وجود دارد تلاش خبرگزاري ميراث فرهنگي براي ارتباط با معاون صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي بينتيجه باقي ماند. در طي يک سال گذشته و پس از ادغام دو سازمان با يکديگر بارها با اين معاونت و قاسمي تماس برقرار کرديم اما مشغله کاري، نبود وقت گفتگو از سوي دفتر ايشان و همچنين عدم پاسخگويي در تماسهاي تلفني باعث شد تا حتي اگر برنامههايي نيز در زمينه مشکلات ياد شده تدوين شده باشد، به دليل عدم آگاهي رساني از سوي معاونت تيره و تار باقي بماند.

مشکل اصلي صنايع دستي نمايش در نمايشگاههاي صنايع دستي، ويترينهاي موزهها و ادارهها نيست. صنايع دستي بايد با نيازهاي زندگي مردم هماهنگ و آن زمان در نمايشگاهها عرضه شود. بايد از ورود کالاهاي غير ايراني در بازارهاي صنايع دستي جلوگيري کرد، مواد اوليه را با قيمت مناسب و با سهولت در اختيار صنعتگران قرار داد و برنامههاي بلند مدت تدوين کرد و پس از آن موزه به راه انداخت . برنامههايي که هنوز از سوي سازمان ميراث فرهنگي اعلام نشده است.

+ نوشته شده در سه شنبه یازدهم اردیبهشت 1386ساعت 19:48 توسط ذکریا آقاپور |

عکس هنری

+ نوشته شده در پنجشنبه ششم اردیبهشت 1386ساعت 12:26 توسط ذکریا آقاپور |

هم انديشي صنايع دستي و اقتصاد

هم انديش صنايع دستي و اقتصاد در محورهاي زير 13 اسفندماه سال جاري در دانشگاه الزهرا (س) از طرف انجمن دانشجويي صنايع دستي و همكاري گروه هنر انجمن افراز و با حمايت سازمان صنايع دستي و شهرداري منطقه ي 3 برگزار مي گردد :

- صنايع دستي و صادرات

- صنايع دستي و كارآفريني

- نقش صنايع دستي در زندگي روزمره

علاقه مندان مي توانند جهت ثبت نام يا ارايه ي مقاله به آدرس زير مراجعه نمايند

parak_magazine@yahoo.com

و جهت كسب اطلاعات بيشتر با شماره ي 88041343 تماس حاصل نمايند.

+ نوشته شده در یکشنبه هشتم بهمن 1385ساعت 12:48 توسط ذکریا آقاپور |

نقش‌های عامیانه‌ی ایران

در قرن نوزدهم میلادی در ایران برای انتشار چند روزنامه چاپخانه‌ای تاسیس کردند که در واقع دستگاه چاپ سنگی (لیتوگرافی ) بود و تا آخرین سال‌های قرن این روش برای چاپ روزنامه، نشریات عامیانه، داستان و متن‌های ادبی و علمی به کار می‌رفت. برخی از این کتاب‌ها که به دقت لیتوگرافی شده معرف نقش‌مایه‌های عامیانه این کشور است. نسخه‌های خطی، کتاب‌هایی تجملی بودند که تنها در کتابخانه‌ها نگهداری می‌شدند، اما این کتاب‌های کوچک عامیانه که با تصاویری مصور و با تکنیک چاپ سنگی منتشر می‌شدند را دوره‌گردان به عابران عرضه می‌کردند و در آن زمان جایی در کتابخانه‌ها نداشته‌اند.

از نمونه‌های خوب این کتاب‌ها که به دقت لیتوگرافی وتصویر شده می‌توان از هزار و یکشب (1273) مجموعه ضرب المثل‌ها (1273) و اسکندرنامه منظوم(1274) نام ‌برد. نقاشان و تصویرگران این کتاب‌ها عموما از از آثار معاصران خود الهام می‌گرفتند. یکی از مطرح‌ترین تصویرسازان آن دوران میرزا حسین نقاش نام دارد که بسیاری از کتاب‌های باقی مانده را منصوب به او می‌دانند. در صفحه مقدمه یکی از اولین کتاب‌هایی لیتوگرافی شده تصویری از یک مجلس درس است. در این تصویر دقت در واقع‌گرایی به وضوح در ظرافت خطوط چهره‌های شاگردان و معلم دیده می‌شود. نظم آن مجلس نیز مجالس مینیاتورهای قدیمی و صحنه شاهزاده و درباریان را به خاطر می‌آورد. تصویرهای کتاب هزار و یکشب نیز واقع‌‌گرایی و تفنن را با هم در بردارد. به عنوان مثال در صحنه زفاف آن، جامه و اثاثه زنان به دقت تصویر شده و در تصاویری که از جنگ‌ها ترسیم شده سلاح‌های جنگ‌جویان مسلمان (تیر و گرز و خود )روح مینیاتورها را زنده می‌کند و جامه فرنگیان که احتمالا نقاش از دیدن تابلو یا گراورهای خارجی الهام گرفته است در برابر آن قرار دارد.

اما درباره اسب سحرآمیز که در بالای سر لشکریان پرواز می‌کند شبیه به مینیاتوری است که حضرت محمد را سوار بر براق در حال معراج نشان می‌دهد. در تصاویر این مجموعه کوه و ابرها نیز بی شباهت به آن‌چه در مینیاتورهای قدیمی آمده است نیست. در آن زمان شمایل‌های مذهبی در کتاب‌ها بسیار کمیاب بوده‌اند. این نقاشی‌ها را ابتدا لیتوگرافی و سپس رنگ می‌کردند و هنگام سالگرد وفات اولاد حضرت رسول در معرض دید سوگواران قرار می‌دادند. نقاشان تصاویر مذهبی، تابلوهای مجالس شهدا را می‌ساختند و هنگام عاشورا در برابر جمعیت قرار می‌دادند. پس از آن چاپ سنگی شمایل سنتی حضرت علی و فرزندان او (خصوصا حسین) رواج یافت. گرچه بر اساس عقاید مذهبی ساختن تصویر از چهره ائمه ممنوع است. ولی درباره تصویرسازی غیر مذهبی مدارک بسیاری توسط این مجموعه کتاب‌های کوچک لیتوگرافی شده در دست است که بر حسب موضوع می‌توان آن‌ها را به چند گروه تقسیم کرد: ماجراهای قهرمانی خیالی (زریر و خزای 1266،خسرو دیوزاد 1273 و داستان‌های رستم 1273)، داستان‌های اخلاقی (زاهد و لوطی 1275)، داستان‌های فکاهی(جولاء و نجار 1275)، (خاله سوسکه، سلیم جواهری و چهار درویش بی تاریخ چاپ)، داستان‌های عاشقانه (ورقا و گلشاه 1282)، داستان حیوانات (موش و گربه 1298، حکایت روباه 1301، گرگ و روباه بدون تاریخ). به این گروه‌ها نوعی دیگر از ادبیات که در اروپای قرون وسطی مرسوم بوده، ولی در ایران همیشه رواج داشته را نیز باید افزود. مناظره‌ای که در طی آن دو حیوان یا دو چیز (پرچم و پرده، کمان و چوب چوگان و غیره) در حال رقابت در آمده و هر یک به زبانی کم و بیش شاعرانه امتیازات خود را می‌شمارد( کتاب کاسه و قلیان 1300). با بررسی تصاویر چند نمونه مشخص این کتاب‌ها می‌توان نکات جالبی درباره نقش‌های عامیانه به دست آورد. قدیمی‌ترین این کتاب‌ها «زریر و خزای» است. یکی از تصاویر آن سواران را نشان می‌دهد که خود به سر دارند و به گرز و شمشیر مسلح‌اند و در طرف دیگر تصویر شمایل حضرت محمد سوار بر براق است که به آسمان می‌رود. در این تصویر پیغمبر بنابر قراردادهای هنرمندان شیعه، نقاب بر چهره دارد. تصاویر این کتاب، از این لحاظ جالب‌اند که در آن‌ها نفوذ تکنیک اروپایی در طراحی و تقلیدی ناشیانه از مینیاتورهای قدیمی دیده می‌شود. اما با تداوم انتشار کتاب‌های لیتوگرافی شده این تقلیدها در نقش‌های عامیانه کم کم از میان رفت و هنرمندان فضا‌ها و نوعی طراحی هماهنگ‌تر با این تکنیک چاپ خلق کردند.

کتاب رستم‌نامه نیز دارای تصویرهایی مشابه است ولی از نظر فنی و ابداع ضعیف‌تر از کتاب قبلی است. از جمله تصویرهای آن مجلس جنگ‌جویانست، مردان پیراهن بلند و شلوار و چکمه بر تن و کلاه‌خود به سر دارند، در میان آنان رستم مجهز به گرز معروف خود که سر گاو دارد دیده می‌شود. در این تصویر نیز پیغمبری نقاب‌پوش و چند دیو وحشتناک شرکت دارند. نقش دیو از زمان‌های قدیم در فرهنگ ایرانیان مفهوم خاصی داشته است. قدمت آن به هنگامی می‌رسد که مذهب باستانی ایرانیان، جهان سفلی را محل شیطان و ارواح خبیثه ‌دانسته و هر گونه تفننی را برای ابداع نقش موجودات دیومانند آزاد می‌دانسته‌اند. در آن زمان معتقد بودند که نقش دیو، شیاطین و یا ارواح خبیث را از انسان دور نگه می‌دارند. به این خاطر دیوها را نیز بر دیوار حمام‌ها نقش می‌کردند تا ارواح خبیثه‌ای که در این اماکن گرم و تاریک رفت و آمد می‌کردند را بهراساند. نقش این موجودات گاهی به شکل حیوانات خیالی (برای مثال جنگ میان انسان و دیوان در هزار و یک شب ) پاره‌ای به هیئت ملائک و گاه گاهی به صورت ابلیس شاخ‌دار ابلق تصویر می‌شده است. (در تصویرهای سلیم جواهری به شکل موجود غول‌آسای نیم حیوان و نیمه انسان است و یک نوع موجودی که انسان او را کور کرده و در خدمت خود درآورده است. ) از دیگر نقش‌مایه‌های عامیانه می‌توان از نقش زنان زیبای بال‌دار (پریان) نام برد که در هنر ایران همان نقش فرشته‌های غربی را به عهده دارند.

یک نسخه از داستان خسرو و دیوزاد (1274) تصویرهای متعدد ماهرانه و بکری از این زنان بال‌دار می‌توان دید. در سر لوح یکی از آن تصاویر رقم علی دیده می‌شود و در زیر آن نقش شتری که بدن او را چهار زن که به طرز شگفتی یکدیگر را در بر گرفته‌اند، می‌سازد. یکی از زن‌ها که بال‌دار است و مانند پریان تاج بر سر دارد گرز معروف رستم را بر دوش گذاشته. در برگ آخر این کتاب تصویر یک نسناس است که با تیر و کمان دم خودش را که سری مانند اژدها دارد نشانه گرفته است. این نقش‌مایه و سایر نقش‌های مشابه آن ظاهرا متاثر از شیوه‌های هند و ایرانی و یا نمونه‌های ایرانی مقدم آن خلق شده است. در میان تصاویر کتاب‌های لیتوگرافی شده به چنین نقش‌مایه‌ها زیاد برمی‌خوریم. مانند: نقش نسناسی با سر زن و بدن پلنگ، نقش کمان‌دار که دم او سر روباه است، کمان‌داری که دم او به شکل سر غول است، نقش پلنگ که بالاتنه‌ی انسان دارد وغیره. از دیگر مزیت‌های این نسخه‌های لیتوگرافی واقع‌گرایی و استناد آن‌ها در نمایش زندگی روزمره مردم است. نوع پوشش و ابزار و عناصری که در تصاویر دیده می‌شوند اطلاعات گران‌بهایی از نحوه زندگی ایرانیان آن دوران در بر دارند. در یک تصویر از کتاب هزار و یک شب، رقاصان و بندبازانی دیده می‌شوند که در جامه‌های چین‌دار منظمی تصویر شده‌اند. ارزش این تصویر به مستند بودن آن است. صحنه‌ای از داخل خانه که در کتاب «کلثوم ننه» آمده است، نیز از نظر واقع‌گرایی و تاریخ لباس گران‌بها است. این مستندگرایی بیشتر در نسخه‌های متاخر این کتاب‌ها دیده می‌شود که متاسفانه این نسخه‌ها از ارزش هنری کمتری برخوردارند. اما در این کتاب‌ها جامه‌های شهری و روستایی به درستی نشان داده شده است. از آن جمله می‌توان به داستان عشقی «ورقا و گلشاه» اشاره کرد. در یکی از تصویرهای این کتاب شاهی بر تخت نشسته و سه وزیر او که قباهای ترمه خاص دربار آن زمان را بر تن دارند دیده می‌شوند. در این کتاب تصویر مردها با قبایی بلند، کمربند پهنی به کمر و کلاه بلند سه گوش به سر دیده می‌شوند. تصویر زنان نیز با لباس کوچه که شانه‌های آن چادرهای بلند، روبند و شلوارهای چین‌دار است دیده می‌شوند. شبیه این تصاویر در کتاب نصایح اطفال(1300) دیده می‌شود که در این‌جا یکی از زنان دوک ریسی می‌کند. در کتاب خاله سوسکه چند صحنه اخلاقی با ظرافت خاصی طرح شده است. قهرمان داستان شلواری پرچین به پا دارد و خود را در چادر سیاهی پوشانده است و بر چهره‌اش روبنده بلندی دارد که تا زانو می‌رسد. او سوار بر اسب وارد دکان قصابی ‌شده که در آن‌ گوسفندان را با دنبه‌های ضخیم آویخته‌اند. در تصاویر کتاب «دزد و قاضی» (1298) صحنه‌هایی از زندگی دهقانان را می‌بینیم. برخی از آنان قبا و شلوار کوتاه و بند جوراب به تن دارند و برخی دیگر سردار و شلوار بلند و روحانیون نیز با قبای بلند و عمامه بزرگ نشان داده شده‌اند. نظیر این صحنه‌های روستایی در مجموعه داستانی به نام «هفت کتاب» نیز آمده است که در آن دهقانی به دنبال گوسفندانش و آهنگر در کارگاهش، با دقتی فراوان تصویر شده‌ است. این کتاب دو تصویر بسیار زیبا از روایات مذهبی دارد که در نهایت سادگی بسیار گویاست. یکی از این تصاویر عیسی را در حال تفکر بر روی یک جمجمه و برابر تابوت باز نشان می‌دهد و دیگری فرشته‌ای را نشان می‌دهد که دست ابراهیم را گرفته تا پسرش را قربانی نکند و بره‌ای را به او نشان می‌دهد. در کتابی به نام «سّر گیاهان معطر» جنبه دیگری از تصویرسازی ارائه شده است. این کتاب شرح منظوم گل‌هاست و در آن طرح‌های زیبای گل‌ها دیده می‌شود. نفوذ طرح‌های اروپایی نیز در این تصاویر به وضوح مشهود است و شاید مجموع آن از کارهای غربی اقتباس شده باشد. اما در این کتاب تصویرسازی از حیوانات سهم محدودی دارد. با آن‌که داستان‌های حیوانات در ادبیات ایران از قدمت و اهمیت فراوانی برخوردار بوده اما تصویرگران کتاب‌های چاپ سنگی با تمام تبحر خود در طراحی انسان در طراحی حیوانات موفق نبوده‌اند. برای مثال می‌توان از سه کتاب نام برد: «اشعار موش و گربه عبید زاکانی» (دو نسخه 1297 و 1300) ، در تصاویر این کتاب می‌بینیم که موش به دربار می‌نشیند و سپس بر اسب خود سوار شده و به جنگ می‌رود؛ موشان شیپور می‌نوازند و آذوقه‌ای را که روی سرشان حمل می‌کنند به گربه نشان می‌دهند. یا در کتاب «اشعار مکتبی»(1300) مجنون را در بیابان در حالی که حیوانات به دور او گرد آمده‌اند می‌بینیم.

ضعف طراحی در تصویرهای کتاب «داستان روباه» بیشتر به چشم می‌آید. تمام این کتاب‌ها مربوط به نیمه دوم سده نوزدهم و زمان ناصرالدین شاه است و همه در کارگاه‌های تهران چاپ سنگی شده است. از بررسی این آثار می‌توان نتیجه گرفت که گرچه این نوع تصویرسازی‌ با آثار مهمی آغاز شده، اما به رغم تلاش‌های فراوان هنرمندان این رشته، آن‌ها هرگز موفق به ایجاد یک شیوه وسبکی مشخص نشدند. متاسفانه این رشته یا تکنیک هنری پس از چندی راه انحطاط در پیش گرفت و در اواخر قرن نوزدهم میلادی دوران آن به کلی به سر رسید.

این نوشته تلخیص و ویراسته‌ای است از مقاله‌ای به همین نام نوشته هانری ماسه، ترجمه نوشین نفیسی، منتشر شده در مجله هنر و مردم دوره 8 ، شماره 89 ، اسفندماه 1348

برداشت مطالب فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .

+ نوشته شده در یکشنبه هشتم بهمن 1385ساعت 12:46 توسط ذکریا آقاپور |

لئوناردو دي كاپريو، ستاره مشهور سينماي هاليوود

لئوناردو دي كاپريو، ستاره مشهور سينماي هاليوود قصد دارد براي مدتي از بازيگري سينما كناره‌گيري كند.
به گزارش سرويس بين الملل پايگاه خبري هنر ايران به نقل از آسوشيتد پرس، دي كاپريو كه در فيلم‌هاي اخيرش باز هم مطرح شده، احساس مي‌كند كه دوباره به دوره فيلم «تايتانيك» بازگشته است كه چهره او به تصوير روي جلد تمام مجله‌هاي نوجوانان تبديل شده بود و او از اين وضعيت بيزار است.
او در اين باره به خبرنگاران گفت: تبديل شدن به چنين چهره‌اي براي من مأيوس كننده است. بنابراين مي‌خواهم براي مدت كوتاهي بازيگري را كنار بگذارم.
او افزود: بازيگري زندگي مرا از بسياري جنبه‌ها تغيير داد، اما در عين حال نمي توانم بگويم كه براي من فرصت هايي را نيز پيش نياورد.
اين بازيگر كه در فيلم‌هاي موفق زيادي ايفاي نقش كرده و بارها با تحسين منتقدان فيلم روبرو شده، اعتراف كرده است كه عاشق بازيگري است.
او در اين باره اظهار داشت: هيچ هنر ديگري در دنيا وجود ندارد كه بيشتر از بازيگري بر من تأثير گذاشته باشد.
دي كاپريو در كنار بازيگران مطرحي چون جك نيكلسون و مت دمون در فيلم «مرحوم» ساخته مارتين اسكورسيزي ايفاي نقش كرده است كه جايزه بهترين كارگرداني گلدن گلوب را به دست آورد و يكي از بخت‌هاي مسلم اسكار 2007 در چند رشته است

+ نوشته شده در یکشنبه هشتم بهمن 1385ساعت 12:45 توسط ذکریا آقاپور |

خط «كرشمه» پس از۵۰۰ سال متولد شد

احمد آریامنش ابداع كننده خطوط كرشمه و سفیر است كه خط كرشمه را پس از ۵۰۰ سال از خط میخی برگرفته است و خط «سفیر» را نیز فرزند خط كرشمه می‌داند.

نشانگر

احمد آریا منش ابداع كننده خط كرشمه درباره این نوع خط گفت:

كرشمه نوعی خط ناب ایرانی است كه پس از ۵۰۰ سال متولد شده است.

وی با بیان اینكه خط كرشمه زاییده خط میخی است می‌افزاید: كرشمه از

پیچش‌های طبیعی نظیر موج دریا و حركت گیاهان در باد برخوردار است.
آریامنش كرشمه را نوعی خط موسیقایی رقصنده توصیف می‌كند و ادامه

می‌دهد: كرشمه بدون پایبندی به قید و بندهای خطوط سنتی، بسیار

رها و آزاد است و قابلیت‌های بسیار زیادی برای كارهای گرافیكی دارد.
این هنرمند خوشنویس همچنین خط دیگری با عنوان سفیر ابداع كرده است

كه خود او این خط را فرزند خط كرشمه می‌داند و در این باره می‌گوید:

خط سفیر با معنای بیشتری همراه است كه نوع ارتباط و خوانا بودن آن

از اهمیت بیشتری برخوردار است.
وی با اشاره به اینكه هنوز كتابی درباره خط سفیر به چاپ نرسانده است،

می‌افزاید: كتابی درباره خط كرشمه چاپ و منتشر كرده‌ام كه دركتابخانه ملی

نیز موجود است و به زودی كتابی از خط سفیر نیز چاپ و منتشر خواهم كرد.
وی همچنین از برپایی كارگاه خط سفیر در نمایشگاه قرآن كریم امسال خبر

می‌دهد.
این هنرمند مبدع با بیان اینكه خوشنویسی ایران همچنان درجا می‌زند تصریح

می‌كند: درجا زدن خوشنویسی ما به دلیل سیاست‌های نادرست انجمن

خوشنویسان است كه مصرانه به خطوط سنتی پایبند است و اجازه نمی‌دهد

خط رها شود و خط مدرن هم اجازه رشد پیدا كند.
آریامنش با بیان اینكه بازهم اقدام به ابداع خطوط دیگری در آینده خواهد كرد

ادامه می‌دهد: می‌توان با نگرش دیگری به خطوط فارسی و اندكی جسارت

نوآوری كرد كه خوشبختانه این جسارت درنسل جوان یافت می‌شود.
وی خوشنویسی را از جمله هنرهای كاملا ایرانی می‌داند و می‌گوید:

خوشنویسی ما برخلاف سایر هنرها مثل تئاتر،موسیقی،نقاشی و... كه

وام گرفته از هنرهای غربی و خارجی است هویت كاملا ایرانی دارد.
این هنرمند خوشنویس همچنین درباره برخورد مسئولین با این نوآوری

با بیان اینكه املای نا‌نوشته غلط ندارد می‌گوید: معمولا هر نوآوری و حركتی با مخالفت‌ها و موافقت‌هایی همراه است و هنرمندان سنتی ما نیز كه معتقدند

خط فقط نستعلیق است، نوآوری‌ها را به حساب تفنن و بازی‌های آنها می‌گذارند

ولی جوانان هنرمند ایرانی و مردم عادی، بسیار از این نوع خطوط استقبال كردند

و مسئولین هم برایشان جالب بود و قول مساعدت ‌داده‌اند ولی من تاكنون از آنها چیزی نخواسته‌ام.

+ نوشته شده در سه شنبه نوزدهم دی 1385ساعت 18:10 توسط ذکریا آقاپور |

پوستر 79مین دوره مراسم اسکار معرفی شد

سینمای ما- پوستر 79مین مراسم اسکار که در فوریه آینده برگزار می‌شود به نمایش درآمد و نکته جالب در طراحی آن، درج جملاتی در سرتاسر پس زمینه آن است. دیالوگ‌های مشهور و خاطره انگیزی از فیلم‌های مشهور 70 سال گذشته که جزو زبان محاوره‌ای مردم شده‌اند در پس زمینه تصویر مجسمه اسکار آورده شده است.
سید جنیس، رییس آکادمی علوم و هنرهای تصویری با طنز درباره ایده دیالوگ‌های فیلم در پس زمینه پوستر می‌گوید: «چیزی که ما داریم عدم موفقیت در برقراری ارتباط‌های‌مان است. ما آن را به شکل درشت می‌بینیم و با خودمان می‌گوییم "یک فکری توش هست" بله، این یکی زورش زیاد است»
او ادامه می‌دهد «این‌ها دیالوگ‌های فراموش نشدنی‌ای هستند که در صحبت‌های روزمره، ملاقات‌ها، مهمانی‌ها یا قدم‌زنی در خیابان می‌شنوید. این‌ها آرام به افکار ما وارد شده‌اند و راه مختصرتری برای بیان حس‌هایمان ایجاد کرده‌اند. اگر یک تصویر ارزش هزاران کلمه را داشته باشد در عوض هر یک از این دیالوگ‌ها حداقل ارزش 500 کلمه را دارند.»
به گزارش سایت سینمای ما جنیس ادامه می‌دهد : «طراحان ابتدا فقط می‌خواستند دیالوگ‌هایی از فیلم‌های اسکاری را بگذارند اما بعدها این ایده را به فیلم‌های نامزد اسکار گسترش دادند.» با این وجود همه دیالوگ‌ها بجز یکی از فیلم‌های نامزد جایزه اسکار از سال 1936 تا 2005 انتخاب شده است.
جنیس درباره دیالوگ مشهور پدرخوانده می‌گوید: «و یقینا ما باید احتمالا پرکاربردترین دیالوگ یک فیلم را اضافه می‌کردیم "می‌خوام پیشنهادی بهش بکنم که نتونه رد کنه"»
طراحی و اجرای پوستر توسط آژانس تبلیغاتی لوس‌آنجلس TBWA Chiat-Day انجام شده و عکاس مجسمه اسکار آلبرت واتسون بوده‌است. پوستر روی کاغذ بسیار مرغوب قابل بازگشت به طبیعت و در ابعاد 27 در 40 چاپ شده است و دارای زمینه‌ای سیاه و دیالوگ‌های فیلم به رنگ طلایی متالیک است که فونت هر دیالوگ با حال و هوای فیلم منطبق شده است.
جنیس می‌گوید: «آکادمی قصد دارد پوسترها را برای نویسندگان زنده این دیالوگ‌ها بفرستد. این راه خوبی برای تشکر کردن از آن‌ها است.»
نزدیک 65000 پوستر در تمام دنیا پخش خواهد شد و از طریق وب سایت آکادمی هم قابل خریداری خواهد بود. نامزدهای کسب جوایز 79مین دوره مراسم اسکار در 23 ژانویه سال آینده معرفی شده و مراسم اعلام برندگان نهایی در جشن باشکوهی در کداک تیتر در25 فوریه برگزار خواهد شد.
دیالوگ‌های خاطره‌انگیزی که روی پوستر نوشته شده است عبارتند از:

نمی‌تونی ببینی که من تو رو داشته باشم؟ یه کم ویسکی بهم بده. (از زیگفیلد بزرگ- 1936)
بعضی وقتا اینقدر خوشگلی که دهنم قفل می‌شه. (از نمی‌توانی این را با خودت ببری- 1938)
راستش عزیزم، من هیچ اهمیتی نمی‌دم. (از بر باد رفته- 1939)
می‌کشمت، خوشگل من، و همینطور سگت رو. (جادوگر شهر از-1939)
ازت می‌خوام که با من ازدواج کنی، تو کوچولوی احمق. (از ربکا-1940)
رزباد! (از همشهری کین- 1941)
یکی حواسش به توئه بچه. (کازابلانکا- 1943)
نه، زمین گلف چیزی بجز یک اتاق بیلیارد که اومده باشه بیرون نیست. (به راه خودم می‌روم- 1944)
یکی خیلی زیاده و هزار دونه‌اش کافی نیست. (تعطیلات از دست رفته- 1945)
من هیچی ندیدم. من باید تو خونه می‌موندم و می‌فهمیدم که داره واقعا چه اتفاقی می‌افته. (از بهترین سال‌های زندگی ما- 1946)
تو چیز زیادی نمی‌خوای. تو فقط یه ماه می‌خوای... با یه کم جعفری! (از توافق آقایان- 1947)
سستی، نام تو زن است. (از هاملت- 1948)
تو یه جوری پول‌ها رو دور می‌ریزی که انگار پول هستن. (از تمام مردان شاه- 1949)
خیلی خوب آقای دمیل، من برای گرفتن کلوزآپم آماده‌ام. (از سانست بولوار- 1950)
استلا! (از اتوبوسی به‌نام هوس- 1951)
خب، من چی هستم؟ من یه سرباز بدون درجه‌ام. و اون طوری که اکثر شهروندان بهش نگاه می‌کنن، دو درجه‌ای از هیچی بالاتره. (از از اینجا تا ابدیت- 1953)
من می‌تونستم کلاس داشته باشم، می‌تونستم برنده باشم، می‌تونستم یه کسی باشم، عوض یه مفت‌خور. چیزی که الآن هستم. (از در بارانداز- 1954)
یک انگلیسی قربان هیچوقت درباره شرط‌‌بندی شوخی نمی‌کنه. (از دور دنیا در هشتاد روز- 1956)
بازی نکردن و همه‌اش کار کردن از جک یک پسر خسته‌کننده ساخته. (از پل رود کوای- 1957)
این حماقت در کل تاریخ روابط بشری همتا ندارد. (از جی جی- 1958)
شما می‌توانید جمجمه یک مرد را بشکنید. می‌توانید او را دستگیر کنید. می‌توانید او را درون سیاه‌چال بیاندازید. اما چطور می‌توانید اتفاقاتی که در حال وقوع است را کنترل کنید؟ چطور می‌توانید با یک فکر بجنگید. (از بن هور-1959)
وقتی که عاشق یه مرد زن‌دار می‌شی، نباید خط ابرو بکشی. (از آپارتمان- 1960)
بیاین تو، بیاین تو! ما گازتون نمی‌گیریم- تا وقتی که می‌دونیم شما بهترین. (داستان وست ساید- 1961)
اسیر نگیرین! اسیر نگیرین! (از لارنس عربستان- 1962)
کاملا ثابت شده که مشروب زیاد آرزوهای یه مرد رو از بین می‌بره. حقیقتا توی یه مرد علاف این کارو می‌کنه. (از تام جونز- 1963)
آقایان، اینجا نمی‌تونین بجنگین. اینجا اتاق جنگه. (از دکتر استرنج لاو- 1964)
بچه‌های فون‌تراپ بازی نمی‌کنن. رژه می‌رن. (از آوای موسیقی- 1965)
کاش اون بطری خالی می‌بود جرج! تو نمی‌تونی جلوی یه مشروب خوب مقاومت کنی، و نه در مورد حقوقت. (از چه کسی از ویرجینیا وولف می‌ترسد- 1966)
اونا صدام می‌زنن «آقای تیبز» (از در گرمای شب- 1967)
چیزی که ما اینجا داریم، شکست تو ارتباطمونه. (لوک خوش دست- 1967)
درهای پوسته قرمز رو باز کن هال. (از 2001 یک ادیسه فضایی- 1968)
فکر می‌کنی به اندازه کافی دینامیت کار گذاشته بودی بوچ؟ (از بوچ کسیدی و ساندانس کید- 1969)
من دارم اینجا قدم می‌زنم! من دارم اینجا قدم می‌زنم! (از کابوی نیمه شب- 1969)
ما تموم مدت می‌خوایم کثافتو از توی اون با لگد بندازیم بیرون و می‌خوایم اونو ازش بیرون بیاریم بیرون مثل مدفوع از توی غاز! (از پاتون- 1970)
این دویل هستش. من روی یه غورباقه نشستم. (از ارتباط فرانسوی- 1971)
می‌خوام بهش پیشنهادی بکنم که نتونه رد کنه. (از پدرخوانده- 1972)
من عاشق وقتی‌ام که مردا پوست می‌اندازن. (دیوارنوشته‌های آمریکایی- 1973)
خب، اگه راستشو بخوای، یه کم دروغ گفتم. (از محله چینی‌ها- 1974)
بندازش برای من رییس! من حرکت کردم! (از پرواز بر فراز آشیانه فاخته- 1975)
آتیکا! آتیکا! (از بعد از ظهر سگی- 1975)
من خیلی داغ کردم و نمی‌خوام دیگه این طوری باشم. (شبکه- 1976)
پولو دنبال کن. (از تمام مردان رییس جمهور- 1976)
فورس با این قدرتش زیاد می‌شه! (از جنگ‌های ستاره‌ای- 1977)
استنلی، اینو دیدی؟ این همونه. این چیز دیگه‌ای نیست. این همونه. از این به بعد، خودتی و خودت. (از شکارچی گوزن- 1978)
وحشت. وحشت. (از اینک آخرالزمان- 1979)
من یه حیوون نیستم. من یه آدمیزادم. من یه مردم. (از مرد فیل‌نما- 1980)
می‌خوای برقصی؟ یا می‌خوای فقط اداشو در بیاری؟ (از در دریاچه طلایی- 1981)
ای تی به خونه زنگ بزن. (از ای تی موجود ماورازمینی- 1982)
بهترین خلبانی که تا به حال دیدم کیه؟ خب، آآآآ، داری نگاش می کنی. (از کار درست- 1983)
باد در موها! انتها در قلم! (از دوران مهرورزی1983)
آیا بهش بی‌اعتنایی کرده‌ام؟ آیا باهاش ازدواج کرده‌ام؟ (از شرف خانواده پریتزی- 1985)
خفه شو! خفه شو و درد بکش! درد بکش! (از جوخه- 1986)
به هوش بیا! (از ماه‌زده- 1987)
حرص خوبه. (از وال‌استریت- 1987)
ده دقیقه تا واپنر. (از مرد بارانی- 1988)
اگه بسازیش، اون میاد. (از سرزمین رویاها- 1989)
اگه فراموش کنم که بهت بگم بعدا، امشب یک شب فوق‌العاده دارم. (از زن زیبا- 1990)
صبح بخیر کلاریس. (از سکوت بره‌‌ها- 1991)
تو نمی‌تونی حقیقت رو حس کنی. (چند مرد خوب- 1992)
حقیقت هلن همیشه جواب درسته. (از لیست شیندلر- 1993)
مامانم همیشه بهم می‌گفت زندگی مث یه جعبه شکلات می‌مونه. هیچوقت نمی‌دونی چی قراره گیرت بیاد. (از فارست گامپ- 1994)
پولو بهم نشون بده! (از جری مگوایر- 1996)
هر وقت سلام کنی منو داری. (از جری مگوایر- 1996)
من سلطان جهانم! (از تایتانیک- 1997)
تو کاری می‌کنی که من بخوام آدم بهتری باشم. (از بهترین شکل ممکن- 1997)
محرمانه، در QT، و خیلی Hush-Hush (سری) (از محرمانه لس آنجلس- 1997)
من یک مرده هستم و هیچ سودی هم ندارم. (از شکسپیر عاشق- 1998)
اون پوسترایی رو که نوشته بود «امروز اولین روز بقیه عمرتونه» رو یادت می‌آد؟ خب این برای همه روزها بجز یکیش صادقه. روزی که مردی. (از زیبایی آمریکایی- 1999)
اسم من گلادیاتوره. (از گلادیاتور- 2000)
فردو! (از ارباب حلقه‌ها: رهروان حلقه- 2001)
زرق و برق قدیمی رو نشونشون بدین. (از شیکاگو-2002)
شما هیچوقت کل یه زندگی دور نمی‌اندازین مگر این‌که یه‌ کم خراب شده باشه. (سی‌بیسکویت- 2003)
به من چرند نگو مرد. (از ری- 2004)
نه، اگه کسی مرلوت سفارش بده، من از اینجا می‌رم. (از راه‌های جانبی- 2004)
کاش می دونستم که چطور تو رو ترک کنم. (از کوهستان بروک‌بک- 2005)

+ نوشته شده در سه شنبه نوزدهم دی 1385ساعت 16:51 توسط ذکریا آقاپور |